หุ้นสามัญ คือ อะไร ต่างจากหุ้นบุริมสิทธิตรงไหน

| อ่าน 10 นาที

หุ้นสามัญ คือ อะไร ต่างจากหุ้นบุริมสิทธิตรงไหน

ใจความสำคัญ

  • หุ้นสามัญตามตลาดหลักทรัพย์ฯ ให้สิทธิร่วมเป็นเจ้าของ ออกเสียงลงมติตามสัดส่วนหุ้น และรับเงินปันผลเมื่อบริษัทมีกำไร
  • หุ้นบุริมสิทธิไม่มีสิทธิออกเสียง แต่ได้ปันผลอัตราคงที่ และรับเงินคืนก่อนหุ้นสามัญเมื่อเลิกกิจการและชำระบัญชี
  • หลักพื้นฐานคือ 1 หุ้น 1 เสียง ถ้าถือ 1,000 หุ้นก็มี 1,000 เสียง
  • ตลาดทุนไทยตามเอกสาร SET Note ปี 2566 ยังออกหุ้นสามัญให้สิทธิออกเสียงได้รูปแบบเดียว ตามมาตรา 102 ประกอบมาตรา 33 ของ พ.ร.บ.บริษัทมหาชนจำกัด

หุ้นสามัญคือหุ้นที่ผู้ซื้อได้ร่วมเป็นเจ้าของบริษัท มีสิทธิออกเสียงลงมติในที่ประชุมผู้ถือหุ้นตามสัดส่วนที่ถือ และมีสิทธิรับเงินปันผลเมื่อบริษัทมีกำไร ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยแบ่งหุ้นเป็นสองประเภทหลัก คือหุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ ความต่างอยู่ที่สิทธิออกเสียง รูปแบบการรับปันผล และลำดับการได้เงินคืนเมื่อบริษัทเลิกกิจการ

หลายคนซื้อหุ้นมาหลายตัวโดยไม่เคยดูว่าตัวเองถือประเภทไหน ทั้งที่สิทธิจริงขึ้นกับข้อกำหนดของแต่ละบริษัท จึงควรรู้หลักก่อน แล้วค่อยอ่านเอกสารของหุ้นตัวที่สนใจ

สิทธิของผู้ถือหุ้นสามัญตามที่ ตลท. อธิบาย

เอกสารให้ความรู้ผู้ลงทุนของตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุว่า หุ้นสามัญออกโดยบริษัทมหาชนจำกัดที่ต้องการระดมเงินทุนจากประชาชน ผู้ถือหุ้นสามัญมีสิทธิร่วมเป็นเจ้าของ และมีสิทธิออกเสียงลงมติในที่ประชุมผู้ถือหุ้นตามสัดส่วนที่ถือ เรื่องที่ลงมติได้ เช่น การเพิ่มทุน การจ่ายเงินปันผล และการควบรวมกิจการ

เอกสารเดียวกันยังระบุสิทธิอื่นของผู้ถือหุ้นสามัญไว้สามเรื่อง

  • รับเงินปันผลเมื่อบริษัทมีผลกำไร
  • มีโอกาสได้กำไรจากส่วนต่างราคา เมื่อราคาหลักทรัพย์ปรับตัวสูงขึ้นตามศักยภาพของบริษัท
  • มีโอกาสได้สิทธิจองซื้อหุ้นออกใหม่ เมื่อบริษัทเพิ่มทุนหรือจัดสรรใบสำคัญแสดงสิทธิให้ผู้ถือหุ้น

ส่วนเรื่องผลตอบแทน ตลท. เตือนว่าเงินปันผลและกำไรจากการขายหุ้นไม่แน่นอน ผู้ลงทุนอาจขายได้ในราคาต่ำกว่าที่คาดไว้ หรือบริษัทอาจจ่ายปันผลต่ำหรือไม่จ่ายเลย ปันผลที่ผ่านมาของหุ้นตัวหนึ่งจึงไม่ใช่คำสัญญาสำหรับปีต่อไป

ใบหุ้นและเครื่องคิดเลขบนโต๊ะทำงาน

เทียบหุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ

หุ้นบุริมสิทธิตามคำอธิบายของ ตลท. ผู้ถือมีส่วนร่วมเป็นเจ้าของกิจการเช่นเดียวกับหุ้นสามัญ แต่ไม่มีสิทธิออกเสียงลงมติในที่ประชุมผู้ถือหุ้น เมื่อกิจการมีกำไร ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิได้ปันผลอัตราคงที่ ซึ่งอาจมากหรือน้อยกว่าผู้ถือหุ้นสามัญก็ได้ และเมื่อเลิกกิจการแล้วขายทรัพย์สินชำระบัญชี ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิได้เงินคืนทุนก่อนผู้ถือหุ้นสามัญ

หัวข้อ หุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิ
ความเป็นเจ้าของ ร่วมเป็นเจ้าของบริษัท ร่วมเป็นเจ้าของเช่นเดียวกัน
สิทธิออกเสียงในที่ประชุม มี ตามสัดส่วนหุ้นที่ถือ ไม่มี
เงินปันผล ตามผลกำไรและข้อตกลงของบริษัท อัตราคงที่ อาจมากหรือน้อยกว่าหุ้นสามัญ
เมื่อเลิกกิจการและชำระบัญชี ได้เงินคืนทุนหลังหุ้นบุริมสิทธิ ได้เงินคืนทุนก่อนหุ้นสามัญ
สิทธิจองหุ้นออกใหม่ มีโอกาสได้เมื่อบริษัทเพิ่มทุน ตามที่เอกสารตลท. ฉบับนี้ไม่ได้ระบุ

บรรทัดสุดท้ายของตารางสะท้อนข้อจำกัดของแหล่งข้อมูล เอกสารตลท. กล่าวถึงสิทธิจองซื้อหุ้นออกใหม่ในส่วนของหุ้นสามัญเท่านั้น จึงไม่ควรสรุปว่าหุ้นบุริมสิทธิมีหรือไม่มีสิทธินี้

ข้อสังเกตจากตาราง สิทธิออกเสียงกับเงินคืนก่อนไม่ได้มาพร้อมกัน หุ้นสามัญได้สิทธิหนึ่งแต่เสียลำดับในการรับเงินคืน หุ้นบุริมสิทธิเป็นกลับกัน นักลงทุนที่ไม่สนใจเรื่องการลงมติแต่สนใจความแน่นอนของปันผลจะมองหุ้นบุริมสิทธิต่างจากนักลงทุนที่อยากมีเสียงในบริษัท

หนึ่งหุ้นหนึ่งเสียง ทำงานอย่างไร

เอกสาร SET Note ฉบับที่ 1/2566 ลงวันที่ 13 มกราคม 2566 อธิบายหลักพื้นฐานของการประชุมผู้ถือหุ้นว่า ผู้ถือหุ้นสามัญมีสิทธิออกเสียง 1 คะแนนต่อ 1 หุ้น เรียกว่า one-share, one-vote เอกสารให้ตัวอย่างว่า ผู้ถือหุ้นที่ถือ 1,000 หุ้นได้ 1,000 คะแนนเสียง ส่วนผู้ที่ถือ 10,000 หุ้นได้ 10,000 คะแนนเสียง

ตัวอย่างสมมติ บริษัท ก มีหุ้นสามัญ 1,000,000 หุ้น นักลงทุน ข ถือ 10,000 หุ้น เท่ากับ 1% ของคะแนนเสียงทั้งหมด การลงมติเรื่องใหญ่จึงขึ้นกับผู้ถือหุ้นรายใหญ่เป็นหลัก ผู้ถือรายย่อยมีเสียงของตัวเอง แต่เสียงรายบุคคลเล็กมาก

เรื่องปันผลอ่านเพิ่มได้ที่ หุ้นปันผลคืออะไร ส่วนวันที่ต้องถือหุ้นให้ทันเพื่อรับปันผล อธิบายไว้ใน วัน XD คืออะไร

หุ้นสามัญสองระดับ และกฎของตลาดไทย

SET Note ฉบับเดียวกันอธิบายโครงสร้างหุ้นสามัญสองระดับ (dual-class shares) ว่า บริษัทแบ่งหุ้นสามัญออกเป็นสองกลุ่ม ให้สิทธิออกเสียงไม่เท่ากัน เช่น หุ้นคลาส A มี 10 คะแนนเสียงต่อ 1 หุ้น เรียกว่า super voting shares ส่วนหุ้นคลาส B มี 1 คะแนนเสียงต่อ 1 หุ้น เอกสารบอกว่าบริษัทที่ใช้โครงสร้างนี้มักต้องการรักษาสิทธิออกเสียงที่มากกว่าไว้กับผู้ก่อตั้ง และเสนอขายหุ้นกลุ่มที่มีเสียงน้อยกว่าให้นักลงทุนทั่วไป

เอกสารยังชี้ข้อถกเถียงทั้งสองด้านไว้ด้วย ฝ่ายสนับสนุนมองว่าช่วยให้ผู้ก่อตั้งผูกพันกับบริษัทต่อเนื่อง ฝ่ายที่กังวลมองว่าอาจลดการกำกับดูแลจากผู้ถือหุ้นที่มีเสียงน้อยกว่า

สำหรับตลาดทุนไทย เอกสารระบุว่า ณ เวลานั้นบริษัทจดทะเบียนออกและเสนอขายหุ้นสามัญโดยกำหนดสิทธิออกเสียงได้เพียงรูปแบบเดียว ตามพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 มาตรา 102 ประกอบมาตรา 33 ใครสงสัยว่ากฎวันนี้ยังเหมือนเดิมหรือไม่ ควรเช็กกับตลาดหลักทรัพย์ฯ เพราะเอกสารที่เปิดอ่านเป็นฉบับปี 2566

นักลงทุนอ่านเอกสารการประชุมผู้ถือหุ้น

ก่อนซื้อ ควรเช็กอะไรเกี่ยวกับประเภทหุ้น

คำถามสามข้อช่วยให้ไม่ซื้อหุ้นผิดประเภทโดยไม่รู้ตัว

  1. หุ้นตัวนี้เป็นหุ้นสามัญหรือหุ้นบุริมสิทธิ ดูได้จากข้อมูลหลักทรัพย์บนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ฯ หรือหนังสือชี้ชวนของบริษัท
  2. ถ้าเป็นหุ้นบุริมสิทธิ ปันผลคงที่ที่ว่านั้นกำหนดอัตราไว้เท่าไร และเงื่อนไขอื่นเขียนไว้อย่างไร
  3. ถ้าสนใจเรื่องสิทธิออกเสียง ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ถือกี่เปอร์เซ็นต์ เพราะเสียงของรายย่อยมีน้ำหนักน้อย

ถ้ายังไม่เคยเปิดบัญชีซื้อขาย ดูขั้นตอนใน วิธีเปิดบัญชีหุ้น และภาพรวมของตลาดใน หุ้นคืออะไร การเลือกหุ้นรายตัวเป็นการตัดสินใจลงทุนที่มีความเสี่ยงต่อเงินต้น ก่อนตัดสินใจ ให้ตรวจข้อมูลของหุ้นตัวนั้นกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และถ้าต้องการคำแนะนำเฉพาะตัว ควรปรึกษาผู้ให้คำแนะนำการลงทุนที่มีใบอนุญาต

คำถามที่พบบ่อย

หุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิต่างกันอย่างไร

ตามตลาดหลักทรัพย์ฯ หุ้นสามัญมีสิทธิออกเสียงและรับปันผลตามผลกำไร ส่วนหุ้นบุริมสิทธิไม่มีสิทธิออกเสียง แต่ได้ปันผลอัตราคงที่ และได้เงินคืนก่อนหุ้นสามัญเมื่อเลิกกิจการ

หุ้นสามัญได้ปันผลเสมอไหม

ไม่เสมอ ปันผลขึ้นกับผลกำไรและข้อตกลงของบริษัทนั้น ตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุว่าบริษัทอาจจ่ายปันผลในระดับต่ำหรือไม่จ่ายเลยก็ได้

หุ้นหนึ่งตัวมีกี่เสียงในที่ประชุม

หลักพื้นฐานของหุ้นสามัญคือ 1 หุ้น 1 เสียง ถ้าถือ 1,000 หุ้นจะมี 1,000 เสียงในการลงมติ

แหล่งอ้างอิง

  1. หุ้นคืออะไร | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
  2. SET Note Volume 1/2566 โครงสร้างหุ้นสามัญแบบสองระดับ (Dual-Class Shares) | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย