cut loss คืออะไร ตั้งจุดตัดขาดทุนและคำนวณขนาดไม้ก่อนซื้อหุ้น

cut loss คือการขายหุ้นที่ราคาลงถึงจุดที่กำหนดไว้ล่วงหน้า เพื่อยอมรับความเสียหายก้อนเล็กแทนการรอให้เป็นก้อนใหญ่ จุดที่ทำให้เป็นกฎการลงทุนคือต้องตั้งก่อนกดซื้อ ว่าถ้าราคาลงมาถึงเท่าไรจะขาย ไม่ใช่มานั่งตัดสินใจตอนที่พอร์ตแดงจนมือสั่น การลงทุนในหุ้นมีความเสี่ยงที่จะขาดทุนเสมอ และเรื่องนี้ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อขายหุ้นตัวใด

ขาดทุน 10% ต้องได้กำไรคืนกี่เปอร์เซ็นต์

เหตุผลเชิงตัวเลขที่ทำให้ต้องมีจุดตัด คือการกลับมาเท่าทุนไม่ได้เป็นเส้นตรง ขาดทุนยิ่งมาก ยิ่งต้องหากำไรเปอร์เซ็นต์สูงขึ้นอย่างรวดเร็วจากฐานที่เล็กลง

ราคาตกจากต้นทุน	ต้องขึ้นเท่าไรจึงเท่าทุน
5%	5.3%
10%	11.1%
20%	25.0%
30%	42.9%
40%	66.7%
50%	100.0%
75%	300.0%

สูตรคือ ขาดทุน ÷ (100 − ขาดทุน) เช่นตก 30% คือ 30 ÷ 70 เท่ากับ 42.9% ที่ 20% ขาดทุน ต้องการกำไร 25% ซึ่งหุ้นหลายตัวใช้เวลาเป็นปี หรือไม่กลับเลย ที่ 50% ต้องเพิ่มเท่าตัว ตารางนี้อธิบายว่าทำไมนักลงทุนที่ระวังจึงยอมเสียในไม้เล็กๆ หลายครั้งเพื่อไม่ให้ไปอยู่ในแถวล่างของตาราง

cut loss กับ stop loss ต่างกันอย่างไร

สองคำนี้ถูกใช้ปนกันบ่อย ความต่างหลักอยู่ที่ผู้กดขาย

• cut loss เป็นการตัดสินใจของคุณเอง คุณเห็นราคาแตะจุดแล้วสั่งขายด้วยตัวเอง
• stop loss เป็นคำสั่งที่ตั้งไว้ล่วงหน้ากับระบบซื้อขาย เมื่อราคาแตะเงื่อนไข ระบบส่งคำสั่งขายให้โดยอัตโนมัติ

ข้อดีของคำสั่งอัตโนมัติคือไม่ต้องจ้องหน้าจอและไม่มีอารมณ์เข้ามาแทรก หลักสูตร SET e-Learning "กำไรต้องเก็บ ขาดทุนต้องตัด ด้วย Conditional Order" สอนเทคนิคการวาง stop loss และวิธีใช้ Conditional Order ตั้งจุดขายอัตโนมัติ ข้อจำกัดคือคำสั่งอัตโนมัติไม่รับประกันราคาที่ขายได้ ซึ่งจะอธิบายในหัวข้อเรื่องเพดานและพื้น ส่วนที่เหลือของหน้านี้ใช้คำว่า cut loss ครอบคลุมทั้งสองแบบเมื่อพูดถึงจุดตัดและเหตุผลของมัน

จุดตัดขาดทุนกำหนดจากอะไรได้บ้าง

มีสามแนวทางที่ใช้กันทั่วไป ไม่มีแบบไหนดีที่สุด เลือกให้เข้ากับวิธีที่คุณใช้ตัดสินใจซื้อ

แนวทาง	วิธีตั้ง	เหมาะกับ	จุดอ่อน
เปอร์เซ็นต์จากต้นทุน	ซื้อ 50 ตัดที่ 46 (-8%)	คนเริ่มต้น ตั้งง่าย	ไม่ดูพฤติกรรมราคาของหุ้นตัวนั้น
ใต้แนวรับ	ตัดเมื่อราคาหลุดแนวรับสำคัญ	คนที่ซื้อจากกราฟ	ต้องอ่านกราฟเป็น และแนวรับเดาผิดได้
ตามความผันผวน	ตั้งห่างตามค่าเฉลี่ยการแกว่งรายวัน	หุ้นที่แกว่งไม่เท่ากัน	คำนวณซับซ้อนกว่า

เหตุผลที่ต้องดูความผันผวน คือหุ้นสองตัวไม่แกว่งเท่ากัน หุ้นที่ปกติขยับวันละ 4-5% ถ้าตั้งตัดที่ -3% จะโดนตัดจากการแกว่งปกติ ส่วนหุ้นที่แทบนิ่งอาจต้องใช้จุดตัดแคบกว่า หลักปฏิบัติคือให้จุดตัดอยู่นอกช่วงที่ราคาแกว่งตามปกติ แล้วค่อยปรับขนาดการซื้อให้เข้ากับระยะนั้น อ่านการวิเคราะห์ด้วยกราฟเพิ่มได้ที่ การวิเคราะห์ทางเทคนิค

ถ้าคุณซื้อเพราะพื้นฐานบริษัท จุดตัดควรผูกกับเหตุผลที่ซื้อด้วย เช่น ซื้อเพราะคาดว่ากำไรไตรมาสหน้าจะเติบโต แล้วงบออกมาตรงข้าม เหตุผลที่ซื้อหายไปแล้ว ไม่ว่าราคาจะลงถึงจุดเปอร์เซ็นต์หรือไม่ ก็ควรทบทวนทันที ดู วิธีวิเคราะห์หุ้น ประกอบ

ตัวอย่างสมมติ คำนวณจำนวนหุ้นจากเงินที่ยอมเสีย

ขั้นตอนที่คนมือใหม่ข้ามบ่อยที่สุดคือการกำหนดจุดตัดก่อนแล้วจึงคำนวณว่าซื้อกี่หุ้น ไม่ใช่ซื้อก่อนแล้วค่อยหาเหตุผลให้จุดตัด

ตั้งสมมติว่าพอร์ตมี 500,000 บาท ยอมเสียต่อการซื้อหนึ่งครั้งไม่เกิน 1% คือ 5,000 บาท หุ้นราคา 50 บาท หุ้นไทยซื้อขายเป็นหน่วยละ 100 หุ้น (board lot)

จุดตัด	ราคาตัด	เสียต่อหุ้น	ซื้อได้ (ปัดเป็นล็อต)	ใช้เงินซื้อ	ขาดทุนถ้าโดนตัด
-5%	47.50	2.50	2,000 หุ้น	100,000	5,000
-8%	46.00	4.00	1,200 หุ้น	60,000	4,800
-15%	42.50	7.50	600 หุ้น	30,000	4,500

ตารางนี้ไม่คิดค่าคอมมิชชันและภาษี จะเห็นว่าจุดตัดแคบทำให้ซื้อได้มากและใช้เงินมาก ถึง 20% ของพอร์ตในหุ้นตัวเดียว ส่วนจุดตัดกว้างให้ซื้อน้อยลง ผลลัพธ์ที่ต้องการคือเมื่อโดนตัดแล้วเสียไม่เกิน 5,000 บาทตามที่กำหนด สิ่งที่ไม่ควรทำคือตั้งจุดตัดกว้างแต่ยังซื้อเต็มจำนวนเท่าเดิม เพราะจะขาดทุนเกินเงินเสี่ยงที่ตั้งไว้ ถ้าจุดตัดที่เหมาะกับหุ้นตัวนั้นทำให้ซื้อได้น้อยจนไม่น่าสนใจ แปลว่าหุ้นตัวนั้นเสี่ยงเกินพอร์ตของคุณ

สัดส่วนเงินเสี่ยงต่อครั้งที่ใช้กันตั้งแต่ 0.5% ถึง 2% ของพอร์ต เลือกตามความสบายใจ ถ้าขาดทุนติดกันห้าครั้งที่ 1% พอร์ตลดราว 5% ซึ่งยังกลับมาได้ แต่ที่ 5% ต่อครั้ง ห้าครั้งคือราว 23% ของพอร์ต

เพดานและพื้นราคา เหตุผลที่จุดตัดไม่ใช่ราคาขายจริง

SET กำหนดให้ราคาหุ้นในวันซื้อขายปกติขึ้นหรือลงได้ไม่เกิน 30% ของราคาปิดวันก่อนหน้า (ไม่ต่ำกว่า 0.01 บาท) ส่วนวันแรกของการซื้อขายหุ้นที่เข้าตลาดใหม่ ไม่เกิน 3 เท่าของราคา IPO

ผลต่อ cut loss มีสองด้าน ด้านดีคือความเสียหายต่อวันมีกรอบ ด้านร้ายคือกรอบ 30% กว้างมาก ถ้ามีข่าวร้ายตอนหลังตลาดปิด ราคาเปิดเช้าวันถัดไปอาจเปิดต่ำกว่าจุดตัดที่ตั้งไว้มาก คำสั่ง stop loss จะส่งเมื่อราคาแตะ แต่ไปขายที่ราคาตลาดตอนนั้น ซึ่งแย่กว่าที่ตั้ง ในกรณีสุดโต่งหุ้นล็อกพื้นและไม่มีผู้ซื้อ จะขายไม่ได้เลยในวันนั้น

จากตัวอย่างข้างบน ซื้อ 1,200 หุ้นที่ 50 บาท ถ้าเช้าวันถัดไปราคาลงพื้นที่ 35 บาท (-30%) ขาดทุนต่อหุ้น 15 บาท ตกราว 18,000 บาท หรือ 3.6% ของพอร์ต เกินที่ตั้งไว้ที่ 4,800 บาทเกือบสี่เท่า ความเสี่ยงช่องว่างราคานี้ไม่มีเครื่องมืออัตโนมัติใดตัดทิ้งได้ วิธีรับมือคือไม่ใช้เงินเสี่ยงต่อไม้สูงเกินไป และไม่ถือหุ้นตัวเดียวก้อนใหญ่ ดู การกระจายความเสี่ยง

ราคา stop ต้องเป็นช่วงราคาที่ตลาดรับ

ราคาที่ส่งเข้าระบบต้องตรงช่วงราคา (tick size) ตามระดับราคาหุ้น ตามตารางของ SET

ราคาหุ้น (บาท)	ช่วงราคาขยับ (บาท)
ต่ำกว่า 2	0.01
2 ถึงต่ำกว่า 5	0.02
5 ถึงต่ำกว่า 10	0.05
10 ถึงต่ำกว่า 25	0.10
25 ถึงต่ำกว่า 100	0.25
100 ถึงต่ำกว่า 200	0.50
200 ถึงต่ำกว่า 400	1.00
400 ขึ้นไป	2.00

ตัวอย่างหุ้นราคา 50 บาทขยับทีละ 0.25 บาท จุดตัด 46.00 ใช้ได้ แต่ 46.10 ใช้ไม่ได้ ส่วนกองทุนรวมอีทีเอฟมีช่วงราคา 0.01 บาท

ทำไมคนส่วนใหญ่รู้ว่าควรตัดแต่ไม่ตัด

เหตุผลไม่ใช่ว่าไม่รู้สูตร ปัญหามักมาจากสามอย่าง

1. ขาดทุนที่ยังไม่ขายยังเป็นแค่ตัวเลขบนหน้าจอ พอขายแล้วกลายเป็นขาดทุนจริง คนจึงเลื่อนการตัดสินใจ
2. ยึดราคาต้นทุนเป็นหลัก ทั้งที่ตลาดไม่รู้ว่าคุณซื้อที่เท่าไร คำถามที่ถูกคือ "ถ้าวันนี้ไม่มีหุ้นตัวนี้ในมือ ฉันจะซื้อที่ราคานี้ไหม" ถ้าไม่ซื้อ แปลว่าไม่ควรถือต่อ
3. เอาเงินมาถัวเฉลี่ยลงเพิ่มในหุ้นที่ยังไม่มีเหตุผลรองรับ ทำให้ขนาดความเสี่ยงโตขึ้นเมื่อสถานการณ์แย่ลง

วิธีที่ได้ผลคือเขียนแผนก่อนซื้อ ได้แก่ เหตุผลที่ซื้อ ราคาตัด ราคาที่จะทบทวนเป้าหมาย และเงินเสี่ยง จากนั้นตั้งคำสั่งอัตโนมัติถ้าทำได้ เมื่อราคาถึงจุดนั้น คุณไม่ได้ตัดสินใจใหม่ แค่ทำตามแผนที่เขียนตอนใจเย็น

ตัวอย่างสมมติของการเลื่อนจุดตัดขึ้นตามราคา ซื้อที่ 50 บาท ตัดที่ 46 เมื่อราคาขึ้นไป 60 บาท เลื่อนจุดตัดเป็น 55 ถ้าราคากลับลงมาโดนตัดที่ 55 ก็ยังได้กำไรประมาณ 5 บาทต่อหุ้น แทนที่จะวนกลับไปขาดทุน วิธีนี้ไม่รับประกันว่าจะขายที่ราคาสูงสุด แต่ช่วยกันกำไรที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้หายหมด

เมื่อไรที่ cut loss ไม่ใช่เครื่องมือที่เหมาะ

cut loss ถูกออกแบบมาสำหรับตำแหน่งซื้อขายที่มีสมมติฐานชัดและระยะเวลาไม่ยาว ไม่ได้ใช้ได้กับการลงทุนทุกแบบ

ลักษณะการลงทุน	cut loss เหมาะไหม	เหตุผล
หุ้นรายตัวที่ซื้อจากสมมติฐานเฉพาะ	เหมาะ	สมมติฐานผิดต้องรู้และออกเร็ว
เดย์เทรดและเทรดสั้น	จำเป็น	ความเสียหายต่อรอบต้องมีเพดาน ดู เดย์เทรด
กองทุนรวมที่ทยอยซื้อถือยาว	ใช้ต่างออกไป	วัตถุประสงค์คือเฉลี่ยต้นทุนตามแผน ควรทบทวนนโยบายกองทุน ไม่ใช่ตัดตามราคารายวัน
เงินสำรองฉุกเฉินหรือเงินที่ต้องใช้ใน 1-2 ปี	ไม่ควรอยู่ในหุ้นตั้งแต่แรก	ถ้าพอร์ตเสี่ยงต้องตัดเพื่อใช้เงิน แปลว่าวางเงินผิดที่

สำหรับคนที่ลงทุนระยะยาวในหุ้นแข็งแรงแล้วเจอตลาดหมีทั้งตลาด การตัดทุกตัวตามเปอร์เซ็นต์ตายตัวอาจทำให้ขายที่ก้นเหวแล้วพลาดช่วงฟื้น ที่ต้องทำคือแยกว่าราคาตกเพราะตลาดทั้งหมดหรือเพราะหุ้นตัวนั้นมีปัญหาเฉพาะ หัวข้อเรื่องปัจจัยที่ทำให้ราคาเคลื่อนอยู่ใน ทำไมราคาหุ้นขึ้นลง และความเสี่ยงโดยรวมอยู่ใน ความเสี่ยงของการลงทุน

ก่อนกดซื้อครั้งหน้า ตอบห้าข้อนี้ให้ครบ

1. ซื้อเพราะเหตุผลอะไร เขียนเป็นประโยคเดียว
2. ถ้าเหตุผลนั้นผิด จะรู้ได้จากอะไร (ราคา ข่าว หรืองบ)
3. ราคาตัดคือเท่าไร และอยู่นอกช่วงที่หุ้นตัวนี้แกว่งปกติหรือไม่
4. เงินที่ยอมเสียถ้าโดนตัดคือกี่บาท และคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของพอร์ต
5. จำนวนหุ้นที่คำนวณจากข้อ 3 และ 4 คือเท่าไร และถ้าราคาเปิดต่ำกว่าจุดตัดไปมาก คุณรับความเสียหายนั้นได้ไหม

ถ้าตอบข้อใดไม่ได้ ให้ยังไม่ซื้อ ผู้ที่ยังไม่เคยมีบัญชีซื้อขายอ่านขั้นตอนได้ที่ เปิดบัญชีหุ้น ส่วนการเลือกผลิตภัณฑ์และขนาดเงินลงทุนควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพที่ได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. และตรวจเงื่อนไขการซื้อขายล่าสุดกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย