วิธีเล่นหุ้นสำหรับมือใหม่ ตั้งแต่เปิดบัญชีถึงสั่งซื้อขายครั้งแรก

วิธีเล่นหุ้นสำหรับมือใหม่เริ่มจากสามเรื่อง คือเปิดบัญชีกับบริษัทหลักทรัพย์ที่ได้รับอนุญาต เข้าใจว่าหุ้นแต่ละตัวทำเงินจากอะไร และกำหนดวงเงินที่ยอมเสียได้ก่อนส่งคำสั่งซื้อครั้งแรก ไม่มีสูตรลัดที่รับประกันกำไร สิ่งที่คุณควบคุมได้คือความเข้าใจกติกา ต้นทุน และขนาดความเสี่ยงที่รับไว้

คำว่า "เล่นหุ้น" ฟังเหมือนเสี่ยงโชค ในทางปฏิบัติหุ้นคือส่วนเป็นเจ้าของธุรกิจชิ้นเล็กๆ ผลลัพธ์จึงขึ้นกับธุรกิจที่เลือกและราคาที่จ่าย ด้านล่างไล่ตั้งแต่การเตรียมเงิน กติกาของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ไปจนถึงหน้าจอส่งคำสั่งซื้อจริง พร้อมตัวเลขสมมติให้เห็นภาพ

เช็กความพร้อมทางการเงินก่อนเปิดบัญชี

ลำดับก่อนเปิดบัญชีสำคัญกว่าตัวบัญชีเอง ลองตอบรายการนี้ให้ครบ

• มีเงินสำรองฉุกเฉินประมาณ 3 ถึง 6 เดือนของค่าใช้จ่ายแยกไว้ในบัญชีเงินฝากแล้ว
• ไม่มีหนี้ดอกเบี้ยสูงค้าง เช่น บัตรเครดิตหรือบัตรกดเงินสด เพราะดอกเบี้ยหนี้เหล่านี้สูงกว่าผลตอบแทนที่หุ้นให้ได้อย่างสม่ำเสมอ
• เงินที่จะลงทุนเป็นเงินที่ไม่ต้องใช้ในอย่างน้อย 3 ถึง 5 ปี
• รับได้ถ้ามูลค่าพอร์ตลดลงชั่วคราวหลายสิบเปอร์เซ็นต์ในบางช่วง

ถ้าข้อใดยังไม่ผ่าน ให้จัดการพื้นฐานก่อน สาเหตุที่นักลงทุนใหม่ขาดทุนจริงมากที่สุดข้อหนึ่ง คือถูกบังคับให้ขายหุ้นตอนราคาตก เพราะต้องเอาเงินไปใช้จ่ายเรื่องอื่น

หุ้นให้ผลตอบแทนจากสองทาง

หุ้นคือหลักทรัพย์ที่แสดงความเป็นเจ้าของบริษัท ผู้ถือหุ้นได้ผลตอบแทนสองทาง ทางแรกคือส่วนต่างราคา ซื้อที่ราคาหนึ่งแล้วขายที่ราคาสูงกว่า หรือขาดทุนถ้าขายต่ำกว่า ทางที่สองคือเงินปันผล บริษัทที่มีกำไรเลือกจ่ายส่วนหนึ่งให้ผู้ถือหุ้น ซึ่งไม่ได้จ่ายทุกบริษัทและไม่มีการรับประกัน

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) เป็นตลาดของบริษัทขนาดกลางถึงใหญ่ ส่วนตลาด mai เป็นที่ของบริษัทขนาดเล็กลงที่กำลังเติบโต ราคาหุ้นใน mai มักแกว่งแรงกว่า มือใหม่จึงควรเริ่มจากบริษัทที่ธุรกิจเข้าใจง่ายและมีประวัติงบการเงินยาวพอให้อ่าน

คำศัพท์	ความหมายแบบสั้น
ราคาเสนอซื้อ (Bid)	ราคาสูงสุดที่มีคนรอซื้อในขณะนั้น
ราคาเสนอขาย (Offer)	ราคาต่ำสุดที่มีคนรอขายในขณะนั้น
Board Lot	หน่วยซื้อขายมาตรฐาน โดยทั่วไป 100 หุ้น
Odd Lot	จำนวนที่ไม่เต็ม 1 Board Lot ซื้อขายบนกระดานแยก
P/E	ราคาหุ้นเทียบกับกำไรต่อหุ้น ใช้ดูว่าราคาแพงหรือถูกเมื่อเทียบกับกำไร
อัตราเงินปันผลตอบแทน	เงินปันผลต่อปีเทียบกับราคาหุ้น
Ceiling และ Floor	ราคาสูงสุดและต่ำสุดที่ซื้อขายได้ในวันนั้น

กติกาตลาดที่ต้องรู้ก่อนกดซื้อ

หน่วยซื้อขาย 100 หุ้น และกระดาน Odd Lot

ตลาดหลักทรัพย์ฯ กำหนดว่า โดยทั่วไป 1 Board Lot เท่ากับ 100 หุ้น ยกเว้นหลักทรัพย์ที่ราคาตั้งแต่ 500 บาทขึ้นไปติดต่อกัน 6 เดือน ซึ่ง 1 Board Lot จะเท่ากับ 50 หุ้น ถ้าคุณอยากซื้อจำนวนที่ไม่เต็มหน่วย เช่น 30 หุ้น ก็ส่งคำสั่งบนกระดาน Odd Lot ได้ แต่จำนวนผู้ซื้อขายบนกระดานนี้น้อยกว่า ราคาที่ได้จึงห่างจากกระดานหลักได้บ้าง

ตัวอย่างสมมติ หุ้นราคา 25 บาท ซื้อ 1 Board Lot ใช้เงิน 2,500 บาทก่อนค่าธรรมเนียม ถ้าหุ้นราคา 180 บาท 1 Board Lot ใช้เงิน 18,000 บาท เงินตั้งต้นของคุณจึงกำหนดว่าซื้อหุ้นราคาระดับไหนได้ เรื่องนี้มีรายละเอียดเพิ่มที่ ซื้อหุ้นขั้นต่ำเท่าไร

เวลาทำการซื้อขาย

ตามตารางของตลาดหลักทรัพย์ฯ วันทำการหนึ่งแบ่งเป็นช่วงต่างๆ ดังนี้

ช่วง	เวลา	เกิดอะไรขึ้น
ก่อนเปิดช่วงเช้า (Pre-open I)	09.30 น. ถึงเวลาเปิดที่สุ่มระหว่าง 09.55 ถึง 10.00 น.	รับคำสั่งแล้วจับคู่ครั้งเดียวเพื่อหาราคาเปิด
ช่วงเช้า	เวลาเปิดถึง 12.30 น.	จับคู่ต่อเนื่อง
ก่อนเปิดช่วงบ่าย (Pre-open II)	13.30 น. ถึงเวลาเปิดที่สุ่มระหว่าง 13.55 ถึง 14.00 น.	หาราคาเปิดช่วงบ่าย
ช่วงบ่าย	เวลาเปิดถึง 16.30 น.	จับคู่ต่อเนื่อง
ก่อนปิด (Pre-close)	16.30 น. ถึงเวลาที่สุ่มระหว่าง 16.35 ถึง 16.40 น.	จับคู่ครั้งเดียวเพื่อหาราคาปิด
นอกเวลา (Off-hour)	ถึง 17.00 น.	บันทึกรายการเท่านั้น

คำสั่งที่ส่งในช่วง Pre-open จะยังไม่จับคู่ทันที แต่รอจับคู่พร้อมกันตอนเปิด มือใหม่ที่ส่งคำสั่งตอนเช้าแล้วเห็นสถานะค้างอยู่จึงไม่ต้องตกใจ

เพดานราคาต่อวัน

หน้า Price Bands ของตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุว่าหุ้นสามัญหลังวันแรกที่เข้าซื้อขาย ขยับได้ไม่เกิน 30% จากราคาปิดของวันทำการก่อนหน้า ขอบบนเรียก Ceiling ขอบล่างเรียก Floor นอกจากนี้ยังมีกรอบแบบไดนามิกสำหรับหุ้นราคาตั้งแต่ 1 บาทขึ้นไป ที่จำกัดการขยับในแต่ละครั้งไว้ 10% จากราคาซื้อขายล่าสุด กรอบนี้ช่วยกันราคากระชากจากคำสั่งที่พิมพ์ผิด

ตัวอย่างสมมติ หุ้นปิดเมื่อวาน 20 บาท วันนี้ราคาซื้อขายได้ในช่วงประมาณ 14 ถึง 26 บาทเท่านั้น ถ้าคุณตั้งราคาซื้อนอกช่วงนี้ ระบบจะไม่รับคำสั่ง

เปิดบัญชีซื้อขายหลักทรัพย์

บัญชีที่ใช้คือบัญชีซื้อขายหลักทรัพย์กับบริษัทหลักทรัพย์หรือโบรกเกอร์ ที่ได้รับใบอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. ปัจจุบันเปิดผ่านแอปได้เกือบทั้งหมด ขั้นตอนทั่วไปคือ

1. เลือกโบรกเกอร์ โดยเทียบอัตราค่าคอมมิชชัน แอปที่ใช้ บทวิเคราะห์ที่ให้ และเงื่อนไขขั้นต่ำ
2. กรอกข้อมูลส่วนตัว ยืนยันตัวตนด้วยบัตรประชาชนและภาพใบหน้า
3. ทำแบบประเมินความเสี่ยงและความรู้การลงทุน
4. ผูกบัญชีธนาคารเพื่อตัดเงินค่าหุ้นอัตโนมัติ (ATS) หรือโอนเงินเข้าบัญชี
5. รอรหัสเข้าใช้แอปซื้อขาย

ก่อนสมัคร ให้เช็กชื่อโบรกเกอร์ในระบบตรวจรายชื่อผู้ได้รับอนุญาตของ ก.ล.ต. ทุกครั้ง โดยเฉพาะเมื่อมีคนส่งลิงก์ชวนเปิดบัญชีผ่านแชต ขั้นตอนละเอียดพร้อมเอกสารอยู่ที่ เปิดบัญชีหุ้นออนไลน์

เลือกประเภทบัญชีให้เหมาะกับมือใหม่

ประเภทบัญชี	วิธีทำงาน	ความเสี่ยงสำหรับมือใหม่
Cash Balance	ต้องวางเงินสดในบัญชีก่อนซื้อ ซื้อได้เท่าที่มีเงิน	ต่ำ ไม่มีโอกาสค้างชำระ
Cash	ซื้อก่อนแล้วชำระตามรอบชำระราคา	ปานกลาง ถ้าเงินในบัญชีธนาคารไม่พอจะผิดนัด
Credit Balance	ซื้อโดยกู้เงินจากโบรกเกอร์	สูง ขาดทุนได้เกินเงินต้นและถูกเรียกหลักประกันเพิ่ม

มือใหม่ควรเริ่มที่ Cash Balance และไม่ควรเริ่มด้วยการกู้ซื้อ เพราะการขาดทุนจากเงินยืมเจ็บกว่าการขาดทุนจากเงินตัวเองหลายเท่า

ต้นทุนจริงที่ซ่อนอยู่ในทุกคำสั่ง

ต้นทุนการลงทุนไม่ได้มีแค่ราคาหุ้น รายการที่ต้องนับมีดังนี้

• ค่าคอมมิชชัน คิดเป็นร้อยละของมูลค่าซื้อขาย และบางโบรกเกอร์มีขั้นต่ำต่อวัน อ่านจากตารางค่าธรรมเนียมของโบรกเกอร์ที่คุณเลือก
• ค่าธรรมเนียมตลาดและภาษีมูลค่าเพิ่มที่คิดบนค่าคอมมิชชัน ซึ่งรวมอยู่ในยอดสุทธิของใบยืนยัน
• ภาษีเงินปันผลที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายตอนได้รับปันผล และมีทางเลือกเรื่องเครดิตภาษี ดูได้ที่ ภาษีเงินปันผล
• ส่วนต่างราคาเสนอซื้อกับเสนอขาย ในหุ้นที่มีคนซื้อขายน้อย ส่วนต่างนี้กว้าง ซื้อแล้วขายทันทีก็ขาดทุนแล้ว

ตัวอย่างสมมติ สมมติค่าคอมมิชชันรวมค่าธรรมเนียมทั้งหมดราว 0.17% ของมูลค่าซื้อขาย คุณซื้อหุ้น 10,000 บาทแล้วขายที่ 10,000 บาทเท่าเดิม ต้นทุนไปกลับราว 34 บาท ถ้าซื้อขายแบบนี้สัปดาห์ละสองรอบตลอดปี ต้นทุนรวมราว 3,500 บาท หรือกว่า 35% ของเงินต้น 10,000 บาท ทั้งที่ราคาหุ้นไม่ได้ขยับเลย ตัวเลขนี้ไม่ใช่อัตราจริงของโบรกเกอร์ใด แต่ช่วยให้เห็นว่าความถี่ในการซื้อขายกินผลตอบแทนเร็วแค่ไหน

เลือกหุ้นอย่างมีเหตุผล

การเลือกหุ้นมีสองแนวใหญ่ แนวแรกคือวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน ดูว่าธุรกิจมีคุณภาพแค่ไหนและราคาสมเหตุสมผลหรือไม่ โดยอ่านงบการเงินที่เปิดเผยบนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ฯ ตัวชี้วัดเบื้องต้นที่ควรดูคือรายได้และกำไรย้อนหลังหลายปีว่าเติบโตสม่ำเสมอไหม หนี้สินเทียบกับทุน (D/E) สูงเกินไปหรือไม่ ผลตอบแทนต่อส่วนผู้ถือหุ้น (ROE) เทียบกับคู่แข่งในอุตสาหกรรมเดียวกันเป็นอย่างไร และกระแสเงินสดจากการดำเนินงานเป็นบวกต่อเนื่องหรือไม่

แนวที่สองคือวิเคราะห์ทางเทคนิค ดูกราฟราคาและปริมาณซื้อขายเพื่อหาจังหวะเข้าออก เหมาะกับการถือระยะสั้นถึงกลาง ข้อควรระวังคือสัญญาณทางเทคนิคไม่ได้แม่นทุกครั้ง และการซื้อขายถี่ทำให้ต้นทุนสะสมตามตัวอย่างข้างบน

มือใหม่ส่วนใหญ่ได้ประโยชน์จากการเริ่มที่ปัจจัยพื้นฐาน เพราะตอบได้ชัดว่ากำลังซื้อธุรกิจอะไร และไม่ต้องเฝ้าหน้าจอทั้งวัน วิธีอ่านงบแบบเป็นขั้นตอนอยู่ที่ วิเคราะห์หุ้นเบื้องต้น

กรองหุ้นตัวแรกแบบง่าย

1. เลือกธุรกิจที่คุณเข้าใจจากชีวิตประจำวัน เช่น ค้าปลีก พลังงาน หรือธนาคาร
2. เปิดหน้าข้อมูลบริษัทบนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ฯ อ่านแบบ 56-1 One Report และงบล่าสุด
3. เทียบตัวชี้วัดกับบริษัทคู่แข่งในกลุ่มเดียวกัน ไม่เทียบข้ามอุตสาหกรรม
4. เขียนเหตุผลที่ซื้อให้ได้ในสองประโยค ถ้าเขียนไม่ได้ แปลว่ายังเข้าใจไม่พอ

วางแผนลงเงินและคุมความเสี่ยง

ความเสี่ยงที่ควบคุมได้จริงมีไม่กี่อย่าง และต้องตั้งไว้ก่อนกดซื้อ

• กำหนดสัดส่วนต่อหุ้นหนึ่งตัว หลายคนไม่ให้หุ้นตัวใดเกินหนึ่งในห้าของพอร์ต เพื่อไม่ให้ตัวเดียวทำลายภาพรวม
• ทยอยลงทุน แบ่งเงินซื้อเป็นงวดตามเวลา ลดโอกาสซื้อทั้งก้อนในจุดที่ราคาสูง
• กำหนดเงื่อนไขขายล่วงหน้า เช่น ขายเมื่อปัจจัยพื้นฐานเปลี่ยน หรือเมื่อเหตุผลที่เขียนไว้ตอนซื้อไม่จริงแล้ว

เรื่องการตั้งจุดตัดขาดทุนมีวิธีคิดหลายแบบ อ่านต่อได้ที่ Cut Loss คืออะไร สำหรับคนที่ยังไม่พร้อมเลือกหุ้นรายตัว การเริ่มจากกองทุนรวมดัชนีเป็นทางที่คนใช้กันมาก เพราะกระจายไปหลายบริษัทให้อัตโนมัติ ข้อแตกต่างระหว่างสองทางนี้อยู่ที่ กองทุนรวมกับหุ้นต่างกันอย่างไร

ส่งคำสั่งซื้อครั้งแรก

เมื่อพร้อมแล้ว ลำดับในแอปส่วนใหญ่เป็นแบบนี้

1. ค้นชื่อย่อหุ้นและเปิดหน้ารายละเอียด ดูราคาปิดวันก่อน Ceiling และ Floor
2. เลือกซื้อ ใส่จำนวนเป็นผลคูณของ Board Lot หรือเลือกกระดาน Odd Lot ถ้าซื้อไม่เต็มหน่วย
3. เลือกประเภทคำสั่ง คำสั่งแบบกำหนดราคา (Limit) ช่วยคุมราคาที่ยอมจ่าย ส่วนคำสั่งตามราคาตลาด เช่น ATO ATC และ MP จับคู่ตามราคาในช่วงนั้น มือใหม่ควรเริ่มที่ Limit
4. ตรวจยอดรวมค่าธรรมเนียมในหน้ายืนยันก่อนกด
5. ติดตามสถานะว่าจับคู่แล้วหรือยัง คำสั่งที่ไม่จับคู่ภายในวันจะหมดอายุตามเงื่อนไขที่เลือก
6. ชำระเงินตามรอบชำระราคาที่แสดงในใบยืนยันการซื้อขาย ถ้าใช้บัญชี Cash Balance เงินจะถูกกันไว้ตั้งแต่ส่งคำสั่ง

ตัวอย่างสมมติ คุณมีเงิน 5,000 บาทในบัญชี Cash Balance หุ้นที่สนใจปิดเมื่อวาน 24.80 บาท คุณตั้ง Limit ซื้อ 100 หุ้นที่ 24.50 บาท ถ้าระหว่างวันราคาลงมาถึง คำสั่งจะจับคู่ ใช้เงิน 2,450 บาทบวกค่าธรรมเนียม ถ้าราคาไม่ลงมา คำสั่งก็ไม่จับคู่และเงินยังอยู่ครบ วิธีนี้ทำให้คุณไม่ไล่ราคาตามอารมณ์

ข้อผิดพลาดที่มือใหม่เจอบ่อย

1. ซื้อตามข่าวลือในกลุ่มแชต ข้อมูลที่แพร่ในโซเชียลมักช้ากว่าราคาไปแล้ว และมีกรณีชักชวนเพื่อปั่นราคา
2. ซื้อเฉลี่ยขาดทุนโดยไม่ตรวจเหตุผล ถ้าธุรกิจแย่ลงจริง การซื้อเพิ่มคือการเพิ่มความเสี่ยง
3. ซื้อขายถี่เกินไป ค่าธรรมเนียมกินผลตอบแทนตามตัวอย่างข้างบน
4. ตัดสินใจด้วยอารมณ์ ดีใจรีบขายกำไรเล็กน้อย กลัวแล้วขายตอนราคาต่ำสุด
5. ไม่ตรวจผู้ให้บริการ ใช้เฉพาะโบรกเกอร์ที่ตรวจชื่อได้ในระบบของ ก.ล.ต.
6. เชื่อคำว่ากำไรแน่นอน การชวนลงทุนที่การันตีผลตอบแทนเป็นสัญญาณของการหลอกลวง

ทบทวนพอร์ตเป็นรอบ

หลังเริ่มลงทุน ให้ทบทวนพอร์ตตามรอบที่บริษัทประกาศงบรายไตรมาส แทนการเปิดดูราคาทุกชั่วโมง จดเหตุผลทุกครั้งที่ซื้อและขาย แล้วย้อนอ่านทุกไตรมาส คุณจะเห็นว่าการตัดสินใจไหนมาจากข้อมูล และอันไหนมาจากอารมณ์ บันทึกนี้มีค่ากว่าบทวิเคราะห์ใดๆ เพราะเป็นบทเรียนจากเงินของคุณเอง

แหล่งเรียนรู้ที่เชื่อถือได้มีทั้งเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ฯ ห้องเรียนออนไลน์ของตลาดหลักทรัพย์ฯ และเว็บไซต์ของ ก.ล.ต. ซึ่งมีบทความและเครื่องมือเช็กรายชื่อผู้ได้รับอนุญาต

เนื้อหานี้เป็นความรู้พื้นฐาน ไม่ได้แนะนำให้ซื้อหรือขายหุ้นตัวใด ถ้าต้องตัดสินใจกับเงินก้อนใหญ่ ให้ปรึกษาผู้แนะนำการลงทุนหรือที่ปรึกษาการลงทุนที่มีใบอนุญาตจาก ก.ล.ต.