P/E Ratio คือ อัตราส่วนราคาต่อกำไร อ่านค่ายังไงไม่ให้ถูกหลอก

P/E ratio คืออัตราส่วนราคาหุ้นต่อกำไรต่อหุ้น (Price-Earning Ratio) คำนวณจากราคาหุ้นหารด้วย EPS ถ้าหุ้นราคา 50 บาท และบริษัทมีกำไร 2.50 บาทต่อหุ้นต่อปี P/E เท่ากับ 20 เท่า หมายความว่าราคาปัจจุบันเท่ากับกำไรประมาณ 20 ปีถ้ากำไรไม่เปลี่ยน ตัวเลขนี้ใช้เทียบหุ้นที่ราคาต่างกันให้อยู่บนฐานเดียวกัน แต่ไม่ได้บอกเองว่าหุ้นถูกหรือแพง

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเผยแพร่ P/E เป็นค่าสถิติพื้นฐานของแต่ละหลักทรัพย์ และเป็นตัวแรกในรายการค่าสถิติของคู่มือสูตรที่ SET จัดทำ คุณจึงเปิดดูค่านี้ได้ทุกวันในแอปโบรกเกอร์และเว็บไซต์ SET เหลือแค่ต้องรู้ว่าอ่านอย่างไร

คำนวณ P/E เองจากตัวเลขสองแบบ

ตัวอย่างสมมติ บริษัท ก ราคาหุ้น 50 บาท มีหุ้นที่จำหน่ายแล้ว 400 ล้านหุ้น กำไรสุทธิ 12 เดือนล่าสุด 1,000 ล้านบาท

ขั้นตอน	วิธีที่ 1 ผ่าน EPS	วิธีที่ 2 ผ่านมูลค่าตลาด
1	EPS = 1,000 ล้าน หาร 400 ล้านหุ้น = 2.50 บาท	มูลค่าตลาด = 50 x 400 ล้าน = 20,000 ล้านบาท
2	P/E = 50 หาร 2.50	P/E = 20,000 ล้าน หาร 1,000 ล้าน
ผลลัพธ์	20 เท่า	20 เท่า

สองวิธีให้ผลเท่ากัน ถ้าใช้จำนวนหุ้นชุดเดียวกัน กลับด้านได้ด้วย คือ Earnings Yield เท่ากับ EPS หารราคา ในตัวอย่าง 2.50 หาร 50 เท่ากับ 5% ต่อปี ตัวเลขนี้สะดวกเวลาเทียบกับดอกเบี้ยเงินฝากหรือพันธบัตร เพราะเป็นหน่วยเดียวกัน ถ้าดอกเบี้ยพันธบัตรอยู่ที่ 2.5% ผู้ซื้อหุ้นตัวนี้ต้องเชื่อว่ากำไรจะโตหรืออยู่คงที่ ไม่เช่นนั้นไม่คุ้มกับความเสี่ยงที่รับเพิ่ม

SET ใช้กำไรช่วงไหนคำนวณ

คู่มือสูตรของ SET ระบุให้ P/E อิง EPS ย้อนหลัง 12 เดือน (EPS 12 เดือน) แทนที่จะรอปีบัญชีจบ ค่านี้จึงเปลี่ยนทุกไตรมาสเมื่อบริษัทส่งงบใหม่ และเปลี่ยนทุกวันตามราคา คู่มือเดียวกันยังกำหนดให้แสดง P/E ของหุ้นรายตัว ของกลุ่มอุตสาหกรรม และของตลาดโดยรวม (SET, mai, SET50, SET100) ซึ่งช่วยให้เทียบกับค่ากลางของกลุ่มได้ทันที

สิ่งที่ควรรู้ก่อนเทียบตัวเลขจากต่างแหล่ง

• แหล่งข้อมูลบางแห่งใช้กำไรของปีบัญชีล่าสุด บางแห่งใช้ 12 เดือนล่าสุด ตัวเลขจึงไม่ตรงกัน ให้ดูคำนิยามใต้ตัวเลขทุกครั้ง
• Forward P/E ใช้กำไรที่คาดการณ์ ไม่ใช่กำไรจริง
• หุ้นที่ขาดทุนจะไม่มีค่า P/E ที่นำมาเทียบได้ ระบบมักแสดงเป็น N.A. หรือค่าติดลบ

P/E เท่าไรถึงเรียกว่าสูง ต้องเทียบกับอะไร

ไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ตัดสินได้ทุกกรณี สิ่งที่เทียบได้มีสามแบบ

1. เทียบกับหุ้นกลุ่มธุรกิจเดียวกัน ธนาคารกับซอฟต์แวร์ไม่ควรเอาตัวเลขมาวางข้างกัน เพราะอัตราเติบโตและความผันผวนของกำไรต่างกัน
2. เทียบกับ P/E ในอดีตของบริษัทเดียวกัน เช่น ย้อนหลัง 5 ปี ดูว่าตอนนี้อยู่สูงหรือต่ำกว่าช่วงที่ผ่านมา
3. เทียบกับอัตราเติบโตของกำไร ซึ่งเป็นหัวใจของ PEG

ตัวอย่างสมมติ สองบริษัทในกลุ่มเดียวกัน

รายการ	บริษัท ข	บริษัท ค
P/E	10 เท่า	18 เท่า
กำไรโตเฉลี่ยต่อปี 5 ปีหลัง	0%	15%
หนี้สินต่อทุน (D/E)	2.5 เท่า	0.6 เท่า
อัตราเงินปันผลตอบแทน	6%	2%
ตีความเบื้องต้น	ถูกเพราะกำไรไม่โตและหนี้สูง หรืออาจถูกเกินจริงถ้ากำไรฟื้น	แพงกว่าแต่คุณภาพกำไรดีกว่า ต้องดูว่าโตต่อได้ไหม

ตารางนี้ชี้ว่าบริษัท ข ที่ P/E ต่ำกว่าไม่ได้ถูกกว่าอัตโนมัติ ตลาดอาจตั้งราคาตามความเสี่ยงที่สูงกว่าอยู่แล้ว การเลือกข้างต้องดูต่อว่ากำไรของแต่ละแห่งมาจากไหน

กับดักที่ทำให้ P/E หลอกตา

กำไรพิเศษครั้งเดียว

ตัวอย่างสมมติ บริษัท ง ขายที่ดินได้กำไร 600 ล้านบาท ทำให้กำไรสุทธิปีนี้ 1,000 ล้านบาท ทั้งที่กำไรจากธุรกิจปกติมีแค่ 400 ล้านบาท ถ้ามีหุ้น 400 ล้านหุ้น ราคา 30 บาท P/E จะเห็นเป็น 12 เท่า (EPS 2.50) แต่ถ้าตัดกำไรครั้งเดียวออก EPS เหลือ 1.00 บาท P/E จริงเป็น 30 เท่า ตัวเลขแรกทำให้ดูถูกกว่ามาก วิธีเช็กคือเปิดงบกำไรขาดทุนดูรายการอื่นๆ นอกธุรกิจหลัก ซึ่งอธิบายไว้ที่ งบกำไรขาดทุนคืออะไร

กำไรอยู่จุดสูงสุดของวัฏจักร

หุ้นกลุ่มที่กำไรขึ้นลงตามราคาสินค้า เช่น เหล็ก ปิโตรเคมี ชิปเมมโมรี มักมี P/E ต่ำมากตอนกำไรพีก และสูงมากตอนกำไรตก คนที่เห็น P/E 5 เท่าแล้วซื้อ อาจกำลังซื้อตอนที่กำไรกำลังจะลดลง วิธีกันพลาดคือดูกำไรเฉลี่ยหลายปี ไม่ใช่เฉพาะ 12 เดือนล่าสุด

กำไรใกล้ศูนย์ทำให้ P/E พุ่ง

บริษัทกำไร 0.05 บาทต่อหุ้น ราคา 10 บาท มี P/E 200 เท่า ไม่ได้แปลว่าตลาดคาดหวังสูงลิบเสมอไป อาจเป็นแค่ปีที่กำไรแผ่วเป็นการชั่วคราว

จำนวนหุ้นเปลี่ยน

บริษัทออกหุ้นเพิ่มหรือแตกพาร์ ทำให้ EPS ย้อนหลังต้องปรับ ถ้าเทียบ P/E ระหว่างปีโดยไม่เช็กการปรับ ตัวเลขอาจคลาดเคลื่อน แหล่งข้อมูลแต่ละแห่งปรับย้อนหลังไม่เหมือนกัน จึงควรเทียบ EPS ก่อนและหลังการปรับจำนวนหุ้นให้ตรงกัน

ใช้ P/E ย้อนกลับเป็นช่วงราคาที่ยอมจ่าย

อีกวิธีที่ใช้บ่อยคือกลับสูตร ราคาที่สมเหตุสมผล = EPS x P/E ที่คุณเห็นว่าเหมาะ แล้วดูว่าราคาตลาดอยู่เหนือหรือต่ำกว่าช่วงนั้น เพราะ EPS ปีหน้ากับ P/E ที่ตลาดให้ต่างก็ไม่แน่นอน ให้คำนวณเป็นช่วงไม่ใช่ตัวเลขเดียว

ตัวอย่างสมมติ บริษัท ก EPS ปัจจุบัน 2.50 บาท ราคาตลาด 50 บาท คุณประเมินว่าปีหน้า EPS อยู่ระหว่าง 2.20 ถึง 3.00 บาท และตลาดน่าจะให้ P/E ระหว่าง 14 ถึง 20 เท่า

EPS ปีหน้า	P/E 14 เท่า	P/E 17 เท่า	P/E 20 เท่า
2.20 บาท	30.8 บาท	37.4 บาท	44.0 บาท
2.60 บาท	36.4 บาท	44.2 บาท	52.0 บาท
3.00 บาท	42.0 บาท	51.0 บาท	60.0 บาท

ที่ราคา 50 บาท ราคาตลาดจะสมเหตุสมผลก็ต่อเมื่อทั้งกำไรโตถึงราว 3.00 บาท และตลาดยังให้ตัวคูณ 17 เท่าขึ้นไป ส่วนมุมล่างซ้ายของตารางแสดงว่าถ้าเกิดผิดทางทั้งสองอย่างพร้อมกัน ราคาอาจเหลือราว 31 บาท หรือลดเกือบ 40% ตารางแบบนี้บอกขนาดความเสี่ยงล่วงหน้า และช่วยตัดสินใจว่าจะถือเงินก้อนเดียวหรือแบ่งซื้อ ตัวเลขทั้งหมดเป็นสมมติ เพื่อแสดงวิธีคิดเท่านั้น

ตลาด SET กับ mai และกลุ่มธุรกิจ ทำให้ P/E ต่างกันอย่างไร

การเทียบข้ามตลาดหรือข้ามกลุ่มทำให้ตีความผิดได้ง่ายที่สุด เพราะโครงสร้างกำไรไม่เหมือนกัน

ลักษณะธุรกิจ	ลักษณะกำไร	ผลต่อการอ่าน P/E
ธนาคารและสถาบันการเงิน	กำไรสม่ำเสมอ โตช้า ตัวเลขผูกกับสินเชื่อและหนี้เสีย	P/E ต่ำถึงปานกลางเป็นเรื่องปกติของกลุ่ม ควรดูร่วมกับ P/BV
ธุรกิจเติบโตสูง เช่น เทคโนโลยี	กำไรตอนนี้น้อยแต่คาดว่าโตเร็ว	P/E สูงหลายสิบเท่าอาจไม่ผิดปกติ แต่เสี่ยงสูงถ้าการเติบโตไม่เป็นไปตามคาด
หุ้นวัฏจักร เช่น พลังงาน วัสดุ	กำไรแกว่งตามราคาสินค้า	P/E ต่ำตอนกำไรพีก สูงตอนกำไรต่ำ ใช้กำไรเฉลี่ยหลายปี
บริษัทขนาดเล็กใน mai	กำไรผันผวนสูง ฐานกำไรเล็ก	P/E ขยับแรงจากกำไรไม่กี่สิบล้านบาท
อสังหาริมทรัพย์	กำไรรับรู้ตามการโอนโครงการ	กำไรปีนี้อาจไม่สะท้อนยอดขายที่รอโอน

หมายเหตุสำคัญคือ ค่า P/E ของตลาดโดยรวมที่ SET เผยแพร่เป็นค่ากลางของทั้งตลาด ไม่ได้เป็นเกณฑ์ว่าหุ้นแต่ละตัวต้องอยู่ต่ำกว่าเท่าไร หุ้นที่ P/E สูงกว่าค่าตลาดอาจมีเหตุผลรองรับอยู่ และหุ้นที่ต่ำกว่าอาจเป็นกับดัก วิธีเดียวที่เชื่อถือได้คือเปิดอ่านที่มาของกำไรของหุ้นตัวนั้นเอง

ใช้ P/E คู่กับตัวชี้วัดอะไรเพื่อให้ได้ภาพครบ

SET เผยแพร่ตัวชี้วัดใกล้เคียงกัน ได้แก่ PEG, P/BV และอัตราเงินปันผลตอบแทน ใช้ตอบคำถามต่างกัน

ตัวชี้วัด	คำนวณ	ตอบคำถามอะไร	ใช้ระวัง
PEG	P/E หารอัตราเติบโตของกำไร (เป็น %)	จ่ายแพงไปไหมเมื่อเทียบการเติบโต	ใช้ได้เมื่อกำไรโตสม่ำเสมอ
P/BV	ราคา หาร มูลค่าตามบัญชีต่อหุ้น	ราคาเทียบกับสินทรัพย์สุทธิ	เหมาะกับธนาคารและธุรกิจที่ใช้ทุนมาก
อัตราเงินปันผลตอบแทน	เงินปันผลต่อหุ้นหารราคา	ได้เงินสดกลับมากี่เปอร์เซ็นต์ต่อปี	ปันผลสูงเพราะราคาตกก็ได้

ตัวอย่างสมมติของ PEG ตัวอย่างก P/E 20 เท่า กำไรโต 25% ต่อปี PEG เท่ากับ 0.8 ตัวอย่างข P/E 15 เท่า กำไรโต 5% PEG เท่ากับ 3.0 หุ้นที่ P/E ต่ำกว่ากลับแพงกว่าเมื่อชั่งน้ำหนักกับการเติบโต ข้อควรระวังคืออัตราเติบโตเป็นการคาดการณ์ ถ้าคาดเกินจริง PEG ก็ผิดตามไปด้วย

ขั้นตอนอ่าน P/E ของหุ้นหนึ่งตัวใน 15 นาที

1. เปิดหน้าข้อมูลหุ้นในเว็บไซต์ SET หรือแอปโบรกเกอร์ จดค่า P/E ปัจจุบัน และดูคำนิยามช่วงเวลาของ EPS
2. เทียบกับค่า P/E ของกลุ่มอุตสาหกรรมและตลาดบนหน้าเดียวกัน
3. ย้อนดูกราฟ P/E 5 ปีของหุ้นนั้น ถ้าแอปมี หรือเปิดงบ 5 ปีมาคำนวณเอง
4. เปิดงบกำไรขาดทุนล่าสุด ตรวจรายการพิเศษ ถ้ามีให้ตัดออกแล้วคำนวณ P/E ใหม่
5. ดูกำไรสุทธิกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน ถ้ากำไรสูงแต่เงินสดเข้าน้อยต่อเนื่อง ให้สงสัยคุณภาพกำไร
6. สรุปเป็นประโยคเดียวว่า ตลาดจ่ายแพงหรือถูกกว่าเพื่อนในกลุ่ม เพราะเหตุอะไร ถ้าเขียนไม่ได้ แปลว่ายังไม่พร้อมตัดสิน

การใช้ P/E เป็นขั้นหนึ่งของการวิเคราะห์ ขั้นอื่นอยู่ที่ วิเคราะห์หุ้นทำยังไง และอ่านเรื่องราคาที่ขยับตามตัวคูณนี้ที่ หุ้นขึ้นลงเพราะอะไร

เช็กลิสต์ก่อนเชื่อตัวเลข P/E

• ใช้กำไรช่วงเวลาเดียวกันหรือไม่ (12 เดือนล่าสุด ปีบัญชี หรือคาดการณ์)
• กำไรรวมรายการครั้งเดียวหรือไม่
• เทียบกับหุ้นกลุ่มเดียวกันและค่าในอดีตของบริษัทเอง ไม่เทียบข้ามอุตสาหกรรม
• อัตราเติบโตของกำไรรองรับ P/E ระดับนี้หรือไม่
• หนี้สินและกระแสเงินสดสอดคล้องกับกำไรที่แสดง

ตัวเลขทุกตัวในบทความเป็นตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ไม่ใช่ข้อมูลของบริษัทจริง และไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือขายหุ้น หากต้องตัดสินใจลงทุน ปรึกษาที่ปรึกษาการลงทุนที่มีใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. และตรวจค่าสถิติล่าสุดกับเว็บไซต์ SET