ประกันชีวิตแบบ term คือ คุ้มครองล้วน เบี้ยต่ำ ไม่มีเงินคืน

ลองนึกถึงคุณพ่ออายุ 35 ปี ลูกสองคนอายุ 3 ขวบกับ 6 ขวบ ผ่อนบ้านอีก 25 ปี ภาระของเขามีจุดสิ้นสุดชัดเจน ลูกคนเล็กจะเรียนจบในอีกราว 19 ปี หนี้บ้านจะหมดในอีก 25 ปี หลังจากนั้นถ้าเขาเสียชีวิต ครอบครัวยังเสียใจเท่าเดิม แต่จะไม่เดือดร้อนเรื่องเงินเท่ากับวันนี้ ประกันชีวิตแบบ term ถูกออกแบบมาสำหรับโจทย์แบบนี้ คือคุ้มครองเงินก้อนใหญ่ ในช่วงเวลาที่มีวันหมดอายุ

ในภาษาของบริษัทประกัน term เรียกว่าแบบชั่วระยะเวลา บริษัทจ่ายทุนประกันเฉพาะเมื่อผู้เอาประกันเสียชีวิตในช่วงที่สัญญายังมีผล ถ้าอยู่ครบสัญญา สัญญาสิ้นสุดโดยไม่มีเงินคืน

เบี้ยต่ำได้อย่างไร เมื่อเทียบกับแบบอื่น

คู่มือประกันภัยฉบับประชาชนของ สำนักงาน คปภ. นิยามประกันชีวิตว่าเป็นสัญญาที่บริษัทจ่ายเงินเมื่อผู้เอาประกันเสียชีวิต หรือเมื่ออยู่ครบตามกำหนด ประกันแบบสะสมทรัพย์และแบบตลอดชีพจ่ายทั้งสองกรณี จึงต้องเก็บเบี้ยส่วนหนึ่งไว้เป็นเงินออมให้คุณ ส่วนแบบ term จ่ายกรณีเดียว เบี้ยที่เก็บจึงเป็นค่าความเสี่ยงล้วน บวกค่าใช้จ่ายของบริษัท

ผลที่ตามมาคือด้วยงบเท่ากัน term ให้ทุนประกันสูงกว่าหลายเท่า ตารางด้านล่างเป็นการเปรียบเทียบเชิงโครงสร้าง ตัวเลขเบี้ยจริงขึ้นกับอายุ เพศ สุขภาพ และบริษัท

ลักษณะ	แบบชั่วระยะเวลา (term)	แบบสะสมทรัพย์	แบบตลอดชีพ
จ่ายเมื่อเสียชีวิตในสัญญา	จ่าย	จ่าย	จ่าย
จ่ายเมื่ออยู่ครบสัญญา	ไม่จ่าย	จ่ายเงินครบกำหนด	คุ้มครองถึงอายุสูงมาก เช่น 90 หรือ 99 ปี
มูลค่าเวนคืน	ส่วนใหญ่ไม่มีหรือมีน้อย	มี เพิ่มขึ้นตามปี	มี เพิ่มขึ้นตามปี
เบี้ยต่อทุนประกัน	ต่ำที่สุด	สูงที่สุด	กลาง
เป้าหมายหลัก	คุ้มครองภาระที่มีวันหมด	ออมเงินพร้อมคุ้มครอง	มรดกหรือคุ้มครองยาว

ถ้าอยากเทียบกับแบบออมเงินในรายละเอียด ดูได้ที่ ประกันสะสมทรัพย์คืออะไร และภาพรวมทุกแบบอยู่ที่ ประกันชีวิตมีกี่แบบ

เลือกระยะเวลาคุ้มครองจากวันที่ภาระหมด

ความผิดพลาดที่พบบ่อยคือเลือกระยะเวลาตามโปรโมชันของบริษัท เช่น 10 ปี 15 ปี หรือ 20 ปี โดยไม่ได้เทียบกับภาระจริง วิธีที่ตรงกว่าคือเขียนภาระแต่ละก้อนพร้อมวันสิ้นสุด แล้วให้ระยะเวลาคุ้มครองยาวกว่าภาระก้อนที่ยาวที่สุดที่คุณต้องการคุ้มครอง

ในตัวอย่างคุณพ่อข้างต้น ภาระมีสามก้อน

• ค่าใช้จ่ายของลูกจนเรียนจบ หมดในราว 19 ปี
• หนี้บ้านคงเหลือ หมดในราว 25 ปี
• รายได้ที่คู่สมรสต้องใช้ระหว่างปรับตัว หมดในราว 5 ปี

ถ้าซื้อ term 20 ปี ก้อนลูกได้รับการคุ้มครอง แต่หนี้บ้านอีก 5 ปีท้ายไม่ได้รับการคุ้มครอง ทางเลือกคือซื้อ 25 ปี หรือแยกหนี้บ้านไปคุ้มครองด้วยประกันที่ผูกกับสินเชื่อ ซึ่งทุนลดลงตามเงินต้นที่เหลือ อ่านต่อที่ ประกัน MRTA คืออะไร

เรื่องภาษีที่ term หลายแบบพลาด

ข้อนี้คนซื้อ term จำนวนมากเข้าใจผิด หน้าค่าลดหย่อนประกันชีวิตของกรมสรรพากรกำหนดว่าเบี้ยที่หักได้ต้องมาจากกรมธรรม์ที่มีระยะเวลาตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป และทำกับบริษัทประกันชีวิตที่ประกอบกิจการในประเทศไทย หักได้ 10,000 บาทแรก และส่วนที่เกินหักได้อีกไม่เกิน 90,000 บาท รวมสูงสุด 100,000 บาท

ผลคือ term แบบปีต่อปี หรือแบบ 5 ปี ใช้ลดหย่อนไม่ได้ แม้จะเป็นประกันชีวิตแท้ ๆ ส่วน term 10 ปีขึ้นไปใช้ได้ หน้าเดียวกันยังกำหนดว่าถ้าเลิกสัญญาก่อนครบ 10 ปี ต้องนำเบี้ยที่เคยใช้ลดหย่อนมาเสียภาษีเพิ่ม โดยยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 เพิ่มเติม พร้อมเงินเพิ่ม

เบี้ยคงที่ หรือเบี้ยขึ้นทุกปี

term มีสองโครงสร้างเบี้ยหลัก แบบแรกเบี้ยเท่ากันทุกปีตลอดสัญญา บริษัทเก็บเบี้ยช่วงต้นสูงกว่าความเสี่ยงจริงเล็กน้อย เพื่อชดเชยช่วงปลายที่ความเสี่ยงสูงขึ้น แบบที่สองเป็นแบบปีต่อปี เบี้ยคิดตามอายุของแต่ละปี จึงถูกมากตอนเริ่ม แล้วขึ้นต่อเนื่อง

ถ้าคุณคิดจะถือยาว 20 ปีขึ้นไป แบบเบี้ยคงที่มักคาดการณ์งบได้ง่ายกว่า และมีโอกาสเข้าเงื่อนไขลดหย่อนภาษี ส่วนแบบปีต่อปีเหมาะกับภาระระยะสั้นมาก เช่น ช่วงรอคู่สมรสหางานใหม่ได้ หรือช่วงที่ค้ำประกันเงินกู้ให้ญาติชั่วคราว

กรณีที่บริษัทไม่จ่าย ต้องรู้ตั้งแต่วันซื้อ

term ไม่มีเงินคืน คนจึงคาดหวังว่าอย่างน้อยวันที่ต้องใช้ ต้องได้เงินแน่นอน คู่มือของ สำนักงาน คปภ. ระบุเหตุที่บริษัทปฏิเสธจ่ายได้ไว้ชัดเจน ได้แก่

1. ผู้เอาประกันไม่เปิดเผยหรือแถลงข้อความเท็จเรื่องสุขภาพหรืออาชีพในใบคำขอ ซึ่งทำให้สัญญาเป็นโมฆียะ
2. ผู้เอาประกันฆ่าตัวตายภายในหนึ่งปีนับจากวันที่สัญญามีผล หรือวันต่ออายุครั้งล่าสุด
3. ผู้รับประโยชน์เจตนาฆ่าผู้เอาประกัน
4. เสียชีวิตด้วยสาเหตุธรรมชาติในช่วงรอคอยที่แบบประกันกำหนด
5. กรมธรรม์ขาดผลบังคับเพราะไม่จ่ายเบี้ยภายในระยะผ่อนผัน

ข้อ 5 สำคัญกับ term เป็นพิเศษ เพราะส่วนใหญ่ไม่มีมูลค่าเงินสดไว้กู้อัตโนมัติมาจ่ายเบี้ยแทน ถ้าบัตรเครดิตที่ผูกไว้หมดอายุ แล้วคุณไม่ทันเห็นจดหมายเตือน ความคุ้มครองหายได้ทันทีหลังพ้นระยะผ่อนผัน สมาคมประกันชีวิตไทยยังย้ำว่าการกรอกข้อมูลสุขภาพไม่ครบเป็นเหตุให้ถูกปฏิเสธเคลมได้ ซึ่งเป็นความเสี่ยงเดียวกัน

ทุนประกันเท่าไรถึงพอ คำนวณแบบหยาบได้เอง

ก่อนไปขอใบเสนอราคา ลองคำนวณทุนที่ต้องการด้วยตัวเองก่อน เพราะตัวเลขที่ได้จากการคุยกับผู้ขายมักเริ่มจากงบที่คุณบอก ไม่ได้เริ่มจากภาระที่คุณมี วิธีที่ใช้ได้กับครอบครัวส่วนใหญ่มีสี่ขั้น

1. รวมหนี้ที่จะตกไปถึงครอบครัว เช่น หนี้บ้าน หนี้รถ และหนี้บัตรเครดิต
2. คูณค่าใช้จ่ายรายเดือนของคนข้างหลังด้วยจำนวนเดือนที่ต้องการให้เขาอยู่ได้ โดยไม่ต้องพึ่งรายได้ของคุณ
3. บวกเป้าหมายเงินก้อน เช่น ทุนการศึกษาลูก
4. หักเงินออม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ประกันกลุ่มจากที่ทำงาน และประกันที่ผูกกับสินเชื่อไว้แล้ว

ตัวอย่างสมมติ คุณพ่อในตัวอย่างมีหนี้บ้านคงเหลือ 2,000,000 บาท ค่าใช้จ่ายของลูกและคู่สมรสเดือนละ 15,000 บาท ต้องการให้อยู่ได้ 10 ปี เท่ากับ 1,800,000 บาท บวกทุนการศึกษาลูกสองคน 800,000 บาท รวม 4,600,000 บาท หักเงินออม 600,000 บาท และประกันกลุ่มที่ทำงาน 1,000,000 บาท ทุนที่ต้องซื้อเพิ่มจึงเหลือราว 3,000,000 บาท ตัวเลขนี้คือที่มาของทุนในตารางเปรียบเทียบด้านล่าง

ข้อที่ต้องระวังคือประกันกลุ่มจากที่ทำงาน ถ้าคุณเปลี่ยนงานหรือถูกเลิกจ้าง ความคุ้มครองส่วนนั้นหายทันที บางคนจึงเลือกไม่หักประกันกลุ่มออกเลย เพื่อให้ term ส่วนตัวคุ้มครองได้เต็มแม้ช่วงที่ว่างงาน

ผู้รับประโยชน์ เรื่องเล็กที่ทำให้เงินก้อนไปไม่ถึงมือ

term ทุนสูงมีความหมายเมื่อเงินไปถึงคนที่ตั้งใจไว้จริง ตอนกรอกใบคำขอ ให้ระบุชื่อผู้รับประโยชน์เป็นชื่อและนามสกุลเต็ม พร้อมความสัมพันธ์ และแบ่งสัดส่วนเป็นร้อยละให้ชัด ถ้าลูกยังเป็นผู้เยาว์ เงินที่ลูกได้รับจะต้องมีผู้ใช้อำนาจปกครองจัดการแทน ซึ่งบางครอบครัวไม่ต้องการแบบนั้น จึงระบุคู่สมรสเป็นผู้รับประโยชน์หลัก และเขียนพินัยกรรมกำกับเรื่องการใช้เงินเพื่อลูกไว้อีกชั้น

เมื่อชีวิตเปลี่ยน เช่น หย่า แต่งงานใหม่ หรือมีลูกเพิ่ม ให้ยื่นเปลี่ยนผู้รับประโยชน์ทันที กรมธรรม์ที่ซื้อตอนโสดแล้วระบุพ่อแม่ไว้ หากไม่แก้ เงินก้อนจะไปที่พ่อแม่ ไม่ได้ไปที่คู่สมรสและลูก

ใครเหมาะกับ term และใครไม่เหมาะ

term เหมาะกับคนที่มีภาระก้อนใหญ่และมีวันสิ้นสุด แต่งบจำกัด เช่น พ่อแม่ลูกเล็ก คนที่เพิ่งกู้บ้าน หรือเจ้าของกิจการที่ค้ำประกันหนี้ธุรกิจ คนกลุ่มนี้ต้องการทุนสูงในช่วงสั้น ถ้าเลือกแบบสะสมทรัพย์ด้วยงบเท่ากัน ทุนที่ได้จะต่ำจนไม่พอคุ้มครองภาระ

term ไม่เหมาะกับคนที่ต้องการให้เงินก้อนถึงทายาทแน่นอนไม่ว่าจะเสียชีวิตอายุเท่าไร เพราะถ้ามีชีวิตยืนยาวเกินสัญญา ทายาทไม่ได้อะไร และไม่เหมาะกับคนที่รู้ตัวว่าไม่มีวินัยออมเอง เพราะข้อดีของ term จะเกิดเต็มที่เมื่อคุณนำเงินส่วนต่างเบี้ยไปออมหรือลงทุนจริง ถ้าเงินส่วนนั้นหายไปกับค่าใช้จ่ายรายวัน การซื้อแบบมีส่วนออมอาจเป็นทางที่เหมาะกับคุณมากกว่า เรื่องจังหวะอายุที่ควรเริ่มอ่านเพิ่มได้ที่ ทำประกันชีวิตตอนอายุเท่าไหร่ดี

ตัวอย่างสมมติ ซื้อ term แล้วออมส่วนต่าง

สมมติคุณพ่อในตัวอย่างมีงบเบี้ยปีละ 30,000 บาท ต้องการทุน 3,000,000 บาท เป็นเวลา 20 ปี และสมมติว่าตลาดมีสองทางเลือก

รายการ (ตัวอย่างสมมติ)	term 20 ปี	สะสมทรัพย์ 20 ปี
ทุนประกัน	3,000,000 บาท	500,000 บาท ด้วยงบเท่ากัน
เบี้ยต่อปี	9,000 บาท	30,000 บาท
เงินส่วนต่างที่เหลือออมเอง	21,000 บาทต่อปี	0 บาท
เงินคืนเมื่อครบสัญญา	0 บาท	ตามที่ระบุในกรมธรรม์

ถ้าคุณนำ 21,000 บาทต่อปีไปออมในบัญชีหรือกองทุนเป็นเวลา 20 ปี โดยไม่คิดผลตอบแทน เงินต้นสะสมเท่ากับ 21,000 x 20 = 420,000 บาท ถ้าได้ผลตอบแทนเฉลี่ยร้อยละ 3 ต่อปี เงินก้อนจะโตไปราว 564,000 บาท ตัวเลขผลตอบแทนเป็นสมมติฐานเพื่อการเปรียบเทียบ ไม่ใช่การรับประกัน

ผลลัพธ์ของตัวอย่าง ทางเลือก term ให้ความคุ้มครองสูงกว่าหกเท่าในช่วงที่ครอบครัวต้องการมากที่สุด และยังเหลือเงินออมราวห้าแสนกว่าบาทเมื่อครบ 20 ปี โดยมีเงื่อนไขว่าคุณต้องออมส่วนต่างจริงทุกปี ส่วนทางเลือกสะสมทรัพย์ให้วินัยการออมแบบบังคับ แต่ทุนประกัน 500,000 บาทไม่พอปิดหนี้บ้านหรือเลี้ยงลูกจนจบ ก่อนตัดสินใจระหว่างสองทาง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงิน และตรวจสอบเงื่อนไขแบบประกันกับ สำนักงาน คปภ. ผ่านสายด่วน 1186 ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องเงื่อนไขกรมธรรม์