หุ้นขึ้นลงเพราะอะไร ไล่จากคำสั่งซื้อขายในกระดานถึงกำไรบริษัท

หุ้นขึ้นลงเพราะมีคนอยากซื้อและอยากขายที่ราคาต่างกันตลอดเวลา ราคาที่เห็นบนหน้าจอคือราคาล่าสุดที่คำสั่งซื้อกับคำสั่งขายจับคู่กันได้ ถ้าที่ราคานั้นมีคนอยากซื้อมากกว่าคนอยากขาย ราคาก็ถูกดันขึ้นไปหาราคาถัดไป ส่วนสาเหตุที่คนเปลี่ยนใจมีหลายชั้น ตั้งแต่กำไรของบริษัท ดอกเบี้ย เม็ดเงินจากต่างประเทศ ไปจนถึงข่าวลือที่ยังไม่มีใครยืนยัน

การแยกชั้นพวกนี้ให้ออกช่วยให้คุณรู้ว่าวันที่หุ้นที่ถือตกแรง ควรกังวลกับบริษัท กับตลาด หรือกับกลไกการซื้อขายล้วนๆ

ราคาหนึ่งช่องเกิดจากอะไรบนกระดาน

ทุกครั้งที่คุณเห็นราคา มีสองฝั่งรออยู่ ฝั่งซื้อ (Bid) คือราคาสูงสุดที่มีคนตั้งรอซื้อ ฝั่งขาย (Offer) คือราคาต่ำสุดที่มีคนตั้งรอขาย ตัวอย่างสมมติ หุ้นตัวหนึ่งมี Bid 24.40 บาท และ Offer 24.50 บาท

• ถ้าคุณส่งคำสั่งซื้อที่ 24.50 บาท จะจับคู่ทันทีกับผู้ขาย ราคาล่าสุดเป็น 24.50
• ถ้าผู้ซื้อคนต่อๆ ไปไล่ซื้อจนผู้ขายที่ 24.50 หมด และ Offer ถัดไปคือ 24.60 ราคาล่าสุดขยับเป็น 24.60
• ถ้ามีคนรีบขายและกด Bid ที่ 24.40 จนหมด ราคาล่าสุดจะลงมา 24.30

เมื่อเปิดตลาดช่วงเช้า ราคาเปิดมาจากการประมวลคำสั่งสะสมช่วงก่อนเปิด (Pre-open) ตามข้อมูลของ SET รอบเช้าเริ่มก่อนเปิด 9:30 น. และปิดช่วงเช้า 12:30 น. ส่วนรอบบ่ายเริ่ม 13:30 น. และปิดการซื้อขาย 16:30 น. เวลาจับราคาเปิดและราคาปิดจริงสุ่มภายในช่วงที่ตลาดกำหนด จึงมีหุ้นที่ราคาเปิดห่างจากราคาปิดเมื่อวานได้ ถ้ามีข่าวหรือคำสั่งค้างมากระหว่างคืน

หุ้นขยับทีละช่องเท่าไร

ราคาหุ้นไทยไม่ได้ขยับทีละสตางค์เสมอไป ตลาดกำหนดช่วงราคาที่ซื้อขายได้ (Tick Size) ตามระดับราคา

ราคาหุ้น (บาท)	ขยับทีละ (บาท)	สัดส่วนต่อราคาที่ขอบล่างของช่วง
ต่ำกว่า 2	0.01	0.5% ที่ราคา 1.99
2 ถึงต่ำกว่า 5	0.02	1% ที่ราคา 2
5 ถึงต่ำกว่า 10	0.05	1% ที่ราคา 5
10 ถึงต่ำกว่า 25	0.10	1% ที่ราคา 10
25 ถึงต่ำกว่า 100	0.25	1% ที่ราคา 25
100 ถึงต่ำกว่า 200	0.50	0.5% ที่ราคา 100
200 ถึงต่ำกว่า 400	1.00	0.5% ที่ราคา 200
400 ขึ้นไป	2.00	0.5% ที่ราคา 400

ตารางนี้ใช้กับหุ้น กองทุนรวมอีทีเอฟและหน่วยลงทุนใช้ช่วงละ 0.01 บาท ผลต่อคนที่ถือหุ้นราคาไม่กี่บาทคือ แค่ขยับหนึ่งช่องก็เท่ากับ 1% แล้ว ภาพราคาเขียวแดงบนจอจึงดูเหวี่ยงมากกว่าหุ้นราคาสูงที่ขยับหนึ่งช่องเท่ากับครึ่งเปอร์เซ็นต์

เพดานและพื้นราคารายวัน

วันซื้อขายปกติ หุ้นขึ้นหรือลงได้ไม่เกิน 30% จากราคาปิดวันก่อน ตามเกณฑ์ที่ SET ประกาศ ส่วนหุ้นต่างชาติ (ที่ต่อท้าย -F) กรอบกว้างกว่า คือ 60% ของราคาปิดวันก่อนของหุ้นไทย ในวันแรกที่หุ้นเข้าตลาดกรอบเป็นไม่เกิน 3 เท่าของราคาจอง SET เคยประกาศมาตรการชั่วคราวลดกรอบเมื่อตลาดผันผวนแรง เช่น ช่วงเดือนเมษายน 2568 จึงควรเช็กประกาศล่าสุดของ SET ก่อนอ้างตัวเลข

กำไรบริษัทกับราคา ตัวอย่างคำนวณ

ในระยะกลางถึงยาว ราคาหุ้นมักตามกำไรต่อหุ้น (EPS) และสิ่งที่ตลาดยอมจ่ายต่อกำไรหนึ่งบาท ซึ่งก็คือ P/E ตามคำนิยามของ SET ราคาจึงมีสองตัวแปร ถ้ากำไรเพิ่ม ราคาขยับขึ้นได้ แม้ตลาดจะไม่ยอมจ่ายแพงขึ้น และถ้าตลาดยอมจ่ายแพงขึ้นก็ดันราคาได้แม้กำไรเท่าเดิม

ตัวอย่างสมมติ หุ้น A ราคา 50 บาท EPS 2.50 บาท P/E 20 เท่า

เหตุการณ์	EPS ใหม่	P/E ที่ตลาดยอมจ่าย	ราคาที่สะท้อน
กำไรโต 20% ตลาดยังจ่าย 20 เท่า	3.00	20	60 บาท (+20%)
กำไรโต 20% แต่ตลาดกลัวดอกเบี้ย ลดเหลือ 16 เท่า	3.00	16	48 บาท (-4%)
กำไรเท่าเดิม ตลาดตื่นเต้นกับธุรกิจใหม่ ขึ้นเป็น 24 เท่า	2.50	24	60 บาท (+20%)
กำไรลด 20% และตลาดยอมจ่ายเท่าเดิม	2.00	20	40 บาท (-20%)

แถวที่สองคือสาเหตุที่คนงงว่าทำไมกำไรดีแต่ราคาลง ตัวคูณที่ตลาดให้ลดลงมากกว่าที่กำไรโต อีกเรื่องคือความคาดหมาย ถ้าตลาดคาดว่ากำไรโต 30% แล้วประกาศจริงโต 20% ก็ถือว่าต่ำกว่าคาด ราคามักตอบรับลบแม้ตัวเลขเป็นบวก วิธีอ่านตัวเลขกำไรจากงบอยู่ที่ งบกำไรขาดทุนคืออะไร และการเข้าใจตัวคูณอยู่ที่ P/E ratio คืออะไร

ปริมาณซื้อขายช่วยบอกว่าการขยับครั้งนั้นน่าเชื่อถือแค่ไหน ราคาขึ้น 5% ในวันที่ปริมาณซื้อขายสูงกว่าปกติหลายเท่า มักมีคนจำนวนมากเห็นพ้องกับราคาใหม่ ส่วนราคาขึ้น 5% ที่ซื้อขายกันเพียงไม่กี่ล็อตอาจเป็นแค่คำสั่งก้อนเดียวที่ไปโดนกระดานบาง วันถัดไปราคาจึงกลับลงได้ง่าย ก่อนตีความการขยับ ให้เปิดดูปริมาณเทียบกับค่าเฉลี่ยของ 20 วันที่ผ่านมาในแอปโบรกเกอร์

ดอกเบี้ยและเศรษฐกิจ ทำไมหุ้นบางกลุ่มขยับก่อน

ดอกเบี้ยเข้ามาเกี่ยวสองทาง ทางแรก เมื่อดอกเบี้ยเงินฝากและพันธบัตรสูงขึ้น การถือหุ้นต้องแข่งกับผลตอบแทนที่แน่นอนกว่า นักลงทุนจึงยอมจ่ายตัวคูณต่ำลง ทางที่สอง ดอกเบี้ยกระทบต้นทุนของบริษัทตรงๆ โดยเฉพาะบริษัทที่มีหนี้สูง

ผลที่เห็นต่างกันตามกลุ่มธุรกิจ

ปัจจัย	กลุ่มที่มักไวต่อปัจจัยนี้	ทางที่ราคาเปลี่ยน
ดอกเบี้ยนโยบายเปลี่ยน	ธนาคาร อสังหาริมทรัพย์ บริษัทหนี้สูง	ส่วนต่างรายได้ดอกเบี้ยของธนาคาร ต้นทุนเงินกู้ของผู้พัฒนาโครงการ
ค่าเงินบาทอ่อน	ผู้ส่งออก ท่องเที่ยว	รายได้เป็นเงินต่างประเทศแปลงเป็นบาทได้มากขึ้น
ค่าเงินบาทแข็ง	ผู้นำเข้า สายการบินที่ซื้อน้ำมันเป็นดอลลาร์	ต้นทุนนำเข้าถูกลง
ราคาน้ำมันและวัตถุดิบ	พลังงาน ปิโตรเคมี ขนส่ง	ทั้งรายได้และต้นทุนเปลี่ยน
กำลังซื้อในประเทศ	ค้าปลีก อาหาร ผู้ให้สินเชื่อรายย่อย	ยอดขายและหนี้เสีย

การอ่านรายกลุ่มทำให้เห็นว่าวันที่ SET ทั้งตลาดตก ใช่ว่าทุกตัวจะลดเท่ากัน ตัวอย่างสมมติ ถ้าดอกเบี้ยขาขึ้น หุ้นกลุ่มอสังหาริมทรัพย์ที่กู้มากอาจปรับลงมากกว่าหุ้นกลุ่มค้าปลีกที่ไม่มีหนี้ แต่ความสัมพันธ์นี้ไม่เป็นกฎตายตัว ต้องดูงบของบริษัทแต่ละแห่ง

เงินไหลเข้าออกและวันที่ราคาลดเองตามกลไก

บางวันราคาเปลี่ยนโดยที่ธุรกิจไม่เปลี่ยนเลย เหตุผลแบบนี้พบบ่อย

1. เงินทุนต่างชาติไหลเข้าหรือออก กองทุนต่างประเทศทยอยซื้อหรือขายพร้อมกันหลายตัวทำให้ทั้งกลุ่มขยับ โดยเฉพาะหุ้นใหญ่ที่สภาพคล่องสูง
2. การปรับพอร์ตตามดัชนี กองทุนที่ลอกตามดัชนีต้องซื้อขายตามการเปลี่ยนรายชื่อหุ้นในดัชนี
3. ขึ้นเครื่องหมาย XD วันที่ขึ้น XD คือวันที่ผู้ซื้อใหม่ไม่ได้สิทธิ์รับเงินปันผลรอบนั้น ตลาดปรับราคาอ้างอิงลดลงเท่ากับเงินปันผลต่อหุ้น ตัวอย่างสมมติ ปิดวันก่อน 40 บาท ปันผล 1 บาท ราคาอ้างอิงวันขึ้น XD เป็น 39 บาท ถ้าราคาปิดที่ 39 บาท ถือว่าไม่ได้เปลี่ยนเลย ผู้ถือหุ้นได้เงินปันผลเข้าบัญชีแทน
4. ผู้ถือรายใหญ่ขายก้อนใหญ่ หุ้นสภาพคล่องต่ำจะขยับแรงจากคำสั่งก้อนเดียว
5. มาร์จินคอลล์ นักลงทุนที่ซื้อด้วยเงินกู้ถูกเรียกหลักประกัน ต้องขายหุ้นอย่างเร่งด่วน กดราคาลงอีกรอบ

ข้อ 3 พาให้มือใหม่ตกใจบ่อยที่สุด ถ้าเห็นหุ้นสีแดงในวันที่มีเครื่องหมาย XD ให้เทียบกับเงินปันผลต่อหุ้นก่อน

ข่าวลือ ความกลัว และหุ้นที่ถูกปั่น

หุ้นบางตัวขยับแรงเพราะข่าวที่ไม่มีหลักฐาน หุ้นขนาดเล็กหรือสภาพคล่องต่ำใน mai ถูกใช้เป็นเป้าบ่อยกว่า เพราะใช้เงินไม่มากก็ดันราคาได้ รูปแบบที่ควรระวัง

• ราคาพุ่งหลายวันติดโดยไม่มีข่าวจากบริษัทหรืองบการเงินรองรับ
• มีคนในกลุ่มแชตหรือสื่อโซเชียลชวนซื้อพร้อมกัน ใช้คำว่า "แน่นอน" หรือ "รอบนี้ไม่พลาด"
• ปริมาณซื้อขายกระโดดหลายเท่าของปกติแล้วราคาตกกลับ

ถ้าเจอลักษณะนี้ ให้เปิดข่าวบริษัทบนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ ดูว่ามีงบหรือประกาศอะไรรองรับราคาไหม และไม่ตามซื้อหุ้นที่คุณอธิบายไม่ได้ว่าธุรกิจเปลี่ยนไปอย่างไร ความกลัวเป็นอีกแรงหนึ่ง วันที่ข่าวร้ายทั่วโลกมาพร้อมกัน นักลงทุนขายก่อนถามทีหลังจนหุ้นดีๆ ตกตามหุ้นแย่ ซึ่งหลักสูตรของ SET ก็จัดหัวข้อ "ราคาหุ้นมาจากไหน" เป็นบทแรกของการเรียนรู้เรื่องหุ้นสำหรับมือใหม่

เมื่อราคาตก ถามสามข้อก่อนทำอะไร

ไล่คำถามเรียงตามลำดับต่อไปนี้ จะรู้ว่าควรวิเคราะห์ต่อหรือรอ

คำถาม	วิธีเช็ก	ถ้าคำตอบคือใช่
ธุรกิจเปลี่ยนจริงไหม	ดูประกาศบริษัท งบล่าสุด ข่าวสัญญาหรือลูกค้ารายใหญ่	กลับไปประเมินเหตุผลที่ซื้อใหม่
ทั้งตลาดหรือทั้งกลุ่มตกด้วยไหม	เทียบกับดัชนี SET และหุ้นคู่แข่งในกลุ่ม	ปัญหาอยู่ที่ภาพรวม ไม่ใช่บริษัทนี้โดยตรง
เป็นผลจากกลไก เช่น XD หรือเงินกองทุนไหลออกไหม	เช็กวันขึ้น XD ปริมาณซื้อขาย และข่าวการปรับดัชนี	อาจไม่ต้องทำอะไร

ถ้าคำตอบคือ "ธุรกิจเปลี่ยนจริง" และเปลี่ยนไปทางแย่ลง การถือต่อเพราะรอให้ราคากลับมาไม่ใช่เหตุผลที่ดี ถ้าเปลี่ยนทั้งตลาดโดยธุรกิจยังเหมือนเดิม การตัดสินใจของคุณขึ้นกับระยะเวลาลงทุนที่ตั้งไว้ว่าเป็นกี่ปี และเงินก้อนนี้ต้องใช้เมื่อไร ซึ่งต่างจากข้อแรกโดยสิ้นเชิง

วิธีทำเป็นขั้นตอนตั้งแต่เปิดบัญชีถึงสั่งซื้อ ดูต่อที่ วิธีเล่นหุ้นสำหรับมือใหม่ ส่วนคนที่อยากรู้ว่าเงินขั้นต่ำเท่าไรก่อนเริ่ม อ่านที่ ซื้อหุ้นไทยขั้นต่ำเท่าไหร่

เนื้อหาข้างต้นเป็นความรู้ทั่วไปเพื่อการศึกษา ราคาหุ้นไม่มีการรับประกัน หากต้องตัดสินใจลงเงินจริง ปรึกษาที่ปรึกษาการลงทุนที่มีใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. และตรวจเกณฑ์ล่าสุดของ SET