Market Cap หุ้น คืออะไร คิดจากราคาคูณจำนวนหุ้น แล้วบอกอะไรได้บ้าง

ประเด็นสำคัญ
- Market Cap หรือมูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด คือราคาปิดของหุ้นคูณจำนวนหุ้นจดทะเบียน ตามสูตรของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
- ราคาต่อหุ้นกับขนาดบริษัทเป็นคนละเรื่อง หุ้นราคาหลักหน่วยบาทอาจใหญ่กว่าหุ้นราคาหลักร้อยบาทได้ ถ้ามีจำนวนหุ้นมากกว่ามาก
- หลักทรัพย์บัวหลวงใช้เกณฑ์ Small ต่ำกว่า 5,000 ล้านบาท Mid 5,000 ถึง 20,000 ล้านบาท และ Big Cap มากกว่า 20,000 ล้านบาท แต่ละโบรกเกอร์ใช้เกณฑ์ไม่เหมือนกัน
- ดัชนี SET50 คัดจากมูลค่าซื้อขายและปริมาณหุ้นซื้อขาย แล้วถ่วงน้ำหนักด้วย Market Cap ส่วน SET50FF ปรับด้วยสัดส่วนผู้ถือรายย่อย
- Market Cap เปลี่ยนทุกวันตามราคาปิด และไม่ได้บอกว่าหุ้นถูกหรือแพง ต้องใช้คู่กับตัวชี้วัดอื่น
Market Cap หรือ Market Capitalization คือมูลค่าของบริษัทที่วัดจากราคาหุ้นในตลาด คิดโดยเอาราคาปิดของหุ้นคูณด้วยจำนวนหุ้นที่จดทะเบียนทั้งหมด ภาษาไทยที่ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยใช้คือ "มูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด" คนในวงการมักเรียกสั้น ๆ ว่ามาร์เก็ตแคป หรือมูลค่าตลาด
ตัวเลขนี้ตอบคำถามว่า "ถ้าตีราคาทั้งบริษัทตามราคาที่ตลาดซื้อขายกันวันนี้ บริษัทนี้มีขนาดเท่าไร" ซึ่งต่างจากราคาต่อหุ้นที่บอกแค่ว่าหุ้นหนึ่งหุ้นราคาเท่าไร หลายคนเห็นหุ้นราคา 3 บาทแล้วคิดว่าบริษัทเล็ก เห็นหุ้นราคา 300 บาทแล้วคิดว่าบริษัทใหญ่ ซึ่งอาจกลับกันก็ได้ ส่วนต่อไปนี้ไล่ดูสูตร ตัวอย่างสมมติ เกณฑ์แบ่งไซส์ และข้อจำกัดของตัวเลขนี้
สูตรของตลาดหลักทรัพย์ฯ และสิ่งที่ถูกนับ
คู่มือสูตรสถิติของตลาดหลักทรัพย์ฯ (SET Formula Glossary) ให้ความหมายของ Market Capitalization ว่าเป็นมูลค่าตามราคาตลาดโดยรวมของหลักทรัพย์จดทะเบียน คำนวณจากราคาปิดของหลักทรัพย์คูณด้วยจำนวนหลักทรัพย์จดทะเบียนปัจจุบัน (Listed Shares) สูตรสรุปคือ
Market Cap = ราคาปิดของหุ้น x จำนวนหุ้นจดทะเบียนกับตลาดหลักทรัพย์
มีสองจุดที่คนมักมองข้าม จุดแรกคือใช้ "ราคาปิด" ไม่ใช่ราคาระหว่างวัน ตัวเลขจึงเปลี่ยนทุกวันที่ราคาปิดเปลี่ยน จุดที่สองคือใช้ "หุ้นจดทะเบียน" ทั้งหมด รวมหุ้นที่ผู้ถือใหญ่ถืออยู่และไม่ได้ซื้อขายในตลาดบ่อย ไม่ใช่เฉพาะหุ้นที่รายย่อยซื้อขายได้
คู่มือเดียวกันระบุด้วยว่าชนิดหลักทรัพย์ที่นับต่างกันตามระดับที่คำนวณ ถ้าเป็นหลักทรัพย์รายตัว หมวดธุรกิจ กลุ่มอุตสาหกรรม และตลาดรวม (SET, mai) คำนวณได้ตั้งแต่หุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิ ไปจนถึง Warrant และหน่วยลงทุน แต่การคำนวณของ SET50 SET100 SETHD และกลุ่มหรือหมวดอุตสาหกรรม ตลาดหลักทรัพย์ฯ เลือกใช้เฉพาะหุ้นสามัญ ดังนั้นมูลค่าตลาดรวมที่เห็นในแต่ละรายงานอาจไม่เท่ากัน เพราะนับของไม่เหมือนกัน
ตัวอย่างสมมติ หุ้นราคาถูกแต่บริษัทใหญ่กว่า
ลองเทียบสองบริษัทสมมติ ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างเพื่อให้เห็นการคำนวณ ไม่ใช่ข้อมูลของบริษัทจริง
| รายการ | บริษัท ก | บริษัท ข |
|---|---|---|
| ราคาปิดต่อหุ้น | 400 บาท | 5 บาท |
| จำนวนหุ้นจดทะเบียน | 100 ล้านหุ้น | 20,000 ล้านหุ้น |
| Market Cap | 40,000 ล้านบาท | 100,000 ล้านบาท |
บริษัท ก ราคาหุ้นแพงกว่าบริษัท ข ถึง 80 เท่า แต่มูลค่าตลาดของบริษัท ข ใหญ่กว่า 2.5 เท่า เพราะมีจำนวนหุ้นมากกว่ามาก ถ้าตัดสินขนาดจากราคาต่อหุ้นอย่างเดียว จะประเมินผิดทั้งสองบริษัท
อีกด้านหนึ่ง ถ้าราคาหุ้นของบริษัท ก ขึ้นจาก 400 เป็น 440 บาท (เพิ่ม 10%) Market Cap จะขยับจาก 40,000 เป็น 44,000 ล้านบาท ส่วนต่าง 4,000 ล้านบาทนี้เป็นเพียงการตีมูลค่าใหม่ตามราคาตลาด ไม่ได้แปลว่าบริษัทได้เงินสดเพิ่มสี่พันล้าน
เมื่อจำนวนหุ้นเปลี่ยน Market Cap เปลี่ยนอย่างไร
เนื่องจากสูตรมีสองตัวคูณ การเปลี่ยนจำนวนหุ้นจึงมีผลโดยตรง ตัวอย่างสมมติสองกรณี
กรณีแตกพาร์ สมมติบริษัท ก แตกหุ้น 1 หุ้นเป็น 10 หุ้น จำนวนหุ้นเพิ่มจาก 100 ล้านเป็น 1,000 ล้านหุ้น ในทางหลักการราคาหุ้นจะถูกปรับลงมาที่ 40 บาทเพื่อให้มูลค่ารวมเท่าเดิมที่ 40,000 ล้านบาท ผู้ถือหุ้นมีหุ้นมากขึ้นแต่สัดส่วนความเป็นเจ้าของไม่เปลี่ยน จากนั้นราคาจะขึ้นหรือลงต่อไปตามที่ตลาดประเมิน
กรณีเพิ่มทุนด้วยการออกหุ้นใหม่ สมมติบริษัท ก ออกหุ้นเพิ่ม 10 ล้านหุ้น จำนวนหุ้นเป็น 110 ล้านหุ้น ถ้าราคาปิดยังเท่าเดิมที่ 400 บาท Market Cap จะเพิ่มเป็น 44,000 ล้านบาททันทีในแง่ตัวเลข แต่ผู้ถือหุ้นเดิมที่ไม่ได้ซื้อเพิ่มจะถือสัดส่วนน้อยลง และราคาหุ้นหลังจากนั้นอาจเปลี่ยนไปตามเหตุผลของการระดมทุน ดังนั้นการดูแค่ Market Cap ที่เพิ่มขึ้นจากการออกหุ้นใหม่ ไม่เพียงพอสำหรับสรุปว่าบริษัทมีค่ามากขึ้น
หุ้นที่มีเครื่องหมาย CA หรือมีการเปลี่ยนแปลงทุนจดทะเบียนอยู่ ควรอ่านรายละเอียดก่อนเทียบตัวเลข ดูความหมายเครื่องหมายได้ที่ CA หน้าชื่อหุ้น คืออะไร
เกณฑ์แบ่งไซส์ Large Mid Small
คำว่าหุ้น Large Cap, Mid Cap, Small Cap เป็นการแบ่งกลุ่มตาม Market Cap ไม่มีเส้นแบ่งกลางที่ทุกแหล่งใช้ตรงกัน หน้าพจนานุกรมศัพท์ของหลักทรัพย์บัวหลวงที่เปิดอ่านระบุเกณฑ์ไว้ดังนี้
| กลุ่ม | มูลค่าตลาดตามเกณฑ์ของบัวหลวง | ลักษณะที่ระบุ |
|---|---|---|
| Small Cap | ต่ำกว่า 5,000 ล้านบาท | บริษัทที่มีมูลค่าตลาดน้อย |
| Mid Cap | 5,000 ถึง 20,000 ล้านบาท | มูลค่าตลาดปานกลาง |
| Big Cap หรือ Large Cap | มากกว่า 20,000 ล้านบาท | ส่วนใหญ่เป็นบริษัทชั้นนำของแต่ละธุรกิจ มักมั่นคงสูง อัตราเติบโตปานกลาง และเรียกว่าหุ้น Blue Chip หรือหุ้นในดัชนี SET50 ได้ |
เกณฑ์นี้เป็นของโบรกเกอร์รายหนึ่ง ไม่ใช่กฎของตลาดหลักทรัพย์ฯ บริษัทหลักทรัพย์อื่นหรือบทวิเคราะห์ฉบับอื่นอาจตั้งเส้นแบ่งต่างออกไป และเมื่อเวลาผ่านไปเส้นแบ่งอาจถูกปรับ เวลาอ่านบทวิเคราะห์ที่พูดถึง Small Cap จึงควรหาว่าผู้เขียนกำหนดเส้นแบ่งไว้ที่เท่าไร หุ้นในกลุ่มใหญ่ที่ผู้อ่านสนใจเรื่องความมั่นคงและคำจำกัดความ อ่านต่อได้ที่ หุ้น Blue Chip คืออะไร ส่วนหุ้นที่บริษัทยังเล็กแต่โตเร็ว ดูแนวคิดใน หุ้นเติบโต คืออะไร
ขนาดตาม Market Cap ไม่เท่ากับการเป็นสมาชิก SET50
หลายคนเข้าใจว่า SET50 คือหุ้น 50 ตัวที่ Market Cap ใหญ่ที่สุด หน้าข้อมูลดัชนีของตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุแนวทางคัดเลือกไว้ต่างออกไป คือเป็นหลักทรัพย์ขนาดใหญ่ที่มีสภาพคล่องสูง ผ่านการคัดเลือกทั้งด้านมูลค่าการซื้อขายและปริมาณหุ้นซื้อขาย 50 อันดับแรก ไม่รวมหลักทรัพย์ที่ถูกขึ้นเครื่องหมาย SP หมายความว่าหุ้นที่มูลค่าตลาดสูงแต่ซื้อขายน้อยอาจไม่ติดอันดับ
Market Cap เข้ามามีบทบาทตอนคำนวณดัชนี โดย SET50 คำนวณแบบถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตามราคาตลาด ส่วน SET50FF คำนวณโดยถ่วงน้ำหนักมูลค่าตามราคาตลาดที่ปรับด้วยสัดส่วนผู้ถือหลักทรัพย์รายย่อย (Free Float Adjusted) หุ้นที่ Market Cap ใหญ่จึงมีผลต่อการขึ้นลงของดัชนีมากกว่าหุ้นตัวเล็ก เรื่องนี้ต่อเนื่องกับบทความ SET Index คืออะไร อ่านดัชนีหุ้นไทยอย่างไร
คู่มือสูตรของตลาดหลักทรัพย์ฯ ยังใช้ Market Cap ถ่วงน้ำหนักเมื่อคำนวณค่าสถิติของหมวดธุรกิจ กลุ่มอุตสาหกรรม และตลาดรวม คือใช้วิธีเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักตามมูลค่าตลาดรวม ซึ่งเป็นเหตุให้ตัวเลขเฉลี่ยของกลุ่มถูกดึงด้วยบริษัทใหญ่เป็นหลัก
Market Cap บอกอะไรไม่ได้
มูลค่าตลาดเป็นราคา ณ วันปิดตลาด ซึ่งสะท้อนความเห็นรวมของผู้ซื้อขายวันนั้น จึงมีข้อจำกัดชัดเจนสามข้อ
- ไม่ได้บอกว่าหุ้นถูกหรือแพง ถ้าอยากเทียบราคากับกำไรหรือสินทรัพย์ ให้ดูที่ P/E และ P/BV
- ไม่ได้บอกคุณภาพของธุรกิจ บริษัทใหญ่ที่หนี้สูงหรือกำไรหดก็มี Market Cap สูงได้ในช่วงที่ราคายังไม่สะท้อน การประเมินคุณภาพต้องดู ROE และ D/E
- ไม่ได้แปลว่าซื้อบริษัทได้ในราคานี้ ผู้ที่ต้องการซื้อหุ้นจำนวนมากอาจทำให้ราคาขยับ และราคาปิดอาจต่างจากราคาที่ตกลงกันจริง
เมื่อต้องการดูว่าหุ้นซื้อขายคล่องแค่ไหนเทียบกับขนาดบริษัท ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีอัตราหมุนเวียนการซื้อขาย (Turnover Ratio) คิดจากปริมาณการซื้อขายหารจำนวนหุ้นจดทะเบียน คูณ 100 เป็นเปอร์เซ็นต์ ตัวเลขนี้ใช้จำนวนหุ้นจดทะเบียนตัวเดียวกับที่ใช้คิด Market Cap
ขั้นตอนหา Market Cap ของหุ้นหนึ่งตัวด้วยตัวเอง
- เปิดหน้าข้อมูลหุ้นตัวที่สนใจบนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ฯ หรือแอปของโบรกเกอร์ แล้วจดราคาปิดล่าสุด
- หาจำนวนหุ้นจดทะเบียนของบริษัท ซึ่งปรากฏในข้อมูลบริษัทหรืองบการเงินที่ส่งตลาดหลักทรัพย์ฯ
- คูณสองตัวเลขนี้ แล้วเทียบกับตัวเลขที่แอปแสดง ถ้าไม่ตรงให้ตรวจว่าใช้ราคาปิดวันเดียวกันหรือไม่ และนับหุ้นชนิดเดียวกันหรือไม่
- ดูเกณฑ์ไซส์ของแหล่งข้อมูลที่ใช้ แล้วจัดกลุ่ม ไม่นำเกณฑ์ของโบรกเกอร์หนึ่งไปเทียบกับตัวเลขจากแหล่งอื่นโดยไม่ตรวจ
- บันทึกวันที่ของตัวเลข เพราะ Market Cap เปลี่ยนทุกวัน
ถ้าอยากเข้าใจประเภทหุ้นที่นับรวม เช่นหุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ ดูได้ที่ หุ้นสามัญ คืออะไร ต่างจากหุ้นบุริมสิทธิอย่างไร ส่วนพื้นฐานของหุ้นและตลาดซื้อขาย อ่านที่ หุ้น คืออะไร
สรุปใช้ในชีวิตจริง
Market Cap ใช้บอกขนาดและแยกกลุ่มหุ้นได้เร็ว เช่นเวลาเลือกกองทุนหรือหุ้นที่ตรงกับความเสี่ยงที่รับได้ แต่ไม่ควรใช้ตัวเดียวตัดสินใจซื้อขาย ก่อนลงเงินจริง ปรึกษาผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. หรืออ่านเอกสารให้ข้อมูลของบริษัทที่ส่งตลาดหลักทรัพย์ฯ เป็นหลัก


คำถามที่พบบ่อย
หุ้นราคาถูกต่อหุ้น แปลว่า Market Cap ต่ำใช่ไหม
ไม่แน่เสมอไป Market Cap คือราคาคูณจำนวนหุ้น หุ้นที่ราคาต่อหุ้นไม่กี่บาทแต่มีหุ้นจดทะเบียนหลายพันล้านหุ้นอาจมีมูลค่าตลาดสูงกว่าหุ้นราคาหลายร้อยบาทที่มีหุ้นไม่กี่ร้อยล้านหุ้น จึงควรดูมูลค่ารวมก่อนสรุปว่าบริษัทเล็กหรือใหญ่
Market Cap สูงแปลว่าบริษัทดีกว่าใช่ไหม
ยังสรุปไม่ได้ Market Cap บอกขนาดตามราคาตลาด ไม่ได้บอกคุณภาพกำไร ภาระหนี้ หรือความถูกแพงของราคา บริษัทขนาดใหญ่ก็ขาดทุนหรือราคาตกได้ และบริษัทขนาดเล็กก็อาจเติบโตเร็วกว่า ควรใช้ร่วมกับตัวเลขอย่าง P/E P/BV และ ROE
ทำไมหน้าข้อมูลหุ้นแต่ละแหล่งแสดง Market Cap ไม่เท่ากัน
ปัจจัยที่ทำให้ต่างกันได้คือเวลาที่ใช้ราคาปิด ชนิดหุ้นที่นับรวม เช่น ตลาดรวมของตลาดหลักทรัพย์ฯ นับหุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิ และ Warrant แต่ SET50 SET100 และรายกลุ่มอุตสาหกรรมนับเฉพาะหุ้นสามัญ และบางแหล่งอาจปรับตามสัดส่วนหุ้นที่ซื้อขายได้ในตลาด ควรเปิดหน้านิยามของแหล่งนั้น
แหล่งอ้างอิง
- SET Formula Glossary: สูตรการคำนวณค่าสถิติและอัตราส่วนทางการเงิน | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
- ข้อมูลดัชนี SET50 และ ดัชนี SET50FF | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
- คำศัพท์ที่พบบ่อยในบทวิเคราะห์ (Big Cap / Large Caps) | หลักทรัพย์บัวหลวง




