ato atc หุ้น คือ คำสั่งซื้อขายช่วงเปิดและปิดตลาดที่ต้องรู้

โดย ทีมบรรณาธิการ Longtoon | | อ่าน 11 นาที

ato atc หุ้น คือ คำสั่งซื้อขายช่วงเปิดและปิดตลาดที่ต้องรู้

สรุปประเด็นสำคัญ

  • ATO คือคำสั่งซื้อหรือขายที่ราคาเปิด ATC คือคำสั่งที่ราคาปิด ทั้งสองส่งได้เฉพาะช่วง Pre-open และ Pre-close
  • คำสั่งทั้งสองเป็น Market Order แบบ Fill and Kill ส่วนที่จับคู่ไม่ได้จะถูกยกเลิก ไม่ค้างในระบบ
  • ราคาที่ได้จริงอาจอยู่นอกเพดานหรือพื้นได้ แต่ไม่เกิน 1 ขั้นราคา ตามที่ตลาดหลักทรัพย์ระบุ
  • ถ้าส่ง ATO หลังตลาดเปิดแล้ว ระบบจะถือเป็นคำสั่งตลาดและจับคู่ที่ราคาขณะนั้น
  • ถ้าอยากควบคุมราคาเอง ให้ใช้คำสั่งแบบกำหนดราคา (Limit Order) แทน

ATO คือคำสั่งซื้อหรือขายหุ้นที่ราคาเปิดของตลาด ส่วน ATC คือคำสั่งซื้อหรือขายที่ราคาปิดของวัน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) อธิบายว่าทั้งสองเป็นคำสั่งตลาด (Market Order) ที่มีเงื่อนไข Fill and Kill และต้องส่งในช่วง Pre-open หรือ Pre-close เท่านั้น คุณจึงไม่รู้ราคาที่จะได้ล่วงหน้า รู้แต่ว่าจะเป็นราคาเดียวกับที่ตลาดคำนวณให้ทุกคนในรอบนั้น

ต่อไปนี้ไล่ดูว่าราคาเปิดและราคาปิดมาจากไหน คำสั่งทั้งสองถูกจัดลำดับเหนือคำสั่งปกติอย่างไร และเมื่อไรควรเลี่ยงไปใช้คำสั่งกำหนดราคา ข้อมูลทั้งหมดอ้างอิงหน้าระเบียบการซื้อขายของ SET

คำสั่ง ATO กับ ATC ต่างจากคำสั่งปกติอย่างไร

คำสั่งปกติที่คนส่งกันมากที่สุดคือคำสั่งกำหนดราคา (Limit Order) คุณบอกราคาที่ต้องการ ระบบจับคู่ให้เมื่อมีคนยอมรับราคานั้น คำสั่ง ATO และ ATC ตัดเรื่องราคาออก คุณบอกแค่ว่า "ขอซื้อหรือขายที่ราคาเปิด" หรือ "ที่ราคาปิด" SET ระบุว่าทั้งสองคือ Market Order ที่มีเงื่อนไข Fill and Kill (FAK) คือให้จับคู่เท่าที่ทำได้ทันที ส่วนที่เหลือไม่ค้างไว้ แต่ถูกยกเลิก

พฤติกรรมนี้มีผลจริง สมมติคุณส่ง ATO ซื้อ 10,000 หุ้น แต่ที่ราคาเปิดมีคนขายรับคู่ได้เพียง 6,000 หุ้น อีก 4,000 หุ้นจะหายไปจากระบบ ไม่ย้ายไปรอซื้อต่อในช่วงซื้อขายปกติ (นี่คือตัวอย่างสมมติ) ถ้ายังอยากได้หุ้นส่วนที่เหลือ ต้องส่งคำสั่งใหม่

นักลงทุนดูหน้าจอตลาดหุ้นช่วงเปิดตลาด

ช่วงเวลาที่ส่ง ATO และ ATC ได้

ตามตารางเวลาทำการของ SET แต่ละวันมีช่วงประมูลราคา 3 ช่วงสำหรับหุ้นทั่วไป

ช่วง เวลา ราคาที่ตลาดคำนวณ
Pre-open ภาคเช้า 9:30 น. จนถึงเวลาสุ่ม T1 (ระหว่าง 9:55 ถึง 10:00 น.) ราคาเปิดภาคเช้า
Pre-open ภาคบ่าย 13:30 น. จนถึงเวลาสุ่ม T2 (ระหว่าง 13:55 ถึง 14:00 น.) ราคาเปิดภาคบ่าย
Pre-close 16:30 น. จนถึงเวลาสุ่ม T3 (ระหว่าง 16:35 ถึง 16:40 น.) ราคาปิดของวัน

ภาคบ่ายก็มีราคาเปิดของตัวเอง ดังนั้น ATO ใช้ได้สองรอบต่อวัน แต่ ATC ใช้ได้รอบเดียวตอนปิดตลาด เวลาเริ่มจับคู่ถูกสุ่มในช่วง 5 นาทีสุดท้ายเพื่อลดโอกาสที่ใครจะปั่นราคาเปิดและราคาปิด ดูรายละเอียดช่วงเวลาแต่ละช่วงเพิ่มได้ที่บทความ ซื้อขายหุ้นกี่โมง

SET เตือนเรื่องหนึ่งที่คนมักพลาด ถ้าส่ง ATO หลังจากตลาดเปิดจับคู่แล้ว ระบบจะถือเป็น Market Order ธรรมดา และจับคู่ที่ราคาตลาดขณะนั้น ถ้าอยากได้ราคาเปิดจริง ให้ส่งก่อนช่วงสุ่มเปิดตลาด ซึ่งเริ่ม 9:55 น. สำหรับภาคเช้า และ 13:55 น. สำหรับภาคบ่าย

ราคาเปิดและราคาปิดคิดจากอะไร

ทั้งราคาเปิดและราคาปิดใช้วิธีประมูล (Auction) เดียวกัน ระบบนำคำสั่งที่ถูกต้องทั้งหมดในช่วง Pre-open หรือ Pre-close มาหาราคาเดียว ตามลำดับเกณฑ์ที่ SET ระบุ

  1. เลือกราคาที่ทำให้มีปริมาณหุ้นจับคู่ได้มากที่สุด
  2. ถ้ามีหลายราคาที่จับคู่ได้เท่ากัน เลือกราคาที่เหลือหุ้นค้างน้อยที่สุด
  3. ถ้ายังเท่ากันอีก ดูแรงกดดันของฝั่งที่มีหุ้นเหลือ ถ้าส่วนเหลืออยู่ฝั่งซื้อทั้งหมด ใช้ราคาที่สูงกว่า ถ้าอยู่ฝั่งขายทั้งหมด ใช้ราคาที่ต่ำกว่า
  4. ถ้าซื้อกับขายเท่ากันทุกระดับราคา ใช้ราคาที่ใกล้ราคาซื้อขายล่าสุดที่สุด

ผลคือรอบประมูลหนึ่งรอบให้ราคาเดียว คำสั่งที่จับคู่ได้ในรอบนั้นจึงได้ราคาเดียวกัน

ทำไม ATO และ ATC ได้คิวก่อนคำสั่งกำหนดราคา

หน้าคำนวณราคาของ SET ระบุว่า ATO และ ATC มีลำดับการจับคู่ก่อนคำสั่งกำหนดราคา ระบบจึงต้องกำหนดราคาให้คำสั่งสองแบบนี้ก่อนนำเข้าการคำนวณ โดยใช้กติกาดังนี้

  • ฝั่งซื้อ ใช้ราคาที่สูงกว่าระหว่าง ราคาเสนอซื้อสูงสุดบวก 1 ขั้นราคา กับ ราคาเสนอขายสูงสุดบวก 1 ขั้นราคา ในสมุดคำสั่ง
  • ฝั่งขาย ใช้ราคาที่ต่ำกว่าระหว่าง ราคาเสนอขายต่ำสุดลบ 1 ขั้นราคา กับ ราคาเสนอซื้อต่ำสุดลบ 1 ขั้นราคา

พูดง่ายๆ คือคำสั่งซื้อแบบ ATO ถูกตั้งราคาให้สูงกว่าคำสั่งซื้ออื่นในสมุดคำสั่ง และคำสั่งขายถูกตั้งให้ต่ำกว่าคำสั่งขายอื่น จึงได้คิวจับคู่ก่อน

ราคาเปิดปิดหลุดเพดานและพื้นได้เล็กน้อย

เพดานและพื้นของหุ้นแต่ละตัวเป็นกรอบราคาที่ราคาขึ้นหรือลงได้ในวันนั้น (อ่านพื้นฐานได้ที่ ceiling floor หุ้น คือ) แต่ SET ระบุไว้ชัดว่าราคาที่ได้จากคำสั่ง ATO และ ATC อาจอยู่นอกเพดานหรือพื้นได้ ไม่เกิน 1 ขั้นราคา เพราะวิธีกำหนดราคาให้คำสั่งสองแบบนี้ต่างจากคำสั่งปกติ

ตัวอย่างสมมติ หุ้นมีเพดาน 12.00 บาท และขั้นราคาในช่วงนั้นเท่ากับ 0.10 บาท ถ้าคำสั่งซื้อค้างเต็มที่เพดานจำนวนมาก ราคาปิดอาจออกมาที่ 12.10 บาทได้ ซึ่งเกินเพดาน 1 ขั้นราคา เหตุการณ์นี้เป็นผลของกติกาที่ SET เขียนไว้ ระบบไม่ได้ทำงานผิดพลาด

SET แนะนำว่าผู้ที่ไม่ต้องการเจอสถานการณ์นี้ ให้ส่งคำสั่งกำหนดราคาแทน ATO หรือ ATC

กระดานราคาหุ้นพร้อมคิวคำสั่งซื้อขาย

เมื่อไรควรใช้ และเมื่อไรควรเลี่ยง

คำสั่ง ATO และ ATC ให้ข้อดีหนึ่งอย่าง คือโอกาสจับคู่สูง เพราะได้ลำดับก่อนคำสั่งอื่น แต่ต้องแลกกับการไม่รู้ราคา ลองดูสถานการณ์เหล่านี้

  • วันที่มีข่าวแรงช่วงก่อนเปิดตลาด ราคาเปิดอาจกระโดดจากราคาปิดเมื่อวานมาก คนที่ส่ง ATO ซื้อโดยไม่ตั้งเพดานราคาของตัวเอง อาจได้ราคาสูงกว่าที่คิดไว้ ในเรื่องนี้ ปัจจัยที่ทำให้หุ้นขึ้นลง ช่วยให้คาดเดาแรงข่าวได้
  • หุ้นที่ซื้อขายไม่คล่อง ที่ราคาเปิดอาจมีคู่จับน้อย ส่วนที่ไม่ได้จับคู่ถูกยกเลิก จึงอาจได้หุ้นไม่ครบตามที่ตั้งใจ
  • คนที่ต้องการซื้อหรือขายที่ราคาปิดของวันโดยเฉพาะ ใช้ ATC ได้ เพราะคำสั่งที่จับคู่ในรอบนั้นได้ราคาเดียวกัน แต่ราคาปิดอาจต่างจากราคาที่เห็นตอน 16:00 น.

ถ้าคุณเพิ่งเริ่มซื้อหุ้น และยังไม่มีบัญชีใช้งานจริง ขั้นตอนเปิดบัญชีอยู่ในบทความ วิธีเปิดบัญชีหุ้น ส่วนภาพรวมของการเริ่มต้นอ่านได้ที่ วิธีเล่นหุ้น

เช็กก่อนกดส่งคำสั่ง

  1. ดูเวลาปัจจุบันว่าอยู่ในช่วง Pre-open หรือ Pre-close จริงหรือไม่ ถ้าตลาดเปิดแล้ว ATO จะกลายเป็นคำสั่งตลาด
  2. ถามตัวเองว่ายอมรับราคาที่ไกลจากราคาล่าสุดได้แค่ไหน ถ้าไม่ได้ ใช้ Limit Order
  3. ตรวจจำนวนหุ้นที่ต้องการ และยอมรับได้ไหมถ้าจับคู่ได้ไม่ครบ
  4. เปิดแอปดูสถานะคำสั่งหลังราคาเปิดหรือปิดออกมา

ชื่อและหน้าตาปุ่มคำสั่งต่างกันตามแอปของแต่ละบริษัทหลักทรัพย์ ถ้าไม่แน่ใจว่าแอปที่ใช้อยู่รองรับ ATO ATC หรือต้องตั้งค่าเพิ่มหรือไม่ สอบถามฝ่ายบริการลูกค้าของบริษัทหลักทรัพย์ที่เปิดบัญชีไว้ หรือดูข้อมูลระเบียบการซื้อขายกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยโดยตรง

คำถามที่พบบ่อย

ATO กับ ATC ต่างกันตรงไหน

ต่างที่ช่วงเวลาและราคาอ้างอิง ATO ใช้ราคาเปิดของแต่ละภาค ส่งได้ก่อนตลาดเริ่มจับคู่ ส่วน ATC ใช้ราคาปิดของวัน ส่งได้ช่วง Pre-close หลัง 16:30 น. กลไกการคิดราคาเป็นแบบเดียวกัน

ส่ง ATO แล้วไม่ได้หุ้น เกิดจากอะไร

คำสั่ง ATO เป็นแบบ Fill and Kill ถ้าที่ราคาเปิดไม่มีคำสั่งฝั่งตรงข้ามมาจับคู่พอ ส่วนที่เหลือจะถูกยกเลิกทันที ไม่ค้างไว้รอราคาถัดไป ควรเปิดดูสถานะคำสั่งกับแอปของบริษัทหลักทรัพย์

ATO ATC เหมาะกับมือใหม่ไหม

ใช้ได้เมื่อรู้ข้อจำกัดของมัน แต่ผู้ที่ยังไม่คุ้นกับการแกว่งของราคาช่วงเปิดปิด มักสบายใจกว่ากับคำสั่งกำหนดราคา เพราะรู้ราคาสูงสุดที่ยอมจ่ายตั้งแต่ต้น ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องการใช้งานจริง สอบถามเจ้าหน้าที่ของบริษัทหลักทรัพย์ที่เปิดบัญชีไว้

แหล่งอ้างอิง

  1. Order types | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
  2. Opening and closing price calculation | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
  3. Trading hours | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย