NPL คืออะไร หนี้ค้างเกิน 90 วันกระทบประวัติเครดิตอย่างไร

NPL ย่อมาจาก Non-Performing Loan หรือหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ ในเอกสารโครงการช่วยลูกหนี้ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หมายถึงหนี้ที่ค้างชำระต้นเงินหรือดอกเบี้ยเกิน 90 วันนับจากวันครบกำหนด สำหรับคุณที่เป็นลูกหนี้ คำนี้บอกว่าเจ้าหนี้มองบัญชีของคุณเป็นหนี้เสียแล้ว และวิธีคุยกับเจ้าหนี้จะเปลี่ยนไปจากตอนที่ค้างเพียงไม่กี่งวด

90 วันนับอย่างไร

ตัวเลข 90 วันนับจาก "วันครบกำหนดชำระ" ของงวดที่ค้าง ไม่ได้นับจากวันที่ได้รับจดหมายทวงถาม เช่น บัตรเครดิตที่ครบกำหนดจ่ายวันที่ 5 มกราคม แล้วคุณยังไม่ได้จ่ายต้นเงินหรือดอกเบี้ยส่วนนั้นเลย วันที่ 90 จะตกราววันที่ 5 เมษายน ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่อให้เห็นวิธีนับ ตัวเลขจริงขึ้นกับวันครบกำหนดในสัญญาของคุณ

หนี้ที่ผ่อนเป็นงวดอย่างสินเชื่อรถหรือสินเชื่อส่วนบุคคลก็ใช้หลักเดียวกัน หน้าให้ความรู้เรื่องปรับโครงสร้างหนี้รถเช่าซื้อของ ธปท. แยกลูกหนี้เป็นสองกลุ่ม คือลูกหนี้ปกติที่ค้างไม่เกิน 90 วัน กับลูกหนี้ที่เป็น NPL ซึ่งหากค้างเกิน 3 เดือน เจ้าหนี้ส่วนใหญ่มักให้ชำระค่างวดที่ค้างก่อน จึงจะปรับโครงสร้างหนี้ให้

ก่อนถึง 90 วันกับหลังจากนั้น ต่างกันอย่างไร

สถานะ	สิ่งที่เจ้าหนี้มักทำ	สิ่งที่คุณทำได้
ค้างไม่เกิน 90 วัน	เรียกเก็บงวดค้างพร้อมค่าปรับ ติดต่อทวงถาม	ขอขยายเวลา ลดค่างวด หรือพักชำระ ตามเงื่อนไขเจ้าหนี้แต่ละแห่ง
ค้างเกิน 90 วัน (NPL)	มักให้จ่ายงวดค้างก่อนปรับสัญญา อาจโอนหนี้ให้บริษัทบริหารสินทรัพย์	เจรจาจ่ายปิดบัญชี หรือผ่อนกับผู้รับโอนหนี้ ตรวจสิทธิ์โครงการช่วยเหลือ

ข้อมูลในตารางสรุปจากหน้าปรับโครงสร้างหนี้รถเช่าซื้อของ ธปท. ซึ่งกล่าวถึงหนี้รถโดยตรง หนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลแต่ละสถาบันมีเงื่อนไขของตัวเอง ให้ถามเจ้าหนี้ว่าบัญชีของคุณอยู่ในสถานะไหน

เมื่อหนี้เป็น NPL ประวัติเครดิตเปลี่ยนอย่างไร

เจ้าหนี้รายงานสถานะบัญชีเข้าฐานข้อมูลของบริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ (NCB) ด้วยรหัสสถานะ ธปท. ยกตัวอย่างในคำถามพบบ่อยของโครงการ "ปิดหนี้ไว ไปต่อได้" ว่า เมื่อโอนหนี้ให้ บริษัทบริหารสินทรัพย์สุขุมวิท (SAM) เจ้าหนี้เดิมจะรายงานรหัส 42

หลังจากนั้นรหัสเปลี่ยนไปตามวิธีที่ลูกหนี้ปิดหนี้

• จ่ายปิดจบหนี้ SAM รายงานรหัส 11 (ปิดบัญชี) และบัญชีเดิมเปลี่ยนเป็นรหัส 43
• ผ่อนเป็นงวด รหัส 26 เมื่อเข้าร่วม เปลี่ยนเป็นรหัส 16 เมื่อชำระงวดแรกได้ตามเงื่อนไข และเป็นรหัส 11 เมื่อชำระจนหมด
• ผ่อนต่อไม่ไหว รหัสกลับเป็น 26

รหัสเหล่านี้มาจากโครงการเฉพาะกิจนี้โดยตรง กรณีหนี้ NPL นอกโครงการ ธปท. ไม่ได้ระบุไว้ว่ารหัสจะเป็นอะไร ให้ขอรายงานเครดิตของคุณมาอ่านเอง วิธีเช็กอยู่ใน เช็คเครดิตบูโรออนไลน์ ส่วนคำถามว่าประวัติติดอยู่นานแค่ไหน อธิบายไว้ใน เครดิตบูโรติดแบล็คลิสต์กี่ปี

เจ้าหนี้โอนหนี้ NPL ไปให้ใครได้

เจ้าหนี้เดิมอาจขายหรือโอนหนี้เสียให้บริษัทบริหารสินทรัพย์ โครงการปิดหนี้ไว ไปต่อได้ เป็นตัวอย่างล่าสุดที่ ธปท. ให้ SAM รับโอน NPL ของลูกหนี้บุคคลธรรมดาจากธนาคารพาณิชย์และบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน แล้วปรับโครงสร้างหนี้ให้ผ่อนปรน โครงการมีระยะเวลา 3 ปี และดำเนินการเพียงครั้งเดียว

ธนาคารพาณิชย์โอนหนี้ให้ SAM ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 และเปิดให้ลงทะเบียนตั้งแต่ 5 มกราคม 2569 เกณฑ์ที่ ธปท. กำหนดมีดังนี้ ต้องครบทุกข้อ

1. เป็นบุคคลธรรมดา
2. ณ 30 กันยายน 2568 เป็น NPL คือค้างชำระเกิน 90 วันนับจากวันครบกำหนด
3. ภาระ NPL รวมจากทุกผู้ให้บริการทางการเงินและทุกประเภทสินเชื่อ ไม่เกิน 100,000 บาทต่อราย โดยนับเฉพาะผู้ให้บริการที่รายงานข้อมูลใน NCB
4. ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย และไม่อยู่ในรายชื่อ Sanction list ของ ปปง.

หนี้ที่ไม่รวมในโครงการ ได้แก่ สินเชื่อจำนำทะเบียนรถ สินเชื่อ nano finance ที่ บสย. ค้ำประกัน หนี้ที่มีคำพิพากษาแล้ว หนี้ที่ถูกฟ้องรวมกับหนี้อื่นที่ไม่เข้าโครงการ และหนี้ที่ขัดต่อกฎหมาย เช่น หนี้ของเจ้าของบัญชีม้า รายละเอียดทั้งหมดแยกไว้ในบทความ ปิดหนี้ไว ไปต่อได้

ตัวอย่างนับภาระ NPL รวม

ธปท. ยกตัวอย่างการนับไว้ 3 กรณี ตัวเลขด้านล่างมาจากหน้าคำถามพบบ่อยของโครงการ

• NPL รวม 60,000 บาท เข้าเกณฑ์ได้ และในเฟสแรกรับซื้อเฉพาะบัญชีที่ 2
• NPL รวม 80,000 บาท เข้าเกณฑ์ได้ และในเฟสแรกรับซื้อบัญชีที่ 1 และ 2
• NPL รวม 130,000 บาท เกิน 100,000 บาท จึงเข้าโครงการไม่ได้

ถ้ายอดรวมเกิน 100,000 บาท จะเลือกเข้าเฉพาะบางบัญชีไม่ได้ ต้องดูยอดรวมทั้งหมดก่อน

ถ้าหนี้ยังไม่ถึง 90 วัน ควรทำอะไรก่อน

ช่วงก่อนถึง 90 วันคือช่วงที่เจรจาได้มากที่สุด หน้าให้ความรู้ของ ธปท. แนะนำให้ติดต่อเจ้าหนี้ตั้งแต่เนิ่น ๆ แจ้งผลกระทบด้านรายได้ ให้ข้อมูลหรือเอกสารประกอบ และแจ้งผู้ค้ำประกันด้วย เรื่องตัวเลือกขอปรับสัญญาอ่านต่อได้ใน ปรับโครงสร้างหนี้ คืออะไร และตัวอย่างจดหมายใน เขียนจดหมายขอปรับโครงสร้างหนี้

ลำดับที่ใช้ได้จริงมีดังนี้

1. เปิดสัญญาและใบแจ้งหนี้ ดูวันครบกำหนดของงวดที่ค้างเก่าที่สุด แล้วนับว่าตอนนี้ค้างมากี่วัน
2. รวมยอดหนี้ทุกบัญชีที่ค้าง จะได้รู้ว่าอยู่ในเกณฑ์ 100,000 บาทของโครงการหรือไม่
3. โทรหาเจ้าหนี้ ถามว่าบัญชีนี้ปรับโครงสร้างได้ไหม และต้องจ่ายอะไรก่อน
4. ถ้าเจ้าหนี้แจ้งว่าโอนหนี้ไปแล้ว ขอชื่อผู้รับโอนและตรวจสอบจากช่องทางทางการก่อนโอนเงินทุกครั้ง

ขั้นที่ 4 สำคัญเพราะมิจฉาชีพมักแอบอ้างเป็นผู้รับโอนหนี้ ธปท. เตือนให้ตรวจว่าเป็นบัญชี LINE ทางการ ดูสัญลักษณ์โล่สีฟ้า และชื่อผู้ให้บริการต้องเป็น บริษัท บริหารสินทรัพย์สุขุมวิท จำกัด

หนี้ NPL กับการถูกฟ้อง

NPL เป็นคำที่ใช้จัดชั้นหนี้ ไม่ใช่ขั้นตอนทางกฎหมาย การถูกฟ้องเป็นเรื่องแยกต่างหาก เจ้าหนี้จะฟ้องเมื่อไรขึ้นกับนโยบายของเจ้าหนี้และสัญญา ถ้าได้รับหมายศาลแล้ว อ่านขั้นตอนใน ถูกฟ้องหนี้ ทำอย่างไร ข้อสังเกตจากเอกสาร ธปท. คือหนี้ที่มีคำพิพากษาแล้วไม่เข้าโครงการเฉพาะกิจฉบับนี้ ดังนั้นการรอจนถูกฟ้องอาจทำให้เสียตัวเลือกบางอย่างไป

ขอคำปรึกษาจากใคร

ถ้าไม่แน่ใจว่าหนี้ของคุณเข้าเกณฑ์หรือไม่ โทรสอบถามเจ้าหนี้เดิมโดยตรง หรือติดต่อ BOT Contact Center โทร. 1213 ซึ่งเป็นช่องทางที่ ธปท. ระบุไว้ในเอกสารโครงการ ผู้ที่ถูกฟ้องหรือหนี้สินซับซ้อนหลายสัญญา ควรปรึกษาทนายความหรือศูนย์ให้คำปรึกษาด้านหนี้ก่อนตัดสินใจเซ็นข้อตกลงใหม่

ข้อมูลโครงการอ้างอิงหน้าคำถามพบบ่อยของ ธปท. ที่อัปเดตล่าสุดวันที่ 6 ตุลาคม 2569 หนี้เสียแต่ละรายมีรายละเอียดต่างกัน ตัวเลขข้างต้นใช้ตัดสินใจแทนเอกสารจากเจ้าหนี้ของคุณไม่ได้