ประกันว่างงาน ประกันสังคม ลาออกกับถูกเลิกจ้างได้เงินต่างกันแค่ไหน

วันสุดท้ายที่ออฟฟิศมักวุ่นจนไม่มีใครนึกถึงประกันสังคม คืนบัตรพนักงาน เก็บของ ส่งงาน แล้วกลับบ้าน อีกสองสามสัปดาห์ต่อมาจึงเริ่มคิดว่าเดือนหน้าจะจ่ายค่าห้องอย่างไร ช่วงเวลาที่หายไปนั้นคือช่วงที่ทำให้หลายคนเสียเงินทดแทนไปฟรี ๆ เพราะสิทธิว่างงานมีนาฬิกาเดินตั้งแต่วันแรกที่คุณออกจากงาน

เงินก้อนนี้ไม่ได้มากจนแทนเงินเดือนได้ แต่ในช่วงหางานใหม่ มันช่วยให้คุณไม่ต้องรีบรับงานที่ไม่เหมาะ หรือไม่ต้องรูดบัตรเครดิตจ่ายค่ากินอยู่ เรื่องที่ควรเข้าใจก่อนคือ เหตุที่คุณออกจากงานเป็นตัวกำหนดว่าจะได้มากหรือน้อย

สองเงื่อนไขที่ต้องผ่านก่อนคิดเรื่องจำนวนเงิน

สำนักงานประกันสังคมกำหนดให้ผู้ประกันตนมาตรา 33 ต้องผ่านเงื่อนไขพื้นฐานดังนี้

1. จ่ายเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนการว่างงานกับนายจ้างรายสุดท้าย
2. ว่างงานตั้งแต่ 8 วันขึ้นไป
3. ขึ้นทะเบียนผู้ว่างงานผ่านเว็บไซต์ empui.doe.go.th ภายใน 30 วันนับจากวันที่ออกจากงาน
4. รายงานตัวตามนัดไม่น้อยกว่าเดือนละครั้ง
5. มีความสามารถและพร้อมทำงานที่เหมาะสม และไม่ปฏิเสธการฝึกงาน
6. ไม่เป็นผู้มีสิทธิรับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ

ข้อ 1 นับรวมเดือนจากนายจ้างคนก่อนได้ ถ้ายังอยู่ในกรอบ 15 เดือน ข้อ 3 คือข้อที่คนพลาดมากที่สุด เพราะถ้ายื่นเกิน 30 วัน คุณจะไม่ได้เงินย้อนหลัง และถ้ายื่นหลังจากวันที่ควรได้รับสิทธิไปแล้ว ก็หมดสิทธิกรณีนั้นเลย

ลาออก ถูกเลิกจ้าง หรือสัญญาหมด อัตราต่างกันเท่าไร

การเปลี่ยนแปลงล่าสุดมาจากกฎกระทรวงกำหนดประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ที่ Thai PBS รายงานว่าประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 30 มิถุนายน 2568 และมีผลตั้งแต่ 28 มิถุนายน 2568 กรณีถูกเลิกจ้างขยับจากร้อยละ 50 เป็นร้อยละ 60

เหตุที่ออกจากงาน	อัตราเงินทดแทน	ระยะเวลาสูงสุดต่อปี
ถูกเลิกจ้าง	ร้อยละ 60 ของค่าจ้างเฉลี่ย	180 วัน
ลาออกเอง	ร้อยละ 30 ของค่าจ้างเฉลี่ย	90 วัน
สัญญาจ้างครบกำหนด	ร้อยละ 30 ของค่าจ้างเฉลี่ย	90 วัน

หน้าข้อมูลบริการของสำนักงานประกันสังคมบางหน้ายังแสดงอัตราเดิมร้อยละ 50 อยู่ อัตราที่ใช้จริงสำหรับการเลิกจ้างตั้งแต่ 28 มิถุนายน 2568 คือร้อยละ 60 ตามกฎกระทรวงฉบับใหม่

ความต่างระหว่างลาออกกับถูกเลิกจ้างจึงมาจากทั้งอัตราและจำนวนวันที่คูณกัน คนที่ถูกเลิกจ้างได้เงินรวมสูงกว่าคนลาออกได้ถึงสี่เท่าในเงินเดือนเท่ากัน

คำนวณเงินที่จะได้ด้วยตัวเอง

ค่าจ้างเฉลี่ยในที่นี้คือค่าจ้างที่ใช้เป็นฐานคำนวณเงินสมทบ ซึ่งมีขั้นต่ำและเพดาน ข่าวของ Thai PBS ระบุว่าเงินทดแทนกรณีเลิกจ้างสูงสุดคือ 9,000 บาทต่อเดือน รวมทั้งหมดไม่เกิน 54,000 บาท จากเดิม 7,500 บาท และ 45,000 บาท ตัวเลขนี้คำนวณจากฐานสูงสุด 15,000 บาท

ตัวอย่างสมมติที่หนึ่ง คุณได้เงินเดือน 12,000 บาท

• ถูกเลิกจ้าง: 12,000 x 60% = 7,200 บาทต่อเดือน นาน 6 เดือน รวม 43,200 บาท
• ลาออก: 12,000 x 30% = 3,600 บาทต่อเดือน นาน 3 เดือน รวม 10,800 บาท

ตัวอย่างสมมติที่สอง คุณได้เงินเดือน 40,000 บาท ฐานคำนวณถูกจำกัดที่เพดาน ไม่ใช่ 40,000 บาท ถ้าใช้ฐาน 15,000 บาทตามข่าว

• ถูกเลิกจ้าง: 15,000 x 60% = 9,000 บาทต่อเดือน รวม 54,000 บาท
• ลาออก: 15,000 x 30% = 4,500 บาทต่อเดือน รวม 13,500 บาท

คนเงินเดือนสูงจะเห็นว่าเงินทดแทนเป็นสัดส่วนน้อยมากเมื่อเทียบกับรายจ่ายจริง นี่คือเหตุผลที่ควรมีเงินสำรองฉุกเฉินแยกไว้ ไม่ควรพึ่งเงินว่างงานเป็นหลัก

เหตุเลิกจ้างแบบไหนที่ทำให้ไม่ได้สักบาท

ถูกเลิกจ้างไม่ได้แปลว่ามีสิทธิเสมอ ถ้าเหตุที่นายจ้างให้ออกเข้าข่ายข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ คุณจะไม่ได้รับเงินทดแทน

• ทุจริตต่อหน้าที่ หรือกระทำผิดอาญาโดยเจตนาต่อนายจ้าง
• จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย
• ฝ่าฝืนข้อบังคับ ระเบียบการทำงาน หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายในกรณีร้ายแรง
• ละทิ้งหน้าที่ 7 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันควร
• ประมาทเลินเล่อจนนายจ้างเสียหายร้ายแรง
• ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษา

ข้อละทิ้งหน้าที่ 7 วันเป็นกับดักของคนที่หยุดไปเฉย ๆ โดยไม่ยื่นใบลาออก นายจ้างบางแห่งบันทึกเหตุออกเป็นการละทิ้งหน้าที่ ซึ่งทำให้เสียสิทธิทั้งที่จริงคุณตั้งใจลาออกอยู่แล้ว การยื่นใบลาออกเป็นลายลักษณ์อักษรและเก็บสำเนาไว้จึงคุ้มกว่ามาก

ขั้นตอนตั้งแต่วันที่ออกจากงานจนเงินเข้าบัญชี

ลำดับที่ใช้ได้จริงสำหรับคนส่วนใหญ่ เป็นแบบนี้

1. วันออกจากงาน ขอหนังสือรับรองการออกจากงาน และถ้าถูกเลิกจ้าง ขอหนังสือหรือคำสั่งให้ออก
2. ภายในสัปดาห์แรก ลงทะเบียนผู้ว่างงานที่ empui.doe.go.th
3. เตรียมแบบคำขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงาน (สปส. 2-01/7)
4. เตรียมสำเนาหน้าแรกสมุดบัญชีออมทรัพย์ชื่อของคุณ จากธนาคารที่อยู่ในรายชื่อ 11 แห่งที่สำนักงานรับ
5. รายงานตัวออนไลน์ตามวันนัดทุกเดือน จนครบระยะเวลาสิทธิ

แบบ สปส. 6-09 หรือหนังสือแจ้งการลาออกช่วยให้เรื่องเดินเร็วขึ้น แต่ไม่ใช่เงื่อนไขบังคับ สำนักงานระบุว่าไม่มีสำเนาฉบับนี้ก็ขึ้นทะเบียนได้

เงินทดแทนเริ่มนับตั้งแต่วันที่ 8 ของการว่างงาน เจ็ดวันแรกจึงไม่มีเงิน ถ้าคุณขาดการรายงานตัวในเดือนใด ให้รีบติดต่อสำนักงานจัดหางานทันที เพื่อไม่ให้สิทธิช่วงถัดไปสะดุด

ออกจากงานหลายครั้งในปีเดียว นับวันอย่างไร

กติกานับรวมในหนึ่งปีปฏิทินมีสองแบบ

สถานการณ์ในปีเดียว	จำนวนวันรวมสูงสุด
ลาออกหรือสัญญาครบทุกครั้ง	90 วัน
มีการถูกเลิกจ้างอย่างน้อยหนึ่งครั้ง	180 วัน

ตัวอย่างสมมติ คุณลาออกเดือนกุมภาพันธ์และรับเงินไป 60 วัน แล้วได้งานใหม่ ทำไปถึงเดือนกันยายนแล้วบริษัทปิดกิจการ ครั้งที่สองเป็นการเลิกจ้าง สิทธิรวมทั้งปีจึงขยับเป็นไม่เกิน 180 วัน หักที่ใช้ไป 60 วัน เหลือได้อีกไม่เกิน 120 วันในปีนั้น และเงื่อนไขการจ่ายสมทบ 6 ใน 15 เดือนยังต้องผ่านด้วย

ระหว่างว่างงาน สิทธิอื่นยังอยู่ไหม

คำถามนี้สำคัญพอกับตัวเงิน เพราะคนตกงานมักกังวลเรื่องค่ารักษาพยาบาล หลังออกจากงาน สิทธิรักษาพยาบาลยังคุ้มครองต่อได้อีกระยะหนึ่ง และคุณเลือกสมัครมาตรา 39 เพื่อรักษาสิทธิให้ต่อเนื่องได้ รายละเอียดเรื่องระยะเวลาสิทธิหลังลาออกและการสมัครมาตรา 39 อยู่ในบทความประกันสังคมหลังลาออก ส่วนความต่างของแต่ละมาตราอ่านได้ที่บทความประกันสังคมมาตรา 33 39 40

ระหว่างนี้ควรเปิดแอปเช็คประวัติเงินสมทบว่าครบทุกเดือนก่อนออกจากงานหรือไม่ วิธีใช้แอปอยู่ในบทความเช็คสิทธิประกันสังคมผ่าน SSO Plus ถ้าคุณใกล้อายุ 55 ปี เงื่อนไขเรื่องสิทธิชราภาพทำให้ภาพเปลี่ยนไป ควรอ่านบทความเงินชราภาพ ประกอบด้วย

วางงบช่วงหางานด้วยเงินทดแทนเป็นฐาน

เมื่อรู้ตัวเลขเงินทดแทนแล้ว ขั้นต่อไปคือดูว่ามันครอบคลุมรายจ่ายได้แค่ไหน วิธีที่ตรงไปตรงมาที่สุดคือแยกรายจ่ายออกเป็นสามกลุ่ม แล้วดูว่าเงินแต่ละก้อนจะไปจ่ายกลุ่มไหน

กลุ่มรายจ่าย	ตัวอย่าง	แหล่งเงินที่ควรใช้
จำเป็นและหยุดไม่ได้	ค่าเช่า ค่างวดผ่อนบ้าน ค่าน้ำไฟ ค่าอาหาร	เงินทดแทนก่อน แล้วเติมด้วยเงินสำรอง
ลดได้ชั่วคราว	ค่าเดินทาง ค่าโทรศัพท์ ค่าสมาชิกรายเดือน	ตัดหรือเปลี่ยนแพ็กเกจให้ถูกลง
เลื่อนได้	ของใช้ชิ้นใหญ่ ท่องเที่ยว	พักไว้จนกว่าจะมีงานใหม่

ตัวอย่างสมมติ คุณเงินเดือน 12,000 บาท ถูกเลิกจ้าง ได้เงินทดแทน 7,200 บาทต่อเดือน รายจ่ายจำเป็นของคุณคือค่าห้อง 4,500 บาท ค่าน้ำไฟ 800 บาท และค่าอาหารประมาณ 3,000 บาท รวม 8,300 บาท ส่วนที่ขาดเดือนละ 1,100 บาท ถ้าหางานนานหกเดือน คุณต้องใช้เงินสำรองราว 6,600 บาท บวกกับค่าใช้จ่ายในเจ็ดวันแรกที่ยังไม่มีเงินทดแทน ตัวเลขนี้บอกได้ทันทีว่าเงินเก็บที่มีอยู่พอหรือไม่ และพอให้คุณเลือกงานได้นานแค่ไหน

สำหรับคนที่ลาออกเอง ภาพจะต่างมาก เงินทดแทน 3,600 บาทต่อเดือนครอบคลุมรายจ่ายจำเป็นข้างต้นได้ไม่ถึงครึ่ง และหยุดจ่ายหลังสามเดือน ถ้าคุณกำลังคิดจะลาออกโดยยังไม่มีงานใหม่ ให้ทำตารางนี้ก่อนยื่นใบลาออก แล้วดูว่าเงินสำรองรองรับได้กี่เดือน ถ้ารองรับได้น้อยกว่าเวลาที่คุณคาดว่าจะหางานได้ การรอให้มีข้อเสนองานใหม่ก่อนจึงปลอดภัยกว่า

หนี้ที่มีค่างวดรายเดือน เช่น สินเชื่อบ้านหรือรถ ควรคุยกับธนาคารตั้งแต่เดือนแรกที่รายได้หาย ไม่ต้องรอให้ค้างชำระ ธนาคารหลายแห่งมีมาตรการพักหรือลดค่างวดชั่วคราวสำหรับคนที่รายได้ลดลง การติดต่อก่อนผิดนัดช่วยรักษาประวัติเครดิตของคุณไว้ได้

เมื่อข้อมูลไม่ตรงกับที่ควรเป็น

ปัญหาที่พบบ่อยคือเหตุออกจากงานในระบบไม่ตรงกับความจริง เช่น ถูกเลิกจ้างแต่บันทึกเป็นลาออก ซึ่งทำให้อัตราลดจากร้อยละ 60 เหลือร้อยละ 30 ถ้าเจอแบบนี้ ให้รวบรวมหนังสือเลิกจ้าง อีเมล หรือข้อความที่นายจ้างแจ้ง แล้วนำไปยื่นที่สำนักงานประกันสังคมพื้นที่หรือจังหวัด หรือโทรสายด่วน 1694 ในวันเวลาราชการ 08.30 ถึง 16.30 น.

เงินว่างงานเป็นสิทธิที่คุณจ่ายสมทบมาเองทุกเดือน การยื่นให้ทันเวลาและให้เหตุออกถูกต้อง คือสองเรื่องที่คุณควบคุมได้เต็มที่