หนี้ไม่ควรเกิน 1 ใน 3 ของรายได้ คำนวณอย่างไรให้ไม่เกินตัว

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า สัดส่วนการผ่อนชำระหนี้ทั้งหมดในแต่ละเดือนไม่ควรเกิน 1 ใน 3 ของรายได้ต่อเดือน เป้าหมายคือไม่ให้ภาระหนี้และความกังวลมากเกินไป และยังเหลือเงินสำหรับออมและค่าใช้จ่ายจำเป็นของแต่ละเดือน คำว่า "ทั้งหมด" สำคัญ เพราะนับทุกสัญญารวมกัน ไม่ใช่นับทีละก้อน

วิธีคิดแบบทีละขั้น

1. รวมยอดที่ต้องผ่อนต่อเดือนของทุกสัญญา ได้แก่ บ้าน รถ สินเชื่อส่วนบุคคล ผ่อนสินค้า และยอดชำระบัตรเครดิต
2. หารด้วยรายได้ต่อเดือนของคุณ
3. ผลลัพธ์ควรไม่เกิน 1 ใน 3 หรือประมาณ 33%

ตัวอย่างที่ ธปท. ให้ไว้ คือรายได้ 30,000 บาทต่อเดือน ยอดผ่อนรวมทุกหนี้ไม่ควรเกิน 10,000 บาท หน้าให้ความรู้ของ ธปท. ไม่ได้บอกว่านับรายได้แบบก่อนหรือหลังหักภาษีและประกันสังคม หากอยากระมัดระวัง ให้ใช้รายได้ที่เข้าบัญชีจริงทุกเดือน ซึ่งจะได้อัตราส่วนที่สูงกว่าและเข้มงวดกว่า

ตัวอย่างสมมติ คนเงินเดือน 30,000 บาท

ตัวเลขด้านล่างสมมติขึ้นเพื่อแสดงวิธีคิด

รายการ	ผ่อนต่อเดือน
ผ่อนรถ	8,000 บาท
ชำระบัตรเครดิต	2,000 บาท
ผ่อนโทรศัพท์	1,500 บาท
รวม	11,500 บาท

11,500 หารด้วย 30,000 ได้ราว 38% เกิน 1 ใน 3 ประมาณ 1,500 บาท ถ้าจะกลับมาอยู่ในกรอบ 10,000 บาท ต้องลดยอดผ่อนลงอีก 1,500 บาท เช่น ปิดภาระผ่อนโทรศัพท์ให้หมดก่อนจะรับภาระใหม่

ถ้าคิดจะกู้เพิ่มอีกก้อน ให้เอาเพดาน 10,000 บาทลบยอดผ่อนเดิม ในตัวอย่างนี้ได้ 10,000 ลบ 11,500 เท่ากับลบ 1,500 แปลว่าไม่เหลือพื้นที่สำหรับหนี้ใหม่เลย ควรรอให้ปิดบางสัญญาก่อน

สัญญาณเตือนว่าหนี้เริ่มเกินตัว

ธปท. ระบุสัญญาณเหล่านี้ไว้

• ภาระผ่อนต่องวดมากเกินกำลัง จนอาจผ่อนไม่ทันตามกำหนด
• ผิดนัดชำระ จึงถูกคิดดอกเบี้ยผิดนัดซึ่งสูงกว่าปกติ และอาจมีค่าติดตามทวงถาม
• ต้องกู้เพิ่มเพื่อมาใช้หนี้เดิม
• ประวัติทางการเงินเสียหาย กระทบการขอสินเชื่อครั้งต่อไป
• ไม่มีเงินเหลือสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็นหรือเงินออมฉุกเฉิน
• ในกรณีรุนแรง อาจถูกฟ้องล้มละลาย

ถ้าเริ่มเจอข้อใดข้อหนึ่ง อย่ารอจนค้างชำระ ดูทางเลือกตามจำนวนวันที่ค้างใน ผ่อนไม่ไหว ทำยังไง และดูว่าเจ้าหนี้ปรับสัญญาให้ได้อย่างไรใน ปรับโครงสร้างหนี้ คืออะไร

เลือกระยะผ่อนให้สมดุล

ธปท. ให้พิจารณาระยะเวลาผ่อนควบคู่กับสัดส่วนนี้ ผ่อนนานทำให้เสียดอกเบี้ยรวมมากขึ้น แต่ผ่อนต่องวดสูงเกินไปก็กระทบค่าใช้จ่ายจำเป็นและเงินออม ตัวอย่างจากหน้าสินเชื่อรถยนต์ของ ธปท. คือรถราคา 600,000 บาท ดอกเบี้ย 3% ต่อปี ดาวน์ 20% กู้ 480,000 บาท ผ่อน 60 เดือนงวดละ 9,200 บาท ผ่อน 48 เดือนงวดละ 11,200 บาท ซึ่งประหยัดดอกเบี้ย 14,400 บาท และจบเร็วขึ้น 1 ปี

สำหรับคนเงินเดือน 30,000 บาท งวด 11,200 บาทเพียงสัญญาเดียวก็เกิน 1 ใน 3 (10,000 บาท) แล้ว แสดงว่าการเลือกผ่อนสั้นเพื่อประหยัดดอกเบี้ย ใช้ได้เมื่อรายได้รองรับ ถ้าไม่รองรับ ควรลดราคารถหรือเพิ่มเงินดาวน์ แทนการยืดระยะเพียงอย่างเดียว

ก่อนก่อหนี้ก้อนใหม่ ให้ตรวจ 5 อย่าง

ธปท. ให้ข้อพิจารณาไว้หลายข้อ สรุปเป็นเช็กลิสต์ได้ดังนี้

1. ประเภทสินเชื่อเหมาะกับความจำเป็นที่ต้องใช้เงินหรือไม่
2. ดอกเบี้ยคงที่หรือลอยตัว และคิดแบบ flat rate หรือ effective rate ดูวิธีเทียบใน ดอกเบี้ยคงที่กับลดต้นลดดอก
3. ค่าใช้จ่ายอื่น เช่น ค่าประเมินหลักประกัน ค่าจดจำนอง ค่าอากรแสตมป์ และค่าติดตามทวงถามหนี้
4. ระยะเวลาผ่อน และดอกเบี้ยผิดนัด
5. ผู้ให้กู้อยู่ในระบบหรือไม่ ธปท. เตือนให้หลีกเลี่ยงสินเชื่อนอกระบบ ซึ่งมักคิดดอกเบี้ยสูงและไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล

กฎ 1 ใน 3 กับการขอสินเชื่อบ้าน

ธนาคารพิจารณารายได้และภาระหนี้เดิมของคุณก่อนอนุมัติสินเชื่อ จึงมักเกี่ยวกับสัดส่วนนี้โดยตรง แต่ธนาคารแต่ละแห่งมีเกณฑ์ตัวเลขของตัวเอง ที่ ธปท. ไม่ได้กำหนดไว้ในหน้านี้ ถ้าคุณกำลังคิดซื้อบ้าน ให้คำนวณย้อนจากราคาบ้านตามวิธีใน กู้บ้านเงินเดือนเท่าไหร่ถึงจะผ่าน แล้วบวกภาระหนี้เดิมเข้าไป ภาพรวมระดับประเทศอยู่ใน หนี้ครัวเรือน คืออะไร

ถ้าเกินเส้น 1 ใน 3 แล้ว เริ่มจากตรงไหน

ถ้าคุณอยู่เหนือเส้น 1 ใน 3 แล้ว เรียงลำดับดังนี้

1. หยุดก่อหนี้ใหม่ รวมถึงผ่อนสินค้า
2. ปิดหนี้ก้อนเล็กที่ดอกเบี้ยแพงสุดก่อน เช่นบัตรเครดิต
3. ตั้งเงินออมฉุกเฉินให้พอก่อนจะเร่งปิดหนี้ก้อนใหญ่ ดู เงินออมฉุกเฉิน ควรมีเท่าไหร่
4. คุยกับเจ้าหนี้เรื่องปรับค่างวดก่อนจะผิดนัด

ถ้าตัวเลขของคุณซับซ้อน มีหลายสัญญาและเริ่มค้างชำระ ปรึกษาเจ้าหนี้โดยตรง หรือสอบถามช่องทางช่วยเหลือที่ ธปท. ให้ไว้ผ่าน BOT Contact Center โทร. 1213