ค่าคอมมิชชั่นซื้อขายหุ้น คิดจากอะไร ซื้อหมื่นเสียกี่บาท

ซื้อหุ้น 10,000 บาท แล้วขายทันทีในราคาเดิม คุณไม่ได้เงินคืน 10,000 บาท ส่วนที่หายไปคือค่าคอมมิชชั่น ค่าธรรมเนียมตลาด และภาษีมูลค่าเพิ่ม ทั้งขาซื้อและขาขาย ตัวเลขนี้ไม่มากเมื่อคิดครั้งเดียว แต่ถ้าคุณซื้อขายบ่อย มันกลายเป็นต้นทุนที่ใหญ่ที่สุดของพอร์ตได้

SET e-Learning อธิบายว่าค่านายหน้าหรือค่าคอมมิชชั่น คือค่าตอบแทนที่ผู้ลงทุนจ่ายให้บริษัทหลักทรัพย์ในการเป็นตัวแทนซื้อขาย และอัตราเป็นไปตามที่ผู้ลงทุนกับบริษัทหลักทรัพย์ตกลงกัน หน้าแนะนำการเริ่มซื้อขายของ SET ก็ให้ผู้ลงทุนสอบถามอัตรากับโบรกเกอร์โดยตรง คุณจึงต้องรู้วิธีอ่านตารางค่าธรรมเนียมของบริษัทที่ใช้ แล้วคำนวณเอง

ต้นทุนแต่ละครั้งมีสี่ส่วน

ทุกครั้งที่คำสั่งซื้อหรือขายจับคู่สำเร็จ คุณจ่ายสี่รายการ

1. ค่าคอมมิชชั่นของบริษัทหลักทรัพย์ คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของมูลค่าซื้อขาย
2. ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% ของค่าคอมมิชชั่น
3. ค่าธรรมเนียมตลาด ตามตารางของบริษัทหลักทรัพย์ไทยพาณิชย์ที่เผยแพร่ผ่าน Settrade ประกอบด้วยค่าธรรมเนียมการซื้อขาย 0.005% ค่าธรรมเนียมการชำระราคาและส่งมอบ 0.001% และค่าธรรมเนียมกำกับดูแล 0.001% ของมูลค่าซื้อขายต่อวัน รวม 0.007%
4. ค่าคอมมิชชั่นขั้นต่ำต่อวัน ถ้าบริษัทกำหนดไว้และยอดของคุณต่ำกว่า

ค่าธรรมเนียมตลาดรวม 0.007% เท่ากับ 70 สตางค์ต่อมูลค่า 10,000 บาท เล็กมากเมื่อเทียบกับค่าคอมมิชชั่น ตัวที่ควรใส่ใจจริงคือรายการที่ 1 และ 4

อัตราขั้นบันไดตามมูลค่าซื้อขายต่อวัน

ตารางของบริษัทหลักทรัพย์ไทยพาณิชย์เป็นตัวอย่างโครงสร้างที่พบบ่อย อัตราแบ่งตามมูลค่าซื้อขายรวมต่อวันและช่องทางที่ใช้ ตัวเลขทั้งหมดยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม

มูลค่าซื้อขายต่อวัน	ผ่านเจ้าหน้าที่ บัญชีเงินสด	ผ่านเจ้าหน้าที่ บัญชีชำระล่วงหน้า	ทางอินเทอร์เน็ต
ไม่เกิน 5 ล้านบาท	0.257%	0.207%	0.157%
เกิน 5 ถึง 10 ล้านบาท	0.227%	0.187%	0.137%
เกิน 10 ถึง 20 ล้านบาท	0.187%	0.157%	0.117%
เกิน 20 ล้านบาท	0.157%	0.127%	0.107%

สังเกตสองเรื่อง ช่องทางอินเทอร์เน็ตถูกกว่าการส่งคำสั่งผ่านเจ้าหน้าที่ราว 0.1% และยิ่งซื้อขายมูลค่าสูงต่อวัน อัตรายิ่งลด ผู้ลงทุนรายย่อยส่วนใหญ่ซื้อขายไม่ถึง 5 ล้านบาทต่อวัน จึงอยู่ในแถวแรกเกือบตลอด

บริษัทนี้มีเงื่อนไขค่าคอมมิชชั่นขั้นต่ำ 50 บาทต่อวัน ซึ่งยกเว้นให้บัญชีเงินสดหรือแคชบาลานซ์ที่สมัครตัดเงินอัตโนมัติผ่านธนาคารและรับเอกสารแบบอิเล็กทรอนิกส์ วันที่ไม่มีการซื้อขายหรือคำสั่งไม่จับคู่ ไม่มีค่าใช้จ่าย บริษัทอื่นมีอัตราและเงื่อนไขของตัวเอง ตัวเลขในหัวข้อนี้เป็นตัวอย่างโครงสร้าง ไม่ได้เป็นค่ากลางของตลาด

คำนวณทีละบรรทัด ซื้อหมื่นเสียกี่บาท

ตัวอย่างสมมติ คุณซื้อหุ้น 10,000 บาทผ่านแอป อัตรา 0.157% ไม่มีขั้นต่ำต่อวัน

รายการ	วิธีคิด	จำนวนเงิน (บาท)
ค่าคอมมิชชั่น	10,000 x 0.157%	15.70
VAT 7% ของค่าคอมมิชชั่น	15.70 x 7%	1.10
ค่าธรรมเนียมตลาด	10,000 x 0.007%	0.70
รวมขาซื้อ		17.50

ซื้อหุ้นหนึ่งหมื่นบาท จ่ายค่าใช้จ่ายราว 17.50 บาท หรือ 0.175% ของมูลค่า เงินที่ถูกตัดจากบัญชีคือ 10,017.50 บาท ค่าธรรมเนียมตลาดบางบริษัทอาจคิด VAT ด้วย ผลต่างไม่ถึงหนึ่งสตางค์ในตัวอย่างนี้ ถ้าต้องการตัวเลขตรงทุกสตางค์ ดูใบยืนยันการซื้อขายที่โบรกเกอร์ส่งให้

ถ้าเปลี่ยนเป็นส่งคำสั่งผ่านเจ้าหน้าที่ บัญชีเงินสด ที่ 0.257% ค่าคอมมิชชั่นเป็น 25.70 บาท บวก VAT 1.80 บาท และค่าธรรมเนียมตลาด 0.70 บาท รวม 28.20 บาท

ขั้นต่ำต่อวันเปลี่ยนตัวเลขทั้งหมด

ตัวอย่างสมมติเดิม ถ้าบัญชีของคุณโดนขั้นต่ำ 50 บาทต่อวัน

• ค่าคอมมิชชั่นตามอัตราได้ 15.70 บาท แต่ต่ำกว่าขั้นต่ำ จึงคิด 50 บาท
• VAT 7% ของ 50 บาท = 3.50 บาท
• ค่าธรรมเนียมตลาด 0.70 บาท
• รวม 54.20 บาท หรือ 0.542% ของมูลค่า

ต้นทุนเพิ่มจาก 0.175% เป็น 0.542% สามเท่าเศษ เพราะขั้นต่ำเพียงอย่างเดียว ลองคิดกลับว่าต้องซื้อเท่าไรจึงพ้นขั้นต่ำ 50 ÷ 0.157% ≈ 31,850 บาทต่อวัน ถ้าคุณซื้อน้อยกว่านี้ทุกวัน คุณจ่ายขั้นต่ำตลอด

ซื้อหลายครั้งในวันเดียว คิดรวมหรือแยก

ตารางของบริษัทตัวอย่างระบุว่าค่าคอมมิชชั่นและค่าธรรมเนียมตลาดคิดจากมูลค่าซื้อขายต่อวัน ไม่ได้คิดแยกต่อคำสั่ง ผลคือสองเรื่อง

เรื่องแรก ขั้นต่ำต่อวันคิดครั้งเดียวต่อวัน ไม่ใช่ทุกคำสั่ง ตัวอย่างสมมติ วันนี้คุณซื้อหุ้น ก 10,000 บาท และหุ้น ข 15,000 บาท มูลค่ารวม 25,000 บาท ค่าคอมมิชชั่นตามอัตรา 0.157% คือ 39.25 บาท ยังต่ำกว่าขั้นต่ำ 50 บาท จึงจ่าย 50 บาทครั้งเดียวสำหรับทั้งวัน ถ้าแยกซื้อคนละวัน คุณจะเสียขั้นต่ำสองครั้ง รวม 100 บาท

เรื่องที่สอง อัตราขั้นบันไดดูจากยอดรวมทั้งวัน ถ้าวันหนึ่งคุณซื้อขายรวมเกิน 5 ล้านบาท ทั้งก้อนจะถูกคิดตามขั้นที่สูงกว่าตามเงื่อนไขของบริษัท รายละเอียดว่าคิดทั้งก้อนหรือคิดเฉพาะส่วนเกิน ให้ถามโบรกเกอร์ของคุณ เพราะแต่ละแห่งเขียนเงื่อนไขไม่เหมือนกัน

ข้อสรุปเชิงปฏิบัติสำหรับคนที่โดนขั้นต่ำ คือรวมคำสั่งซื้อหลายตัวไว้ในวันเดียวกัน แทนการกระจายคนละวัน

อ่านใบยืนยันการซื้อขายให้เป็น

หลังคำสั่งจับคู่ บริษัทหลักทรัพย์จะส่งใบยืนยันการซื้อขายให้ทางอีเมลหรือในแอป เอกสารนี้คือหลักฐานว่าคุณจ่ายอะไรไปบ้าง ช่องที่ควรดูมีดังนี้

• วันที่ซื้อขายและวันชำระราคา ซึ่งห่างกันสองวันทำการตามระบบ T+2
• ชื่อหุ้น จำนวนหุ้น และราคาที่จับคู่ได้ ถ้าคำสั่งถูกแบ่งจับคู่หลายราคา จะเห็นหลายบรรทัด
• มูลค่าซื้อขายรวม
• ค่าคอมมิชชั่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม และค่าธรรมเนียมตลาดแยกบรรทัด
• ยอดสุทธิที่ต้องชำระหรือที่จะได้รับ

นำค่าคอมมิชชั่นในใบยืนยันหารด้วยมูลค่าซื้อขาย แล้วเทียบกับอัตราที่ตกลงไว้ ถ้าตัวเลขสูงกว่า ให้ดูว่าโดนขั้นต่ำต่อวันหรือไม่ ใบยืนยันยังใช้เก็บเป็นหลักฐานต้นทุนเมื่อคุณคำนวณผลตอบแทนย้อนหลังด้วย

ครบหนึ่งรอบ ราคาต้องขึ้นเท่าไรจึงเท่าทุน

ค่าใช้จ่ายเกิดทั้งขาซื้อและขาขาย ถ้าแต่ละขาเสียราว 0.175% การซื้อแล้วขายครบหนึ่งรอบเสียราว 0.35% ราคาหุ้นต้องขึ้นอย่างน้อยเท่านี้ก่อนคุณจะเริ่มมีกำไร

ตัวอย่างสมมติ ซื้อหุ้น 1,000 หุ้น ราคา 10.00 บาท แล้วขายที่ 10.10 บาท ราคาขึ้น 1%

รายการ	ขาซื้อ	ขาขาย
มูลค่า	10,000.00	10,100.00
ค่าคอมมิชชั่น 0.157%	15.70	15.86
VAT 7%	1.10	1.11
ค่าธรรมเนียมตลาด 0.007%	0.70	0.71
ค่าใช้จ่ายรวม	17.50	17.68

จ่ายออกไป 10,017.50 บาท ได้รับคืน 10,100.00 - 17.68 = 10,082.32 บาท กำไรสุทธิ 64.82 บาท ราคาขึ้น 1% แต่เหลือกำไรจริงราว 0.65% ค่าธรรมเนียมกินไปกว่าหนึ่งในสาม

ถ้าบัญชีโดนขั้นต่ำ 50 บาททั้งสองขา ค่าใช้จ่ายรวมสองขาประมาณ 108.40 บาท ซึ่งมากกว่ากำไร 100 บาทจากส่วนต่างราคา ราคาขึ้น 1% แต่คุณขาดทุน

ต้นทุนนี้คือเหตุผลที่ช่วงราคาของหุ้นสำคัญ หุ้นราคาต่ำบางตัวขยับทีละหนึ่งช่องราคาคิดเป็นเกือบ 1% ของราคา ถ้าคุณซื้อขายเพื่อทำกำไรช่องราคาเดียว ค่าธรรมเนียมจะกินกำไรส่วนใหญ่

ซื้อขายบ่อยแค่ไหน ค่าคอมมิชชั่นจึงกลายเป็นตัวใหญ่

ตัวอย่างสมมติ พอร์ต 200,000 บาท สองแบบ

พฤติกรรม	มูลค่าซื้อขายต่อปี	ต้นทุนต่อปีที่ 0.175% ต่อขา	คิดเป็น % ของพอร์ต
ซื้อแล้วถือ ปรับพอร์ตปีละ 2 ครั้ง ครั้งละ 20% ของพอร์ต	80,000	140	0.07%
เทรดทั้งพอร์ตสัปดาห์ละครั้ง (ซื้อและขาย)	20,800,000	36,400	18.2%

ผู้ลงทุนแบบแรกแทบไม่รู้สึกถึงค่าคอมมิชชั่น ผู้ลงทุนแบบที่สองต้องทำกำไรก่อนหักค่าธรรมเนียมเกิน 18% ต่อปีเพียงเพื่อเท่าทุน รายละเอียดเรื่องการซื้อขายระยะสั้นอยู่ในเดย์เทรด ส่วนแนวทางของผู้ลงทุนแบบแรกอยู่ในการลงทุนระยะยาว

ค่าคอมมิชชั่นกับภาษีและเงินปันผล

หน้าแนะนำของ SET ระบุว่าผู้ลงทุนบุคคลธรรมดาไม่ต้องเสียภาษีกำไรจากการขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ ส่วนเงินปันผลถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% ดังนั้นสำหรับหุ้นไทย ต้นทุนการซื้อขายที่ควบคุมได้แทบทั้งหมดคือค่าคอมมิชชั่นกับค่าธรรมเนียม ไม่มีภาษีกำไรมาซ้อน เรื่องภาษีปันผลอ่านเพิ่มที่ภาษีเงินปันผล

ค่าคอมมิชชั่นยังไม่รวมในราคาเฉลี่ยที่แอปบางแห่งแสดง ถ้าคุณคำนวณต้นทุนเฉลี่ยต่อหุ้นเอง ให้บวกค่าใช้จ่ายขาซื้อเข้าไปในต้นทุน และหักค่าใช้จ่ายขาขายออกจากเงินที่ได้ จะได้ผลตอบแทนที่ตรงกับเงินจริง

หกวิธีลดค่าคอมมิชชั่น

1. ส่งคำสั่งผ่านแอปหรืออินเทอร์เน็ตแทนการโทรสั่งผ่านเจ้าหน้าที่ ในตารางตัวอย่างต่างกันราว 0.1% ต่อขา
2. สมัครตัดเงินอัตโนมัติและรับเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ ถ้าเป็นเงื่อนไขยกเว้นขั้นต่ำต่อวัน
3. รวมคำสั่งให้เป็นก้อนเดียว เช่น ลงทุนรายเดือนครั้งเดียวแทนรายสัปดาห์ ถ้าเงินแต่ละครั้งต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำ
4. ลดความถี่ในการซื้อขาย ค่าธรรมเนียมเป็นต้นทุนที่ควบคุมได้แน่นอนที่สุด
5. เทียบตารางค่าธรรมเนียมของหลายบริษัทก่อนเปิดบัญชี ตามเกณฑ์ในบริษัทหลักทรัพย์ที่ไหนดี
6. ตรวจใบยืนยันการซื้อขายทุกครั้ง ว่าอัตราที่ถูกเก็บตรงกับที่ตกลงไว้

เช็กลิสต์ก่อนส่งคำสั่งแรก

• รู้อัตราค่าคอมมิชชั่นของช่องทางที่ใช้ และอยู่ขั้นไหนของตาราง
• รู้ว่ามีขั้นต่ำต่อวันหรือไม่ และยกเว้นได้ด้วยวิธีไหน
• บวก VAT 7% และค่าธรรมเนียมตลาดราว 0.007% เข้าไปด้วย
• คำนวณต้นทุนครบรอบซื้อขาย แล้วเทียบกับกำไรที่คาด
• ประเมินว่าตลอดปีจะซื้อขายกี่ครั้ง ต้นทุนรวมเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของพอร์ต

ผลจากตัวอย่างสมมติทั้งหมดสรุปได้ในบรรทัดเดียว ซื้อหุ้นหนึ่งหมื่นบาทผ่านแอปที่อัตรา 0.157% เสียราว 17.50 บาท แต่ถ้าโดนขั้นต่ำ 50 บาทต่อวัน เสียราว 54.20 บาท และการซื้อขายครบรอบต้องให้ราคาขึ้นมากกว่า 0.35% หรือมากกว่า 1% ตามลำดับ ก่อนเงินในพอร์ตจะเพิ่มขึ้นจริง