หนี้บัตรเครดิตมีอายุความกี่ปี นับจากวันไหน และอะไรทำให้เริ่มนับใหม่

ประเด็นสำคัญ
- ธปท. สรุปอายุความหนี้บัตรเครดิตไว้ที่ 2 ปี สินเชื่อผ่อนเป็นงวด 5 ปี และบัตรกดเงินสด 10 ปี
- จุดเริ่มนับคือวันผิดนัดชำระ หรือวันที่ชำระหนี้ครั้งสุดท้าย แล้วแต่วันไหนมาทีหลัง ตามที่ ธปท. อธิบาย
- เมื่อคดีหมดอายุความ ลูกหนี้ปฏิเสธการชำระได้ ยกเว้นมีหนังสือรับสภาพหนี้หรือการรับสภาพความผิด
- เอกสารที่ควรเก็บเพื่อพิสูจน์วันเริ่มนับ ได้แก่ สลิปโอนครั้งสุดท้าย ใบแจ้งยอด และข้อความทวงถามที่มีวันที่
- อายุความเป็นเรื่องสิทธิฟ้องของเจ้าหนี้ ส่วนประวัติในเครดิตบูโรเป็นอีกเรื่องที่ต้องดูแยกกัน
อายุความหนี้บัตรเครดิตคือ 2 ปี ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) สรุปไว้ และนับจากวันที่ผิดนัดชำระ หรือวันที่ชำระหนี้ครั้งสุดท้าย เมื่อเจ้าหนี้ปล่อยให้เกินกำหนดโดยไม่ฟ้อง คดีหมดอายุความ และลูกหนี้ปฏิเสธการชำระได้ ยกเว้นเคยเซ็นหนังสือรับสภาพหนี้หรือรับสภาพความผิดไว้
ตัวเลข 2 ปีฟังดูสั้น แต่คนที่ค้างหนี้จริงมักติดที่คำถามต่อมามากกว่า คือ 2 ปีเริ่มนับวันไหน หนี้ก้อนที่ถืออยู่นับเป็นหนี้บัตรหรือหนี้ประเภทอื่น และอะไรที่ทำให้จุดเริ่มนับเลื่อนไป
อายุความแต่ละประเภทหนี้ไม่เท่ากัน
เอกสารอบรมของ ธปท. สรุปอายุความตามประเภทสินเชื่อ โดยนับจากวันที่ผิดนัด ตารางนี้ใช้เทียบได้เร็วที่สุด
| ประเภทหนี้ | อายุความตามที่ ธปท. สรุป |
|---|---|
| บัตรเครดิต | 2 ปี |
| สินเชื่อผ่อนเป็นงวด เช่น สินเชื่อส่วนบุคคล | 5 ปี |
| บัตรกดเงินสด | 10 ปี |
บทความของ ธปท. อีกชิ้นระบุตรงกันว่าหนี้บัตรเครดิต 2 ปี และสินเชื่อส่วนบุคคล 5 ปี ส่วนหนี้ประเภทอื่น เช่น เช่าซื้อหรือเงินเบิกเกินบัญชี เอกสารแต่ละฉบับให้ตัวเลขไม่เหมือนกัน จึงไม่ควรเดาเอง ถ้าหนี้ของคุณไม่ใช่สามประเภทข้างต้น ให้ถามทนายหรือศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายของศาล
สิ่งที่มักทำให้สับสนคือชื่อผลิตภัณฑ์ บัตรบางใบมีทั้งวงเงินซื้อสินค้าและบริการ กับวงเงินกดเงินสดหรือโปรแกรมผ่อน หนี้แต่ละส่วนอาจเป็นสัญญาคนละประเภท ใบแจ้งหนี้จากเจ้าหนี้หรือสำนักงานทนายที่รับซื้อหนี้จึงควรระบุว่ายอดมาจากสัญญาอะไร ถ้าไม่ระบุ ให้ขอเอกสารสัญญาก่อนตกลงอะไรทั้งสิ้น
นับ 2 ปีจากวันไหน
ธปท. อธิบายว่าอายุความของคดีเริ่มนับจากวันผิดนัดชำระ หรือวันที่ชำระหนี้ครั้งสุดท้าย พูดให้ชัดคือจุดเริ่มนับขยับไปข้างหน้าทุกครั้งที่มีการชำระ คนที่จ่ายขั้นต่ำมาสิบกว่าเดือนแล้วหยุดจึงนับจากเดือนที่หยุด ไม่ใช่จากวันเปิดบัตร
ตัวอย่างสมมติ สามกรณีที่ใช้ตัวเลขกลม
| กรณี | เหตุการณ์ | จุดเริ่มนับ | ครบ 2 ปีเมื่อ |
|---|---|---|---|
| ก | จ่ายครั้งสุดท้ายเดือนมีนาคม ปี 1 แล้วไม่จ่ายอีก | มีนาคม ปี 1 | มีนาคม ปี 3 |
| ข | จ่ายครั้งสุดท้ายเดือนมีนาคม ปี 1 แล้วโอนจ่ายอีก 500 บาทเดือนกันยายน ปี 2 | กันยายน ปี 2 | กันยายน ปี 4 |
| ค | ไม่เคยจ่ายเลยตั้งแต่ใช้บัตร ผิดนัดครั้งแรกเดือนมิถุนายน ปี 1 | มิถุนายน ปี 1 | มิถุนายน ปี 3 |
กรณี ข คือจุดที่คนพลาดบ่อย การโอนเงินก้อนเล็กเพื่อให้สายทวงถามเงียบลง เลื่อนจุดเริ่มนับไปอีกเกือบปีครึ่ง ตารางนี้อาศัยหลักที่ ธปท. ระบุว่านับจากวันจ่ายครั้งสุดท้าย ผลทางกฎหมายของการจ่ายบางส่วนในคดีจริงขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละคน ถามทนายก่อนโอนเงินใด ๆ เมื่อหนี้ใกล้ครบกำหนด

หนังสือรับสภาพหนี้ ข้อยกเว้นที่ทำให้ข้อต่อสู้หาย
ธปท. ระบุว่าถ้าคดีหมดอายุความ ลูกหนี้ปฏิเสธการชำระได้ ยกเว้นมีหนังสือรับสภาพหนี้หรือการรับสภาพความผิด หมายความว่าเอกสารที่คุณเซ็นรับว่าเป็นหนี้อยู่ ทำให้สิทธิปฏิเสธที่ควรมีกลับไม่เหลือ
เอกสารที่เจ้าหนี้หรือบริษัทติดตามหนี้ส่งมาให้เซ็นมักมีหน้าตาเป็นเรื่องดี เช่น หนังสือยืนยันแผนผ่อน หรือข้อตกลงลดยอด ก่อนเซ็นให้ถามสามข้อ
- เอกสารนี้มีข้อความว่าคุณรับว่าเป็นหนี้เท่าไรหรือไม่
- หนี้ก้อนนี้เกิดเมื่อไร และจ่ายครั้งสุดท้ายเมื่อไร ตรงกับหลักฐานของคุณไหม
- ถ้าหนี้ใกล้หรือพ้นอายุความแล้ว การเซ็นจะเปลี่ยนสถานะของคุณอย่างไร
ข้อ 3 คือคำถามที่ทนายตอบได้ดีที่สุด ศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายของศาลหรือของสำนักงานอัยการเป็นจุดแรกที่ไปถามได้โดยไม่ต้องจ้างทนายส่วนตัว
หลักฐานที่ควรเก็บเพื่อพิสูจน์วันเริ่มนับ
เมื่อเจ้าหนี้ยื่นฟ้อง ภาระการเถียงเรื่องวันที่มักตกอยู่ที่ลูกหนี้ ของที่ควรมีในมือ
- สลิปโอนหรือใบเสร็จการชำระครั้งสุดท้าย ถ้าไม่มี ให้ขอรายการเดินบัญชีย้อนหลังจากธนาคารที่คุณโอนออก
- ใบแจ้งยอดบัตรฉบับสุดท้ายที่เห็นว่ามีการชำระ
- จดหมายหรือข้อความทวงถามที่ระบุวันที่ ใช้ประกอบว่าผิดนัดตั้งแต่เมื่อไร
- สำเนาเอกสารที่เคยเซ็นกับเจ้าหนี้ โดยเฉพาะหนังสือยืนยันยอดหรือข้อตกลงผ่อน
จดไทม์ไลน์สั้น ๆ หนึ่งหน้า ใครจ่ายอะไรวันไหน เจ้าหนี้ติดต่อมาเมื่อไร เอกสารฉบับไหนเซ็นไปแล้ว หน้านี้ใช้ทั้งตอนปรึกษาทนายและตอนตอบหมายศาล

ถ้าได้รับหมายศาลแล้วค่อยนับอายุความ ก็ยังไม่สาย
ใครที่ได้หมายศาลแล้วเพิ่งมาเช็กอายุความ ยังทำได้ แต่ต้องรีบ เพราะหมายศาลมีกำหนดยื่นคำให้การตามที่เขียนในหมายของคุณ ขั้นตอนทั้งหมดตั้งแต่ได้หมายถึงวันนัดอยู่ในบทความ ถูกฟ้องหนี้ ทำยังไง ซึ่งมีตารางแยกส่วนของยอดที่เรียกมาให้ดูด้วย
ส่วนคนที่ยังไม่ถูกฟ้อง แต่มีสายทวงถามเข้ามาเรื่อย ๆ ให้แยกสองเรื่องออกจากกัน อายุความเป็นเรื่องที่ว่าเจ้าหนี้ฟ้องแล้วชนะได้หรือไม่ วิธีทวงของเจ้าหนี้มีกฎเกณฑ์ของตัวเอง เรื่องเวลา ช่องทาง และข้อห้ามสรุปไว้ใน ทวงหนี้ผิดกฎหมายแค่ไหน
อายุความไม่ใช่ใบลบประวัติในเครดิตบูโร
ถึงคดีหมดอายุความ ข้อมูลหนี้ที่เคยค้างยังเป็นอีกเรื่อง เอกสารอบรมของ ธปท. อธิบายว่าประวัติการชำระรายบัญชีและสถานะหนี้อยู่ในข้อมูลบูโร และเป็นปัจจัยสำคัญที่สถาบันการเงินใช้พิจารณาสินเชื่อ ถ้าประวัติไม่ดี อาจขอสินเชื่อในระบบไม่ได้ อายุความจึงช่วยเรื่องสิทธิฟ้อง แต่ไม่ได้ช่วยให้ประวัติเรื่องเงินกู้กลับมาสะอาด
ถ้าเป้าหมายของคุณคือกลับไปใช้บริการทางการเงินปกติ การคุยกับเจ้าหนี้เพื่อตกลงปิดบัญชีหรือผ่อนจนหมด อาจให้ผลต่อเครดิตดีกว่าการรอให้ครบอายุความ ส่วนถ้าคุณยังมีบัตรใบอื่นของธนาคารเดียวกัน อ่านขั้นตอนปิดบัญชีแบบไม่ทิ้งยอดค้างได้ที่ บัตรเครดิต ปิดบัญชี ทำยังไง และผลของการหลุดชำระช่วงแรกที่ บัตรเครดิตหลุดชำระ
ตรวจ 5 ข้อก่อนตัดสินใจว่าหนี้ของคุณหมดอายุความหรือยัง
- หนี้ก้อนนี้มาจากบัตรเครดิตจริงหรือเป็นสินเชื่อประเภทอื่น เช็กจากสัญญาหรือใบแจ้งหนี้
- วันจ่ายครั้งสุดท้ายคือวันไหน หาหลักฐานการโอนหรือรายการเดินบัญชีมายืนยัน
- ผิดนัดตั้งแต่เมื่อไร ดูจากใบแจ้งยอดที่ยอดค้างเริ่มขึ้น
- เคยเซ็นหนังสือรับสภาพหนี้ ข้อตกลงผ่อน หรือแผนปรับโครงสร้างหนี้หรือไม่
- ตอนนี้มีหมายศาลหรือหนังสือบอกกล่าวทวงถามจากทนายไหม ถ้ามี ต้องจัดการเรื่องกำหนดยื่นคำให้การก่อน
ถ้าคำตอบของข้อ 1 ถึง 4 ทำให้เห็นว่าเกิน 2 ปีแน่ ๆ ให้นำเอกสารไปปรึกษาศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายของศาลหรือสำนักงานอัยการก่อนจ่ายหรือเซ็นอะไรเพิ่ม ตัวเลขที่ ธปท. สรุปไว้เป็นหลักทั่วไป คดีของคุณอาจมีรายละเอียดที่ทำให้เปลี่ยนไป
คำถามที่พบบ่อย
ค้างบัตรเครดิตมา 3 ปีแล้ว เจ้าหนี้ยังฟ้องได้ไหม
ขึ้นกับว่านับจากวันไหน ถ้าวันผิดนัดหรือวันจ่ายครั้งสุดท้ายผ่านมาเกิน 2 ปีจริง คดีบัตรเครดิตอาจหมดอายุความแล้ว แต่ถ้ามีหนังสือรับสภาพหนี้หรือมีการจ่ายอีกครั้งในช่วงนั้น จุดเริ่มนับจะเลื่อนไป ควรรวบรวมหลักฐานแล้วถามทนายก่อนสรุปเอง
บัตรเครดิตกับสินเชื่อส่วนบุคคลจากธนาคารเดียวกัน อายุความเท่ากันไหม
ไม่เท่ากัน ธปท. แยกตามประเภทหนี้ บัตรเครดิต 2 ปี สินเชื่อส่วนบุคคล 5 ปี สัญญาสองฉบับจึงมีจุดเริ่มนับและกำหนดเวลาแยกกัน การที่จ่ายหนี้ก้อนหนึ่งไม่ได้ทำให้อีกก้อนเริ่มนับใหม่โดยอัตโนมัติ
หนี้ขาดอายุความแล้ว เจ้าหนี้ยังโทรทวงได้ไหม
เรื่องวิธีทวงเป็นอีกชุดกฎหมายหนึ่ง ถ้าการทวงเข้าข่ายข่มขู่หรือรบกวนเกินเหตุ ร้องเรียนได้ตามช่องทางที่อธิบายใน บทความเรื่องกฎหมายทวงหนี้ ส่วนอายุความบอกเพียงว่าเจ้าหนี้ฟ้องให้ชนะคดีได้หรือไม่
แหล่งอ้างอิง
- สิทธิและหน้าที่ของลูกหนี้ในกระบวนการยุติธรรม | ธนาคารแห่งประเทศไทย
- ความรู้สำหรับหมอหนี้ระดับกลาง (ระดับที่ 2): สถานะหนี้ เครดิตบูโร และกฎหมาย | ธนาคารแห่งประเทศไทย




