บริษัทหลักทรัพย์ ที่ไหนดี 7 เกณฑ์เทียบก่อนเปิดบัญชี

คำถามว่าบริษัทหลักทรัพย์ที่ไหนดี มีคำตอบสั้นๆ ที่ไม่ค่อยมีใครชอบ คือขึ้นกับคุณ คนที่ลงทุนเดือนละ 5,000 บาทในหุ้นปันผล กับคนที่ซื้อขายทุกวันวันละหลายแสน ต้องการบริการคนละแบบ บริษัทที่ถูกที่สุดสำหรับคนหนึ่งอาจแพงที่สุดสำหรับอีกคน

สิ่งที่คุณทำได้คือเทียบด้วยเกณฑ์ชุดเดียวกัน ด้านล่างคือเจ็ดเกณฑ์ เรียงจากเรื่องที่ห้ามพลาดไปจนถึงเรื่องความชอบส่วนตัว ถ้าบริษัทไหนตกเกณฑ์ข้อหนึ่งหรือข้อสอง ตัดทิ้งได้ทันทีโดยไม่ต้องดูข้อที่เหลือ

เกณฑ์ที่ 1 ใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลักทรัพย์

SET e-Learning อธิบายว่าบริษัทหลักทรัพย์หรือโบรกเกอร์ คือบริษัทที่ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังตามคำแนะนำของสำนักงาน ก.ล.ต. ทำหน้าที่เป็นตัวแทนซื้อขายหลักทรัพย์ให้ลูกค้าและได้รับค่านายหน้าตอบแทน

ก่อนกรอกข้อมูลส่วนตัวในแอปหรือเว็บไซต์ใดๆ ให้ตรวจชื่อบริษัทในระบบค้นหาบริษัทที่ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ของ ก.ล.ต. ระบบนี้ค้นได้ทั้งจากชื่อบริษัทและชื่อบุคลากรที่ได้รับความเห็นชอบ และแสดงประเภทใบอนุญาตที่บริษัทถืออยู่ เช่น การเป็นนายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ การจัดจำหน่าย หรือการจัดการกองทุน

เกณฑ์ที่ 2 เป็นสมาชิกตลาดและกองทุนคุ้มครองผู้ลงทุน

บริษัทที่มีใบอนุญาตไม่ได้เป็นสมาชิกตลาดหลักทรัพย์ทุกแห่ง SET e-Learning ระบุว่าบริษัทที่ผ่านเกณฑ์ของตลาดจึงจะเป็นสมาชิกได้ และหน้าแนะนำการเริ่มซื้อขายของ SET แนะนำให้ผู้ลงทุนเลือกจากรายชื่อบริษัทสมาชิก สมาชิกส่งคำสั่งของคุณเข้าระบบซื้อขายของตลาดได้โดยตรง

อีกชั้นของความคุ้มครองคือกองทุนคุ้มครองผู้ลงทุนในหลักทรัพย์ ตามระเบียบที่ตลาดหลักทรัพย์ประกาศ กองทุนนี้คุ้มครองผู้ลงทุนที่ไม่ได้รับทรัพย์สินคืนเมื่อบริษัทสมาชิกถูกพิทักษ์ทรัพย์ หรือเมื่อบริษัทไม่ปฏิบัติตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ แหล่งเงินของกองทุนมาจากเงินประเดิมของตลาด 300 ล้านบาท ค่าธรรมเนียมแรกเข้าของสมาชิกรายละ 1 ล้านบาท และค่าธรรมเนียมรายเดือน 0.0005% ของมูลค่าการซื้อขาย

ข้อที่ต้องรู้คือ ความคุ้มครองจำกัดอยู่ที่ทรัพย์สินของกองทุน ณ วันที่อนุมัติจ่าย กองทุนนี้จึงเป็นตาข่ายรองรับ ไม่ได้เป็นการประกันเต็มจำนวน การเลือกบริษัทที่ฐานะมั่นคงยังสำคัญเท่าเดิม

เกณฑ์ที่ 3 ค่าคอมมิชชั่นและขั้นต่ำต่อวัน

SET e-Learning ระบุว่าอัตราค่านายหน้าเป็นไปตามที่ผู้ลงทุนตกลงกับบริษัทหลักทรัพย์ แต่ละบริษัทจึงตั้งอัตราต่างกัน โครงสร้างที่พบบ่อยคือคิดเป็นขั้นบันไดตามมูลค่าซื้อขายต่อวัน แยกตามช่องทาง และมีค่าธรรมเนียมขั้นต่ำต่อวัน

ตัวอย่างจากตารางค่าธรรมเนียมที่บริษัทหลักทรัพย์ไทยพาณิชย์เผยแพร่ผ่าน Settrade ช่องทางที่ถูกที่สุดในตารางคิด 0.157% สำหรับมูลค่าซื้อขายไม่เกิน 5 ล้านบาทต่อวัน และช่องทางที่แพงที่สุดคิด 0.257% บวกภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% มีค่าคอมมิชชั่นขั้นต่ำ 50 บาทต่อวันที่มีการซื้อขาย ซึ่งยกเว้นได้เมื่อสมัครตัดเงินอัตโนมัติและรับเอกสารแบบอิเล็กทรอนิกส์ ตัวเลขนี้เป็นของบริษัทเดียว ใช้เป็นตัวอย่างโครงสร้างเท่านั้น

ตัวอย่างสมมติ คุณซื้อหุ้นวันละครั้ง ครั้งละ 10,000 บาท ที่อัตรา 0.157%

• ค่าคอมมิชชั่นตามอัตรา 10,000 x 0.157% = 15.70 บาท
• ถ้าบริษัทมีขั้นต่ำ 50 บาทต่อวัน คุณจ่าย 50 บาท บวกภาษีมูลค่าเพิ่มเป็น 53.50 บาท
• คิดเป็น 0.535% ของเงินที่ซื้อ แพงกว่าอัตราที่ประกาศมากกว่าสามเท่า

สำหรับคนลงทุนครั้งละน้อย เงื่อนไขขั้นต่ำต่อวันสำคัญกว่าอัตราเปอร์เซ็นต์ ส่วนคนซื้อขายมูลค่าสูง อัตราตามขั้นบันไดสำคัญกว่า วิธีคำนวณแบบละเอียดพร้อมค่าธรรมเนียมตลาดอยู่ในค่าคอมมิชชั่นซื้อขายหุ้น

เกณฑ์ที่ 4 ประเภทบัญชีที่เปิดให้

หน้าแนะนำของ SET แบ่งบัญชีซื้อขายหุ้นไว้สามแบบ บัญชีเงินสดที่ต้องวางหลักประกันราว 20% ของวงเงินก่อนซื้อขายครั้งแรก บัญชีแคชบาลานซ์ที่ต้องฝากเงินก่อนและเงินฝากได้ดอกเบี้ย และบัญชีเครดิตบาลานซ์หรือบัญชีมาร์จิ้นที่ให้กู้ยืมเงินมาซื้อหุ้น

บริษัทแต่ละแห่งเปิดบัญชีให้ไม่เท่ากัน บางแห่งเน้นแคชบาลานซ์สำหรับลูกค้าใหม่ บางแห่งให้บัญชีเงินสดที่วงเงินสูงกว่าเงินที่วาง ถ้าคุณเป็นมือใหม่ บัญชีแคชบาลานซ์ปลอดภัยที่สุด เพราะซื้อเกินเงินที่มีไม่ได้ ถามด้วยว่าเงินที่ฝากในบัญชีได้ดอกเบี้ยอัตราเท่าไร และถอนได้ภายในกี่วัน

เกณฑ์ที่ 5 แอปและระบบซื้อขาย

คุณจะใช้แอปนี้ทุกครั้งที่ลงทุน ความสะดวกจึงเป็นเรื่องจริง ไม่ใช่เรื่องเล็ก สิ่งที่ควรลองก่อนตัดสินใจ

• ความเร็วตอนส่งคำสั่งช่วงตลาดเปิด ซึ่งเป็นช่วงที่ระบบหนักที่สุด
• ตั้งคำสั่งล่วงหน้าหรือคำสั่งตามเงื่อนไขได้หรือไม่ เช่น ขายเมื่อราคาลงถึงระดับที่กำหนด
• มีระบบซื้อหุ้นอัตโนมัติรายเดือนสำหรับการทยอยลงทุนหรือไม่
• ดูประวัติคำสั่ง ใบยืนยัน และรายงานภาษีได้ครบในแอปหรือไม่
• การยืนยันตัวตนสองชั้นเมื่อเข้าระบบและเมื่อถอนเงิน

หลายบริษัทใช้แพลตฟอร์มจาก Settrade ซึ่งเป็นบริษัทในเครือตลาดหลักทรัพย์ อีกหลายแห่งพัฒนาแอปเอง ลองเปิดบัญชีทดลองหรือดูวิดีโอสาธิตก่อน

เกณฑ์ที่ 6 ผลิตภัณฑ์ที่คุณจะใช้ในอีกห้าปี

ถ้าวันนี้คุณซื้อแค่หุ้นไทย อีกไม่กี่ปีคุณอาจอยากซื้อกองทุนรวม หุ้นต่างประเทศ หรือฟิวเจอร์ส การเปิดบัญชีที่ครอบคลุมตั้งแต่แรกช่วยลดภาระย้ายบัญชีภายหลัง

ผลิตภัณฑ์	คำถามที่ควรถามโบรกเกอร์
หุ้นไทยและ ETF	มีบัญชีแคชบาลานซ์และซื้ออัตโนมัติไหม
กองทุนรวม	ขายกองทุนของบริษัทจัดการกี่แห่ง มีค่าธรรมเนียมซื้อขายหรือไม่
หุ้นต่างประเทศ	ตลาดไหนบ้าง ขั้นต่ำเท่าไร ค่าคอมมิชชั่นขั้นต่ำต่อรายการ (ลงทุนในต่างประเทศ)
อนุพันธ์ใน TFEX	เปิดบัญชีแยกไหม อัตราหลักประกันและค่าคอมมิชชั่นต่อสัญญา (ฟิวเจอร์สคืออะไร)
หุ้นกู้และหุ้นไอพีโอ	บริษัทได้เป็นผู้จัดจำหน่ายบ่อยแค่ไหน ลูกค้ารายย่อยได้สิทธิจองหรือไม่

เกณฑ์ที่ 7 บทวิเคราะห์และคนที่คุณติดต่อได้

บางบริษัทมีฝ่ายวิจัยที่ออกบทวิเคราะห์รายวันให้ลูกค้าฟรี บางแห่งมีเจ้าหน้าที่การตลาดดูแลบัญชีส่วนตัว บางแห่งเป็นแบบบริการตนเองทั้งหมดแต่ค่าคอมมิชชั่นต่ำกว่า

ถ้าคุณใช้บริการเจ้าหน้าที่ ตรวจรายชื่อเขาในระบบของ ก.ล.ต. ได้เหมือนตรวจบริษัท ส่วนบทวิเคราะห์ ให้ใช้เป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่คำสั่งซื้อขาย ราคาเป้าหมายในบทวิเคราะห์เป็นความเห็นของนักวิเคราะห์ ณ วันที่ออกรายงาน

ตารางให้คะแนนแบบถ่วงน้ำหนัก

เมื่อเหลือสองถึงสามบริษัทที่ผ่านเกณฑ์ข้อ 1 และข้อ 2 แล้ว ให้คะแนนแต่ละเกณฑ์ตั้งแต่ 1 ถึง 5 แล้วคูณด้วยน้ำหนักที่ตรงกับตัวคุณ

ตัวอย่างสมมติ คุณลงทุนเดือนละ 5,000 บาท ถือยาว และอยากซื้อกองทุนรวมด้วย

เกณฑ์	น้ำหนัก	บริษัท ก	บริษัท ข	บริษัท ค
ค่าคอมมิชชั่นและขั้นต่ำต่อวัน	30%	4	2	5
ประเภทบัญชี	15%	5	4	3
แอปและระบบ	20%	3	5	4
ผลิตภัณฑ์	25%	5	4	2
บทวิเคราะห์และบริการ	10%	3	5	2
คะแนนรวม	100%	4.10	3.70	3.45

คะแนนรวมคิดจากผลรวมของคะแนนคูณน้ำหนัก เช่น บริษัท ก = 4(0.30) + 5(0.15) + 3(0.20) + 5(0.25) + 3(0.10) = 4.10 ถ้าคุณเป็นนักเทรดรายวัน น้ำหนักของแอปและค่าคอมมิชชั่นตามมูลค่าจะสูงขึ้น ผลอาจกลับข้าง

สิ่งที่ต้องเตรียมเมื่อเลือกได้แล้ว

หน้าแนะนำของ SET ระบุว่าผู้เปิดบัญชีต้องอายุ 20 ปีขึ้นไป เอกสารที่ใช้ได้แก่ บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน สมุดบัญชีธนาคารสำหรับตัดเงินอัตโนมัติ รายการเดินบัญชีย้อนหลัง 6 เดือน และอากรแสตมป์ 30 บาท ปัจจุบันหลายบริษัทเปิดบัญชีออนไลน์ได้ด้วยการยืนยันตัวตนทางอิเล็กทรอนิกส์ ขั้นตอนทีละข้ออยู่ในเปิดบัญชีหุ้น

หลังเปิดบัญชี การชำระราคาหุ้นเป็นแบบ T+2 คือเงินถูกตัดสองวันทำการหลังวันซื้อ ถ้าอยากรู้ว่าเงินจำนวนน้อยที่สุดที่ใช้ซื้อหุ้นได้เป็นเท่าไร ดูต่อที่ซื้อหุ้นขั้นต่ำเท่าไร

สัญญาณว่าถึงเวลาเปลี่ยนโบรกเกอร์

การเลือกครั้งแรกไม่จำเป็นต้องเป็นครั้งสุดท้าย เมื่อรูปแบบการลงทุนของคุณเปลี่ยน บริษัทที่เคยเหมาะอาจไม่เหมาะแล้ว สัญญาณที่ควรทบทวนมีดังนี้

• ค่าคอมมิชชั่นที่จ่ายจริงต่อปีสูงกว่าที่คาด เพราะโดนขั้นต่ำต่อวันบ่อย
• แอปค้างหรือส่งคำสั่งไม่ได้ช่วงตลาดเปิดซ้ำหลายครั้ง
• ต้องการผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น หุ้นต่างประเทศ แต่บริษัทเดิมไม่มีบริการ
• ติดต่อเจ้าหน้าที่ยาก หรือได้รับการชักชวนให้ซื้อขายถี่เกินความจำเป็น

ตัวอย่างสมมติ ถ้าคุณซื้อหุ้นเดือนละ 4 ครั้ง ครั้งละ 5,000 บาท และโดนขั้นต่ำ 53.50 บาททุกครั้ง ค่าคอมมิชชั่นทั้งปีคือ 53.50 x 48 = 2,568 บาท เทียบกับเงินลงทุนทั้งปี 240,000 บาท คิดเป็นราว 1.07% ถ้าย้ายไปบริษัทที่ไม่มีขั้นต่ำต่อวันและคิด 0.157% บวกภาษีมูลค่าเพิ่ม ค่าคอมมิชชั่นทั้งปีเหลือราว 403 บาท ประหยัดได้ปีละกว่า 2,100 บาท การโอนหุ้นระหว่างบริษัททำได้โดยไม่ต้องขายหุ้น ดูขั้นตอนในคำถามท้ายหน้า

เช็กลิสต์ตัดสินใจ

1. ชื่อบริษัทอยู่ในระบบค้นหาใบอนุญาตของ ก.ล.ต.
2. เป็นสมาชิกตลาดหลักทรัพย์และกองทุนคุ้มครองผู้ลงทุน
3. ค่าคอมมิชชั่นตามรูปแบบการลงทุนของคุณ รวมขั้นต่ำต่อวันและภาษีมูลค่าเพิ่ม
4. มีบัญชีประเภทที่ต้องการ และดอกเบี้ยเงินฝากในบัญชี
5. แอปทำงานได้ดีช่วงตลาดเปิด และมีระบบรักษาความปลอดภัยสองชั้น
6. มีผลิตภัณฑ์ที่คุณจะใช้ในอีกห้าปี
7. ลองให้คะแนนแบบถ่วงน้ำหนัก แล้วเลือกบริษัทที่คะแนนสูงสุด

ในตัวอย่างสมมติข้างบน บริษัท ก ได้ 4.10 คะแนน ชนะแม้ไม่ได้ถูกที่สุด เพราะผู้ลงทุนรายนี้ให้น้ำหนักกับผลิตภัณฑ์และบัญชีมาก ถ้าคุณทำตารางของตัวเองด้วยน้ำหนักที่ตรงกับแผนลงทุนจริง คำตอบว่าบริษัทหลักทรัพย์ที่ไหนดีจะเป็นคำตอบของคุณเอง ถ้ายังไม่แน่ใจเรื่องประเภทบัญชีหรือความเสี่ยงของบัญชีมาร์จิ้น สอบถามเจ้าหน้าที่ที่ได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. ของบริษัทนั้นก่อนลงนาม