หุ้นสามัญ คือ อะไร ต่างจากหุ้นบุริมสิทธิตรงไหน

ใจความสำคัญ
- หุ้นสามัญตามตลาดหลักทรัพย์ฯ ให้สิทธิร่วมเป็นเจ้าของ ออกเสียงลงมติตามสัดส่วนหุ้น และรับเงินปันผลเมื่อบริษัทมีกำไร
- หุ้นบุริมสิทธิไม่มีสิทธิออกเสียง แต่ได้ปันผลอัตราคงที่ และรับเงินคืนก่อนหุ้นสามัญเมื่อเลิกกิจการและชำระบัญชี
- หลักพื้นฐานคือ 1 หุ้น 1 เสียง ถ้าถือ 1,000 หุ้นก็มี 1,000 เสียง
- ตลาดทุนไทยตามเอกสาร SET Note ปี 2566 ยังออกหุ้นสามัญให้สิทธิออกเสียงได้รูปแบบเดียว ตามมาตรา 102 ประกอบมาตรา 33 ของ พ.ร.บ.บริษัทมหาชนจำกัด
หุ้นสามัญคือหุ้นที่ผู้ซื้อได้ร่วมเป็นเจ้าของบริษัท มีสิทธิออกเสียงลงมติในที่ประชุมผู้ถือหุ้นตามสัดส่วนที่ถือ และมีสิทธิรับเงินปันผลเมื่อบริษัทมีกำไร ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยแบ่งหุ้นเป็นสองประเภทหลัก คือหุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ ความต่างอยู่ที่สิทธิออกเสียง รูปแบบการรับปันผล และลำดับการได้เงินคืนเมื่อบริษัทเลิกกิจการ
หลายคนซื้อหุ้นมาหลายตัวโดยไม่เคยดูว่าตัวเองถือประเภทไหน ทั้งที่สิทธิจริงขึ้นกับข้อกำหนดของแต่ละบริษัท จึงควรรู้หลักก่อน แล้วค่อยอ่านเอกสารของหุ้นตัวที่สนใจ
สิทธิของผู้ถือหุ้นสามัญตามที่ ตลท. อธิบาย
เอกสารให้ความรู้ผู้ลงทุนของตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุว่า หุ้นสามัญออกโดยบริษัทมหาชนจำกัดที่ต้องการระดมเงินทุนจากประชาชน ผู้ถือหุ้นสามัญมีสิทธิร่วมเป็นเจ้าของ และมีสิทธิออกเสียงลงมติในที่ประชุมผู้ถือหุ้นตามสัดส่วนที่ถือ เรื่องที่ลงมติได้ เช่น การเพิ่มทุน การจ่ายเงินปันผล และการควบรวมกิจการ
เอกสารเดียวกันยังระบุสิทธิอื่นของผู้ถือหุ้นสามัญไว้สามเรื่อง
- รับเงินปันผลเมื่อบริษัทมีผลกำไร
- มีโอกาสได้กำไรจากส่วนต่างราคา เมื่อราคาหลักทรัพย์ปรับตัวสูงขึ้นตามศักยภาพของบริษัท
- มีโอกาสได้สิทธิจองซื้อหุ้นออกใหม่ เมื่อบริษัทเพิ่มทุนหรือจัดสรรใบสำคัญแสดงสิทธิให้ผู้ถือหุ้น
ส่วนเรื่องผลตอบแทน ตลท. เตือนว่าเงินปันผลและกำไรจากการขายหุ้นไม่แน่นอน ผู้ลงทุนอาจขายได้ในราคาต่ำกว่าที่คาดไว้ หรือบริษัทอาจจ่ายปันผลต่ำหรือไม่จ่ายเลย ปันผลที่ผ่านมาของหุ้นตัวหนึ่งจึงไม่ใช่คำสัญญาสำหรับปีต่อไป

เทียบหุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ
หุ้นบุริมสิทธิตามคำอธิบายของ ตลท. ผู้ถือมีส่วนร่วมเป็นเจ้าของกิจการเช่นเดียวกับหุ้นสามัญ แต่ไม่มีสิทธิออกเสียงลงมติในที่ประชุมผู้ถือหุ้น เมื่อกิจการมีกำไร ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิได้ปันผลอัตราคงที่ ซึ่งอาจมากหรือน้อยกว่าผู้ถือหุ้นสามัญก็ได้ และเมื่อเลิกกิจการแล้วขายทรัพย์สินชำระบัญชี ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิได้เงินคืนทุนก่อนผู้ถือหุ้นสามัญ
| หัวข้อ | หุ้นสามัญ | หุ้นบุริมสิทธิ |
|---|---|---|
| ความเป็นเจ้าของ | ร่วมเป็นเจ้าของบริษัท | ร่วมเป็นเจ้าของเช่นเดียวกัน |
| สิทธิออกเสียงในที่ประชุม | มี ตามสัดส่วนหุ้นที่ถือ | ไม่มี |
| เงินปันผล | ตามผลกำไรและข้อตกลงของบริษัท | อัตราคงที่ อาจมากหรือน้อยกว่าหุ้นสามัญ |
| เมื่อเลิกกิจการและชำระบัญชี | ได้เงินคืนทุนหลังหุ้นบุริมสิทธิ | ได้เงินคืนทุนก่อนหุ้นสามัญ |
| สิทธิจองหุ้นออกใหม่ | มีโอกาสได้เมื่อบริษัทเพิ่มทุน | ตามที่เอกสารตลท. ฉบับนี้ไม่ได้ระบุ |
บรรทัดสุดท้ายของตารางสะท้อนข้อจำกัดของแหล่งข้อมูล เอกสารตลท. กล่าวถึงสิทธิจองซื้อหุ้นออกใหม่ในส่วนของหุ้นสามัญเท่านั้น จึงไม่ควรสรุปว่าหุ้นบุริมสิทธิมีหรือไม่มีสิทธินี้
ข้อสังเกตจากตาราง สิทธิออกเสียงกับเงินคืนก่อนไม่ได้มาพร้อมกัน หุ้นสามัญได้สิทธิหนึ่งแต่เสียลำดับในการรับเงินคืน หุ้นบุริมสิทธิเป็นกลับกัน นักลงทุนที่ไม่สนใจเรื่องการลงมติแต่สนใจความแน่นอนของปันผลจะมองหุ้นบุริมสิทธิต่างจากนักลงทุนที่อยากมีเสียงในบริษัท
หนึ่งหุ้นหนึ่งเสียง ทำงานอย่างไร
เอกสาร SET Note ฉบับที่ 1/2566 ลงวันที่ 13 มกราคม 2566 อธิบายหลักพื้นฐานของการประชุมผู้ถือหุ้นว่า ผู้ถือหุ้นสามัญมีสิทธิออกเสียง 1 คะแนนต่อ 1 หุ้น เรียกว่า one-share, one-vote เอกสารให้ตัวอย่างว่า ผู้ถือหุ้นที่ถือ 1,000 หุ้นได้ 1,000 คะแนนเสียง ส่วนผู้ที่ถือ 10,000 หุ้นได้ 10,000 คะแนนเสียง
ตัวอย่างสมมติ บริษัท ก มีหุ้นสามัญ 1,000,000 หุ้น นักลงทุน ข ถือ 10,000 หุ้น เท่ากับ 1% ของคะแนนเสียงทั้งหมด การลงมติเรื่องใหญ่จึงขึ้นกับผู้ถือหุ้นรายใหญ่เป็นหลัก ผู้ถือรายย่อยมีเสียงของตัวเอง แต่เสียงรายบุคคลเล็กมาก
เรื่องปันผลอ่านเพิ่มได้ที่ หุ้นปันผลคืออะไร ส่วนวันที่ต้องถือหุ้นให้ทันเพื่อรับปันผล อธิบายไว้ใน วัน XD คืออะไร
หุ้นสามัญสองระดับ และกฎของตลาดไทย
SET Note ฉบับเดียวกันอธิบายโครงสร้างหุ้นสามัญสองระดับ (dual-class shares) ว่า บริษัทแบ่งหุ้นสามัญออกเป็นสองกลุ่ม ให้สิทธิออกเสียงไม่เท่ากัน เช่น หุ้นคลาส A มี 10 คะแนนเสียงต่อ 1 หุ้น เรียกว่า super voting shares ส่วนหุ้นคลาส B มี 1 คะแนนเสียงต่อ 1 หุ้น เอกสารบอกว่าบริษัทที่ใช้โครงสร้างนี้มักต้องการรักษาสิทธิออกเสียงที่มากกว่าไว้กับผู้ก่อตั้ง และเสนอขายหุ้นกลุ่มที่มีเสียงน้อยกว่าให้นักลงทุนทั่วไป
เอกสารยังชี้ข้อถกเถียงทั้งสองด้านไว้ด้วย ฝ่ายสนับสนุนมองว่าช่วยให้ผู้ก่อตั้งผูกพันกับบริษัทต่อเนื่อง ฝ่ายที่กังวลมองว่าอาจลดการกำกับดูแลจากผู้ถือหุ้นที่มีเสียงน้อยกว่า
สำหรับตลาดทุนไทย เอกสารระบุว่า ณ เวลานั้นบริษัทจดทะเบียนออกและเสนอขายหุ้นสามัญโดยกำหนดสิทธิออกเสียงได้เพียงรูปแบบเดียว ตามพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 มาตรา 102 ประกอบมาตรา 33 ใครสงสัยว่ากฎวันนี้ยังเหมือนเดิมหรือไม่ ควรเช็กกับตลาดหลักทรัพย์ฯ เพราะเอกสารที่เปิดอ่านเป็นฉบับปี 2566

ก่อนซื้อ ควรเช็กอะไรเกี่ยวกับประเภทหุ้น
คำถามสามข้อช่วยให้ไม่ซื้อหุ้นผิดประเภทโดยไม่รู้ตัว
- หุ้นตัวนี้เป็นหุ้นสามัญหรือหุ้นบุริมสิทธิ ดูได้จากข้อมูลหลักทรัพย์บนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ฯ หรือหนังสือชี้ชวนของบริษัท
- ถ้าเป็นหุ้นบุริมสิทธิ ปันผลคงที่ที่ว่านั้นกำหนดอัตราไว้เท่าไร และเงื่อนไขอื่นเขียนไว้อย่างไร
- ถ้าสนใจเรื่องสิทธิออกเสียง ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ถือกี่เปอร์เซ็นต์ เพราะเสียงของรายย่อยมีน้ำหนักน้อย
ถ้ายังไม่เคยเปิดบัญชีซื้อขาย ดูขั้นตอนใน วิธีเปิดบัญชีหุ้น และภาพรวมของตลาดใน หุ้นคืออะไร การเลือกหุ้นรายตัวเป็นการตัดสินใจลงทุนที่มีความเสี่ยงต่อเงินต้น ก่อนตัดสินใจ ให้ตรวจข้อมูลของหุ้นตัวนั้นกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และถ้าต้องการคำแนะนำเฉพาะตัว ควรปรึกษาผู้ให้คำแนะนำการลงทุนที่มีใบอนุญาต
คำถามที่พบบ่อย
หุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิต่างกันอย่างไร
ตามตลาดหลักทรัพย์ฯ หุ้นสามัญมีสิทธิออกเสียงและรับปันผลตามผลกำไร ส่วนหุ้นบุริมสิทธิไม่มีสิทธิออกเสียง แต่ได้ปันผลอัตราคงที่ และได้เงินคืนก่อนหุ้นสามัญเมื่อเลิกกิจการ
หุ้นสามัญได้ปันผลเสมอไหม
ไม่เสมอ ปันผลขึ้นกับผลกำไรและข้อตกลงของบริษัทนั้น ตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุว่าบริษัทอาจจ่ายปันผลในระดับต่ำหรือไม่จ่ายเลยก็ได้
หุ้นหนึ่งตัวมีกี่เสียงในที่ประชุม
หลักพื้นฐานของหุ้นสามัญคือ 1 หุ้น 1 เสียง ถ้าถือ 1,000 หุ้นจะมี 1,000 เสียงในการลงมติ
แหล่งอ้างอิง
- หุ้นคืออะไร | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
- SET Note Volume 1/2566 โครงสร้างหุ้นสามัญแบบสองระดับ (Dual-Class Shares) | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย




