Warrant คืออะไร ใบสำคัญแสดงสิทธิซื้อหุ้น ราคาใช้สิทธิและอัตราใช้สิทธิอ่านอย่างไร

สรุปประเด็นสำคัญ
- Warrant หรือใบสำคัญแสดงสิทธิ คือตราสารที่ให้ผู้ถือมีสิทธิซื้อหลักทรัพย์อ้างอิงตามราคาใช้สิทธิ จำนวน และเวลาที่กำหนดไว้ล่วงหน้า จะใช้สิทธิหรือไม่ก็ได้
- ตามเกณฑ์ที่ SET สรุป warrant ที่บริษัทจดทะเบียนออกต้องมีอายุแน่นอนไม่เกิน 10 ปี มีหุ้นใหม่รองรับ และกำหนดราคากับอัตราใช้สิทธิไว้ชัดเจน
- ราคาใช้สิทธิกับอัตราใช้สิทธิ เช่น 1 ต่อ 1 คือสองตัวเลขหลักที่ต้องอ่านจากข้อกำหนดสิทธิ ก่อนเทียบกับราคาหุ้นในตลาด
- เมื่อมีการใช้สิทธิ หุ้นใหม่ถูกออกเพิ่ม สัดส่วนของผู้ถือหุ้นเดิมจึงลดลง SET เรียกผลนี้ว่าการเจือจาง และมีสูตร Control Dilution กับ Price Dilution ให้คำนวณ
- บริษัทต้องปรับราคาและอัตราใช้สิทธิเมื่อมีเหตุ เช่น แตกหุ้นหรือรวมหุ้น จ่ายปันผลเป็นหุ้น หรือออกหุ้นใหม่ราคาต่ำ เพื่อไม่ให้ผู้ถือ warrant ได้ประโยชน์น้อยลง
Warrant หรือใบสำคัญแสดงสิทธิ คือตราสารที่ให้ผู้ถือมีสิทธิซื้อหลักทรัพย์อ้างอิง ซึ่งในกรณีที่บริษัทจดทะเบียนเป็นผู้ออก คือหุ้นใหม่ของบริษัทนั้น ตามราคาใช้สิทธิ จำนวน และช่วงเวลาที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ผู้ถือเลือกได้ว่าจะใช้สิทธิหรือไม่ใช้ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) สรุปเกณฑ์ไว้ว่า warrant ต้องมีอายุแน่นอนไม่เกิน 10 ปีนับจากวันที่ออก
ถ้าเห็นชื่อย่อหุ้นที่ลงท้ายด้วย -W1 หรือ -W2 ตัวอักษรชุดนั้นมักเป็นรหัสของ warrant ชุดที่ 1 หรือชุดที่ 2 ของบริษัท ตัวอย่างในเอกสารของ SET ใช้บริษัทสมมติชื่อ XYZ และตั้งชื่อ warrant ชุดแรกว่า XYZ-W1 ตัวเลขหลักที่ต้องหาให้เจอมีสองตัว คือราคาใช้สิทธิ และอัตราใช้สิทธิ ส่วนที่เหลือของเรื่องนี้ล้วนต่อยอดมาจากสองตัวเลขนี้
Warrant ต่างจากหุ้นอย่างไร
หุ้นสามัญคือความเป็นเจ้าของบริษัทส่วนหนึ่ง ผู้ถือได้สิทธิออกเสียงและรับปันผลตามที่บริษัทประกาศ ส่วน warrant เป็นสิทธิที่จะซื้อหุ้นในอนาคต ผู้ถือ warrant จึงยังไม่ใช่ผู้ถือหุ้นจนกว่าจะแจ้งใช้สิทธิ จ่ายเงินตามราคาใช้สิทธิ และได้รับหุ้นที่เกิดจากการใช้สิทธิ
ความต่างอีกข้อคือเวลา หุ้นไม่มีวันหมดอายุ แต่ warrant มีวันใช้สิทธิครั้งสุดท้ายที่ระบุไว้ เมื่อพ้นวันนั้น SET ระบุว่า warrant จะพ้นสภาพหลักทรัพย์จดทะเบียนในวันถัดไป สิทธิที่เคยมีจึงสิ้นสุดตามอายุ ถ้าอยากเทียบกับหุ้นประเภทอื่นของบริษัทเดียวกัน อ่านต่อได้ที่ หุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ
ใครออก warrant และออกให้ใคร
ผู้ออกคือบริษัทจดทะเบียน SET แบ่งประเภทของการจัดสรร warrant ตามกลุ่มผู้ที่ได้รับดังตาราง
| ประเภท | จัดสรรให้ใคร |
|---|---|
| RO | ผู้ถือหุ้นเดิมตามสัดส่วนการถือหุ้น |
| PPO | ผู้ถือหุ้นเดิม โดยไม่เสนอขายให้ผู้ถือหุ้นบางกลุ่มที่ทำให้บริษัทมีหน้าที่ตามกฎหมายต่างประเทศ |
| PO | ประชาชนทั่วไป |
| PP | บุคคลในวงจำกัด คือไม่เกิน 50 ราย หรือมูลค่าเสนอขายไม่เกิน 20 ล้านบาทภายใน 12 เดือน หรือเสนอขายต่อผู้ลงทุนสถาบัน |
บริษัทไม่ได้ออกได้ตามใจ เอกสารของ SET ระบุว่าต้องได้รับอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นด้วยคะแนนไม่น้อยกว่า 3 ใน 4 ของผู้มาประชุมและมีสิทธิออกเสียง และต้องมีหุ้นรองรับที่เป็นหุ้นใหม่ ถ้าบริษัทแจก warrant ให้ผู้ถือหุ้นเดิม บนกระดานซื้อขายจะมีเครื่องหมาย XW บอกว่าผู้ซื้อหุ้นในวันนั้นจะไม่ได้สิทธิรับ warrant รอบนั้น ดูความหมายเครื่องหมายได้ที่ เครื่องหมาย CA และ X บนหุ้น
ราคาใช้สิทธิกับอัตราใช้สิทธิ อ่านอย่างไร
ราคาใช้สิทธิคือราคาต่อหุ้นที่ผู้ถือต้องจ่ายเมื่อแปลง warrant เป็นหุ้น ส่วนอัตราใช้สิทธิบอกว่า warrant กี่หน่วยแลกหุ้นได้กี่หุ้น SET ระบุว่าทั้งสองค่าต้องกำหนดไว้แน่นอนตั้งแต่ตอนออก ตัวอย่างในเอกสารของ SET มีราคาใช้สิทธิ 2.25 บาทต่อหุ้น อัตรา 1 ต่อ 1 และอายุ 2 ปี หรือราคา 2.75 บาทต่อหุ้น อัตรา 1 ต่อ 1 และอายุ 5 ปี
อย่าสับสนกับอัตราส่วนการจัดสรร เช่น 3 ต่อ 1 ที่บอกว่าผู้ถือหุ้นเดิม 3 หุ้นได้ warrant 1 หน่วย นั่นคือเรื่องตอนแจกสิทธิ ไม่ใช่เรื่องตอนใช้สิทธิ
ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นตรรกะ ไม่ใช่ข้อมูลของ warrant ตัวใด สมมติ warrant มีราคาใช้สิทธิ 10 บาทต่อหุ้น อัตรา 1 ต่อ 1
- ถ้าราคาหุ้นในตลาดวันใช้สิทธิคือ 14 บาท การใช้สิทธิซื้อที่ 10 บาทถูกกว่าซื้อในตลาด 4 บาทต่อหุ้น ก่อนนับต้นทุนค่า warrant และค่าธรรมเนียม
- ถ้าราคาหุ้นในตลาดคือ 8 บาท ผู้ถือไม่มีเหตุผลทางตัวเลขที่จะจ่าย 10 บาทเพื่อได้หุ้นที่ซื้อในตลาดได้ถูกกว่า
- ถ้าอัตราคือ 1 ต่อ 2 warrant 1 หน่วยแลกได้ 2 หุ้น และถ้าราคาใช้สิทธิ 10 บาทคิดต่อหุ้น เงินที่ต้องจ่ายสำหรับ 1 หน่วยคือ 20 บาท
ข้อสุดท้ายแสดงว่าต้องดูว่าราคาในข้อกำหนดคิดต่อหุ้นหรือต่อหน่วย ให้ยึดข้อความในข้อกำหนดสิทธิของ warrant ตัวนั้นเป็นหลัก ไม่ใช่การคาดเดาจากตัวอย่าง

ใช้สิทธิได้เมื่อไร และบริษัทต้องแจ้งอะไรบ้าง
วันใช้สิทธิไม่ใช่ทุกวัน SET อธิบายว่าบริษัทต้องเปิดเผยทุกครั้งอย่างน้อย 4 รายการ คือระยะเวลาแจ้งความจำนงใช้สิทธิ วันใช้สิทธิ อัตราใช้สิทธิ และราคาใช้สิทธิ โดยแจ้งล่วงหน้าตามที่ข้อกำหนดสิทธิระบุ ตัวอย่างในเอกสารคือล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน ช่วงแจ้งความจำนงไม่น้อยกว่า 5 วันทำการ และวันใช้สิทธิตรงกับวันทำการสุดท้ายของเดือนมิถุนายนและธันวาคม ตัวเลขเหล่านี้เป็นตัวอย่างที่ใช้คำว่า "เช่น" จึงอาจต่างกันในแต่ละ warrant
สำหรับการใช้สิทธิครั้งสุดท้าย SET ระบุว่าควรแจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 2 เดือน และต้องเปิดเผยเพิ่มวันปิดสมุดทะเบียนพักการโอนกับวันที่ขึ้นเครื่องหมาย SP เพื่อห้ามซื้อขาย warrant ถ้าไม่ได้ทำรายการในช่วงนี้ สิทธิก็หมดไปตามอายุ
หลังใช้สิทธิ บริษัทต้องรายงานผลภายใน 14 วัน ระบุจำนวน warrant ที่ใช้สิทธิ จำนวนหุ้นที่เกิดขึ้น จำนวนผู้ถือที่ใช้สิทธิ และจำนวน warrant คงเหลือ จากนั้นบริษัทต้องจดทะเบียนเพิ่มทุนกับกระทรวงพาณิชย์ และยื่นขอนำหุ้นเพิ่มทุนเข้าจดทะเบียนใน SET ภายใน 30 วัน
Warrant บางชุดซื้อขายในตลาด บางชุดไม่ซื้อขาย
บริษัทไม่จำเป็นต้องนำ warrant เข้าซื้อขายในตลาด แต่ถ้าจะนำ ต้องยื่นเป็นทั้งชุด SET ระบุเงื่อนไขของ warrant ที่เข้าจดทะเบียนได้ว่า มีอายุไม่เกิน 10 ปี ได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. ให้เสนอขายต่อประชาชนหรือผู้ถือหุ้นเดิม เป็นแบบระบุชื่อผู้ถือ ไม่มีข้อจำกัดการโอนเว้นแต่ข้อจำกัดตามกฎหมาย และมีผู้ถืออย่างน้อย 50 ราย ณ วันยื่นคำขอในกรณีจดทะเบียนใน SET
ผลที่ตามมาคือ warrant ที่แจกในวงจำกัดหรือให้พนักงาน อาจไม่มีรหัสให้ซื้อขายบนกระดานเลย บริษัทแค่ต้องรายงานผลการใช้สิทธิ การปรับสิทธิ และการนำหุ้นเพิ่มทุนเข้าจดทะเบียน
ผลต่อผู้ถือหุ้นเดิม คำนวณการเจือจางอย่างไร
เมื่อ warrant ถูกใช้สิทธิ บริษัทออกหุ้นใหม่เพิ่ม จำนวนหุ้นทั้งหมดเพิ่มขึ้น สัดส่วนของผู้ถือหุ้นเดิมจึงลดลงถ้าตัวเองไม่ได้ใช้สิทธิ SET อธิบายผลนี้ผ่านสูตรสามตัว สูตร Control Dilution คือจำนวนหุ้นที่ออกใหม่หารด้วยจำนวนหุ้นที่ชำระแล้วรวมหุ้นใหม่ สูตร Price Dilution คือส่วนต่างของราคาตลาดก่อนกับหลังการเสนอขาย หารด้วยราคาตลาดก่อนเสนอขาย โดยราคาหลังเสนอขายคิดจากราคาตลาดคูณหุ้นเดิม บวกเงินที่ได้จากราคาเสนอขายกับราคาใช้สิทธิ แล้วหารด้วยจำนวนหุ้นรวม และสูตร EPS Dilution คือส่วนต่างของกำไรต่อหุ้นก่อนกับหลังการออกหุ้นใหม่ หารด้วยกำไรต่อหุ้นก่อน
ตัวอย่างสมมติ บริษัทมีหุ้นที่ชำระแล้ว 1,000 ล้านหุ้น ราคาตลาด 10 บาท ออก warrant ให้เปล่าที่รองรับหุ้นใหม่ 200 ล้านหุ้น ราคาใช้สิทธิ 8 บาท
- Control Dilution เท่ากับ 200 หารด้วย 1,200 หรือราว 16.67%
- ผู้ถือหุ้นเดิมที่ถือ 10 ล้านหุ้น เดิมถือ 1.00% จะเหลือ 10 หารด้วย 1,200 หรือราว 0.83% ถ้าใช้สิทธิกันครบและตัวเองไม่ได้ใช้
- ราคาตลาดหลังเสนอขายตามสูตร คือ (10 คูณ 1,000 บวก 8 คูณ 200) หารด้วย 1,200 หรือราว 9.67 บาท Price Dilution จึงราว 3.33%
ตัวเลขนี้ไม่ได้ทำนายว่าราคาหุ้นจะไปทางไหน เป็นเพียงการเอาสูตรของ SET มาใส่ตัวเลขสมมติให้เห็นว่าหุ้นใหม่ลดสัดส่วนอย่างไร เกณฑ์ของ SET ยังจำกัดว่าหุ้นรองรับ warrant รวมกับหุ้นรองรับหุ้นกู้แปลงสภาพหรือ warrant ชุดอื่น (ไม่นับ ESOP-W) ต้องไม่เกิน 50% ของหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมด ในตัวอย่างข้างบนสัดส่วนนี้คือ 20% จึงอยู่ใต้เพดาน
อ่านเรื่องกำไรต่อหุ้นก่อนไปคำนวณ EPS Dilution ได้ที่ EPS คืออะไร และดูมูลค่าบริษัทเทียบกันได้ที่ Market Cap คืออะไร

เมื่อไรที่บริษัทต้องปรับราคาและอัตราใช้สิทธิ
ถ้าบริษัทแตกหุ้นหรือรวมหุ้น จ่ายปันผลเป็นหุ้น หรือออกหุ้นใหม่ราคาต่ำกว่าตลาด ผู้ถือ warrant อาจได้ประโยชน์น้อยลงโดยไม่ได้ทำอะไรผิด SET จึงให้บริษัทปรับสิทธิตามที่ข้อกำหนดระบุ เหตุหลักที่เอกสารของ SET ยกไว้มีดังนี้
- เปลี่ยนมูลค่าที่ตราไว้ เพราะการรวมหรือแบ่งแยกหุ้น
- จ่ายเงินปันผลทั้งหมดหรือบางส่วนเป็นหุ้น
- เสนอขายหุ้นใหม่ในราคาต่ำกว่าราคาตลาด
- เสนอขายหุ้นกู้แปลงสภาพหรือ warrant ในราคาต่ำ
- จ่ายเงินปันผลเป็นเงินเกินอัตราที่ข้อกำหนดสิทธิระบุ
- กรณีอื่นที่ทำให้ผลตอบแทนที่ผู้ถือ warrant ได้รับด้อยลง
บริษัทต้องแจ้งอัตราและราคาใช้สิทธิทั้งเดิมและใหม่ พร้อมวันที่มีผล ทันทีหรือก่อนวันที่การปรับมีผลบังคับ วันมีผลของบางเหตุตรงกับวันแรกที่หุ้นขึ้นเครื่องหมาย XR, XW หรือ XD หากข้อกำหนดสิทธิเขียนไว้ บริษัทอาจออก warrant เพิ่มแทนการเปลี่ยนอัตราใช้สิทธิก็ได้
ก่อนถือ warrant ตัวใดตัวหนึ่ง ควรเช็กอะไรบ้าง
อ่านข้อกำหนดสิทธิของ warrant ตัวนั้นโดยตรง แล้วไล่ตามรายการนี้
- ราคาใช้สิทธิและอัตราใช้สิทธิ รวมถึงว่าตัวเลขคิดต่อหุ้นหรือต่อหน่วย
- วันใช้สิทธิทุกครั้งและวันใช้สิทธิครั้งสุดท้าย รวมถึงช่วงเวลาแจ้งความจำนง
- เหตุที่ทำให้ต้องปรับสิทธิ และสูตรการปรับ
- ประเภทการจัดสรร (RO, PPO, PO หรือ PP) และมีข้อจำกัดการโอนหรือไม่
- warrant ชุดนี้เข้าซื้อขายในตลาดหรือไม่ ถ้าไม่ จะขายต่อได้อย่างไร
- จำนวนหุ้นรองรับทั้งหมดเทียบกับหุ้นที่ชำระแล้ว เพื่อประเมินระดับการเจือจาง
ข้อมูลทั้งหมดนี้อยู่ในข่าวของบริษัทและเอกสารข้อกำหนดสิทธิบนระบบของ SET ไม่ต้องอาศัยการเดา Warrant ยังมีความเสี่ยงต่างจากหุ้น เพราะมีวันหมดอายุและราคาขึ้นกับหุ้นอ้างอิง ก่อนตัดสินใจควรรู้ระดับความเสี่ยงที่รับได้ของตัวเอง ลองทำ แบบประเมินความเสี่ยงนักลงทุน ก่อน
ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องเงื่อนไขของ warrant ตัวใดตัวหนึ่ง ติดต่อฝ่ายนักลงทุนสัมพันธ์ของบริษัทที่ออก หรือสอบถาม SET Contact Center ที่หมายเลข 0 2009 9999 ซึ่งแสดงอยู่บนเว็บไซต์ SET ส่วนการตัดสินใจว่าเหมาะกับพอร์ตของคุณหรือไม่ ปรึกษาผู้ให้คำแนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. จะตอบได้ตรงกว่าการอ่านบทความทั่วไป เรื่องหุ้นพื้นฐานอื่น ๆ ดูต่อที่ หุ้นคืออะไร

คำถามที่พบบ่อย
Warrant กับหุ้นสามัญต่างกันอย่างไร
หุ้นสามัญแสดงความเป็นเจ้าของบริษัทส่วนหนึ่ง ส่วน warrant เป็นสิทธิที่จะซื้อหุ้นในอนาคตตามเงื่อนไข ผู้ถือ warrant ยังไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้นจนกว่าจะใช้สิทธิและได้รับหุ้นที่เกิดจากการใช้สิทธิ
ถ้าไม่ใช้สิทธิจะเกิดอะไรขึ้น
ผู้ถือไม่มีหน้าที่ต้องใช้สิทธิ แต่ warrant มีอายุแน่นอน เมื่อพ้นการใช้สิทธิครั้งสุดท้ายตามที่ข้อกำหนดสิทธิระบุ warrant จะพ้นสภาพหลักทรัพย์จดทะเบียนในวันถัดไป จึงไม่มีสิทธิซื้อหุ้นต่อ
ดูข้อกำหนดสิทธิของ warrant ตัวหนึ่งได้จากที่ไหน
บริษัทต้องส่งข้อกำหนดสิทธิผ่านระบบ SETLink ก่อน warrant เข้าซื้อขาย และต้องเปิดเผยกำหนดการใช้สิทธิกับการปรับสิทธิผ่านช่องทางเดียวกัน
แหล่งอ้างอิง
- การออกใบสำคัญแสดงสิทธิ | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
- การนำเข้าจดทะเบียน (Warrant) | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
- การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับ Warrant | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย




