Market Cap หุ้น คืออะไร คิดจากราคาคูณจำนวนหุ้น แล้วบอกอะไรได้บ้าง

โดย ทีมบรรณาธิการ Longtoon | | อ่าน 14 นาที

Market Cap หุ้น คืออะไร คิดจากราคาคูณจำนวนหุ้น แล้วบอกอะไรได้บ้าง

ประเด็นสำคัญ

  • Market Cap หรือมูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด คือราคาปิดของหุ้นคูณจำนวนหุ้นจดทะเบียน ตามสูตรของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
  • ราคาต่อหุ้นกับขนาดบริษัทเป็นคนละเรื่อง หุ้นราคาหลักหน่วยบาทอาจใหญ่กว่าหุ้นราคาหลักร้อยบาทได้ ถ้ามีจำนวนหุ้นมากกว่ามาก
  • หลักทรัพย์บัวหลวงใช้เกณฑ์ Small ต่ำกว่า 5,000 ล้านบาท Mid 5,000 ถึง 20,000 ล้านบาท และ Big Cap มากกว่า 20,000 ล้านบาท แต่ละโบรกเกอร์ใช้เกณฑ์ไม่เหมือนกัน
  • ดัชนี SET50 คัดจากมูลค่าซื้อขายและปริมาณหุ้นซื้อขาย แล้วถ่วงน้ำหนักด้วย Market Cap ส่วน SET50FF ปรับด้วยสัดส่วนผู้ถือรายย่อย
  • Market Cap เปลี่ยนทุกวันตามราคาปิด และไม่ได้บอกว่าหุ้นถูกหรือแพง ต้องใช้คู่กับตัวชี้วัดอื่น

Market Cap หรือ Market Capitalization คือมูลค่าของบริษัทที่วัดจากราคาหุ้นในตลาด คิดโดยเอาราคาปิดของหุ้นคูณด้วยจำนวนหุ้นที่จดทะเบียนทั้งหมด ภาษาไทยที่ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยใช้คือ "มูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด" คนในวงการมักเรียกสั้น ๆ ว่ามาร์เก็ตแคป หรือมูลค่าตลาด

ตัวเลขนี้ตอบคำถามว่า "ถ้าตีราคาทั้งบริษัทตามราคาที่ตลาดซื้อขายกันวันนี้ บริษัทนี้มีขนาดเท่าไร" ซึ่งต่างจากราคาต่อหุ้นที่บอกแค่ว่าหุ้นหนึ่งหุ้นราคาเท่าไร หลายคนเห็นหุ้นราคา 3 บาทแล้วคิดว่าบริษัทเล็ก เห็นหุ้นราคา 300 บาทแล้วคิดว่าบริษัทใหญ่ ซึ่งอาจกลับกันก็ได้ ส่วนต่อไปนี้ไล่ดูสูตร ตัวอย่างสมมติ เกณฑ์แบ่งไซส์ และข้อจำกัดของตัวเลขนี้

สูตรของตลาดหลักทรัพย์ฯ และสิ่งที่ถูกนับ

คู่มือสูตรสถิติของตลาดหลักทรัพย์ฯ (SET Formula Glossary) ให้ความหมายของ Market Capitalization ว่าเป็นมูลค่าตามราคาตลาดโดยรวมของหลักทรัพย์จดทะเบียน คำนวณจากราคาปิดของหลักทรัพย์คูณด้วยจำนวนหลักทรัพย์จดทะเบียนปัจจุบัน (Listed Shares) สูตรสรุปคือ

Market Cap = ราคาปิดของหุ้น x จำนวนหุ้นจดทะเบียนกับตลาดหลักทรัพย์

มีสองจุดที่คนมักมองข้าม จุดแรกคือใช้ "ราคาปิด" ไม่ใช่ราคาระหว่างวัน ตัวเลขจึงเปลี่ยนทุกวันที่ราคาปิดเปลี่ยน จุดที่สองคือใช้ "หุ้นจดทะเบียน" ทั้งหมด รวมหุ้นที่ผู้ถือใหญ่ถืออยู่และไม่ได้ซื้อขายในตลาดบ่อย ไม่ใช่เฉพาะหุ้นที่รายย่อยซื้อขายได้

คู่มือเดียวกันระบุด้วยว่าชนิดหลักทรัพย์ที่นับต่างกันตามระดับที่คำนวณ ถ้าเป็นหลักทรัพย์รายตัว หมวดธุรกิจ กลุ่มอุตสาหกรรม และตลาดรวม (SET, mai) คำนวณได้ตั้งแต่หุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิ ไปจนถึง Warrant และหน่วยลงทุน แต่การคำนวณของ SET50 SET100 SETHD และกลุ่มหรือหมวดอุตสาหกรรม ตลาดหลักทรัพย์ฯ เลือกใช้เฉพาะหุ้นสามัญ ดังนั้นมูลค่าตลาดรวมที่เห็นในแต่ละรายงานอาจไม่เท่ากัน เพราะนับของไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างสมมติ หุ้นราคาถูกแต่บริษัทใหญ่กว่า

ลองเทียบสองบริษัทสมมติ ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างเพื่อให้เห็นการคำนวณ ไม่ใช่ข้อมูลของบริษัทจริง

รายการ บริษัท ก บริษัท ข
ราคาปิดต่อหุ้น 400 บาท 5 บาท
จำนวนหุ้นจดทะเบียน 100 ล้านหุ้น 20,000 ล้านหุ้น
Market Cap 40,000 ล้านบาท 100,000 ล้านบาท

บริษัท ก ราคาหุ้นแพงกว่าบริษัท ข ถึง 80 เท่า แต่มูลค่าตลาดของบริษัท ข ใหญ่กว่า 2.5 เท่า เพราะมีจำนวนหุ้นมากกว่ามาก ถ้าตัดสินขนาดจากราคาต่อหุ้นอย่างเดียว จะประเมินผิดทั้งสองบริษัท

อีกด้านหนึ่ง ถ้าราคาหุ้นของบริษัท ก ขึ้นจาก 400 เป็น 440 บาท (เพิ่ม 10%) Market Cap จะขยับจาก 40,000 เป็น 44,000 ล้านบาท ส่วนต่าง 4,000 ล้านบาทนี้เป็นเพียงการตีมูลค่าใหม่ตามราคาตลาด ไม่ได้แปลว่าบริษัทได้เงินสดเพิ่มสี่พันล้าน

เมื่อจำนวนหุ้นเปลี่ยน Market Cap เปลี่ยนอย่างไร

เนื่องจากสูตรมีสองตัวคูณ การเปลี่ยนจำนวนหุ้นจึงมีผลโดยตรง ตัวอย่างสมมติสองกรณี

กรณีแตกพาร์ สมมติบริษัท ก แตกหุ้น 1 หุ้นเป็น 10 หุ้น จำนวนหุ้นเพิ่มจาก 100 ล้านเป็น 1,000 ล้านหุ้น ในทางหลักการราคาหุ้นจะถูกปรับลงมาที่ 40 บาทเพื่อให้มูลค่ารวมเท่าเดิมที่ 40,000 ล้านบาท ผู้ถือหุ้นมีหุ้นมากขึ้นแต่สัดส่วนความเป็นเจ้าของไม่เปลี่ยน จากนั้นราคาจะขึ้นหรือลงต่อไปตามที่ตลาดประเมิน

กรณีเพิ่มทุนด้วยการออกหุ้นใหม่ สมมติบริษัท ก ออกหุ้นเพิ่ม 10 ล้านหุ้น จำนวนหุ้นเป็น 110 ล้านหุ้น ถ้าราคาปิดยังเท่าเดิมที่ 400 บาท Market Cap จะเพิ่มเป็น 44,000 ล้านบาททันทีในแง่ตัวเลข แต่ผู้ถือหุ้นเดิมที่ไม่ได้ซื้อเพิ่มจะถือสัดส่วนน้อยลง และราคาหุ้นหลังจากนั้นอาจเปลี่ยนไปตามเหตุผลของการระดมทุน ดังนั้นการดูแค่ Market Cap ที่เพิ่มขึ้นจากการออกหุ้นใหม่ ไม่เพียงพอสำหรับสรุปว่าบริษัทมีค่ามากขึ้น

หุ้นที่มีเครื่องหมาย CA หรือมีการเปลี่ยนแปลงทุนจดทะเบียนอยู่ ควรอ่านรายละเอียดก่อนเทียบตัวเลข ดูความหมายเครื่องหมายได้ที่ CA หน้าชื่อหุ้น คืออะไร

เกณฑ์แบ่งไซส์ Large Mid Small

คำว่าหุ้น Large Cap, Mid Cap, Small Cap เป็นการแบ่งกลุ่มตาม Market Cap ไม่มีเส้นแบ่งกลางที่ทุกแหล่งใช้ตรงกัน หน้าพจนานุกรมศัพท์ของหลักทรัพย์บัวหลวงที่เปิดอ่านระบุเกณฑ์ไว้ดังนี้

กลุ่ม มูลค่าตลาดตามเกณฑ์ของบัวหลวง ลักษณะที่ระบุ
Small Cap ต่ำกว่า 5,000 ล้านบาท บริษัทที่มีมูลค่าตลาดน้อย
Mid Cap 5,000 ถึง 20,000 ล้านบาท มูลค่าตลาดปานกลาง
Big Cap หรือ Large Cap มากกว่า 20,000 ล้านบาท ส่วนใหญ่เป็นบริษัทชั้นนำของแต่ละธุรกิจ มักมั่นคงสูง อัตราเติบโตปานกลาง และเรียกว่าหุ้น Blue Chip หรือหุ้นในดัชนี SET50 ได้

เกณฑ์นี้เป็นของโบรกเกอร์รายหนึ่ง ไม่ใช่กฎของตลาดหลักทรัพย์ฯ บริษัทหลักทรัพย์อื่นหรือบทวิเคราะห์ฉบับอื่นอาจตั้งเส้นแบ่งต่างออกไป และเมื่อเวลาผ่านไปเส้นแบ่งอาจถูกปรับ เวลาอ่านบทวิเคราะห์ที่พูดถึง Small Cap จึงควรหาว่าผู้เขียนกำหนดเส้นแบ่งไว้ที่เท่าไร หุ้นในกลุ่มใหญ่ที่ผู้อ่านสนใจเรื่องความมั่นคงและคำจำกัดความ อ่านต่อได้ที่ หุ้น Blue Chip คืออะไร ส่วนหุ้นที่บริษัทยังเล็กแต่โตเร็ว ดูแนวคิดใน หุ้นเติบโต คืออะไร

ขนาดตาม Market Cap ไม่เท่ากับการเป็นสมาชิก SET50

หลายคนเข้าใจว่า SET50 คือหุ้น 50 ตัวที่ Market Cap ใหญ่ที่สุด หน้าข้อมูลดัชนีของตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบุแนวทางคัดเลือกไว้ต่างออกไป คือเป็นหลักทรัพย์ขนาดใหญ่ที่มีสภาพคล่องสูง ผ่านการคัดเลือกทั้งด้านมูลค่าการซื้อขายและปริมาณหุ้นซื้อขาย 50 อันดับแรก ไม่รวมหลักทรัพย์ที่ถูกขึ้นเครื่องหมาย SP หมายความว่าหุ้นที่มูลค่าตลาดสูงแต่ซื้อขายน้อยอาจไม่ติดอันดับ

Market Cap เข้ามามีบทบาทตอนคำนวณดัชนี โดย SET50 คำนวณแบบถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตามราคาตลาด ส่วน SET50FF คำนวณโดยถ่วงน้ำหนักมูลค่าตามราคาตลาดที่ปรับด้วยสัดส่วนผู้ถือหลักทรัพย์รายย่อย (Free Float Adjusted) หุ้นที่ Market Cap ใหญ่จึงมีผลต่อการขึ้นลงของดัชนีมากกว่าหุ้นตัวเล็ก เรื่องนี้ต่อเนื่องกับบทความ SET Index คืออะไร อ่านดัชนีหุ้นไทยอย่างไร

คู่มือสูตรของตลาดหลักทรัพย์ฯ ยังใช้ Market Cap ถ่วงน้ำหนักเมื่อคำนวณค่าสถิติของหมวดธุรกิจ กลุ่มอุตสาหกรรม และตลาดรวม คือใช้วิธีเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักตามมูลค่าตลาดรวม ซึ่งเป็นเหตุให้ตัวเลขเฉลี่ยของกลุ่มถูกดึงด้วยบริษัทใหญ่เป็นหลัก

Market Cap บอกอะไรไม่ได้

มูลค่าตลาดเป็นราคา ณ วันปิดตลาด ซึ่งสะท้อนความเห็นรวมของผู้ซื้อขายวันนั้น จึงมีข้อจำกัดชัดเจนสามข้อ

  1. ไม่ได้บอกว่าหุ้นถูกหรือแพง ถ้าอยากเทียบราคากับกำไรหรือสินทรัพย์ ให้ดูที่ P/E และ P/BV
  2. ไม่ได้บอกคุณภาพของธุรกิจ บริษัทใหญ่ที่หนี้สูงหรือกำไรหดก็มี Market Cap สูงได้ในช่วงที่ราคายังไม่สะท้อน การประเมินคุณภาพต้องดู ROE และ D/E
  3. ไม่ได้แปลว่าซื้อบริษัทได้ในราคานี้ ผู้ที่ต้องการซื้อหุ้นจำนวนมากอาจทำให้ราคาขยับ และราคาปิดอาจต่างจากราคาที่ตกลงกันจริง

เมื่อต้องการดูว่าหุ้นซื้อขายคล่องแค่ไหนเทียบกับขนาดบริษัท ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีอัตราหมุนเวียนการซื้อขาย (Turnover Ratio) คิดจากปริมาณการซื้อขายหารจำนวนหุ้นจดทะเบียน คูณ 100 เป็นเปอร์เซ็นต์ ตัวเลขนี้ใช้จำนวนหุ้นจดทะเบียนตัวเดียวกับที่ใช้คิด Market Cap

ขั้นตอนหา Market Cap ของหุ้นหนึ่งตัวด้วยตัวเอง

  1. เปิดหน้าข้อมูลหุ้นตัวที่สนใจบนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ฯ หรือแอปของโบรกเกอร์ แล้วจดราคาปิดล่าสุด
  2. หาจำนวนหุ้นจดทะเบียนของบริษัท ซึ่งปรากฏในข้อมูลบริษัทหรืองบการเงินที่ส่งตลาดหลักทรัพย์ฯ
  3. คูณสองตัวเลขนี้ แล้วเทียบกับตัวเลขที่แอปแสดง ถ้าไม่ตรงให้ตรวจว่าใช้ราคาปิดวันเดียวกันหรือไม่ และนับหุ้นชนิดเดียวกันหรือไม่
  4. ดูเกณฑ์ไซส์ของแหล่งข้อมูลที่ใช้ แล้วจัดกลุ่ม ไม่นำเกณฑ์ของโบรกเกอร์หนึ่งไปเทียบกับตัวเลขจากแหล่งอื่นโดยไม่ตรวจ
  5. บันทึกวันที่ของตัวเลข เพราะ Market Cap เปลี่ยนทุกวัน

ถ้าอยากเข้าใจประเภทหุ้นที่นับรวม เช่นหุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ ดูได้ที่ หุ้นสามัญ คืออะไร ต่างจากหุ้นบุริมสิทธิอย่างไร ส่วนพื้นฐานของหุ้นและตลาดซื้อขาย อ่านที่ หุ้น คืออะไร

สรุปใช้ในชีวิตจริง

Market Cap ใช้บอกขนาดและแยกกลุ่มหุ้นได้เร็ว เช่นเวลาเลือกกองทุนหรือหุ้นที่ตรงกับความเสี่ยงที่รับได้ แต่ไม่ควรใช้ตัวเดียวตัดสินใจซื้อขาย ก่อนลงเงินจริง ปรึกษาผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. หรืออ่านเอกสารให้ข้อมูลของบริษัทที่ส่งตลาดหลักทรัพย์ฯ เป็นหลัก

หน้าจอข้อมูลตลาดหุ้นแสดงราคาและมูลค่าตลาดของบริษัทจดทะเบียน
นักลงทุนใช้แท็บเล็ตเปรียบเทียบข้อมูลบริษัทสองแห่งเคียงกัน

คำถามที่พบบ่อย

หุ้นราคาถูกต่อหุ้น แปลว่า Market Cap ต่ำใช่ไหม

ไม่แน่เสมอไป Market Cap คือราคาคูณจำนวนหุ้น หุ้นที่ราคาต่อหุ้นไม่กี่บาทแต่มีหุ้นจดทะเบียนหลายพันล้านหุ้นอาจมีมูลค่าตลาดสูงกว่าหุ้นราคาหลายร้อยบาทที่มีหุ้นไม่กี่ร้อยล้านหุ้น จึงควรดูมูลค่ารวมก่อนสรุปว่าบริษัทเล็กหรือใหญ่

Market Cap สูงแปลว่าบริษัทดีกว่าใช่ไหม

ยังสรุปไม่ได้ Market Cap บอกขนาดตามราคาตลาด ไม่ได้บอกคุณภาพกำไร ภาระหนี้ หรือความถูกแพงของราคา บริษัทขนาดใหญ่ก็ขาดทุนหรือราคาตกได้ และบริษัทขนาดเล็กก็อาจเติบโตเร็วกว่า ควรใช้ร่วมกับตัวเลขอย่าง P/E P/BV และ ROE

ทำไมหน้าข้อมูลหุ้นแต่ละแหล่งแสดง Market Cap ไม่เท่ากัน

ปัจจัยที่ทำให้ต่างกันได้คือเวลาที่ใช้ราคาปิด ชนิดหุ้นที่นับรวม เช่น ตลาดรวมของตลาดหลักทรัพย์ฯ นับหุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิ และ Warrant แต่ SET50 SET100 และรายกลุ่มอุตสาหกรรมนับเฉพาะหุ้นสามัญ และบางแหล่งอาจปรับตามสัดส่วนหุ้นที่ซื้อขายได้ในตลาด ควรเปิดหน้านิยามของแหล่งนั้น

แหล่งอ้างอิง

  1. SET Formula Glossary: สูตรการคำนวณค่าสถิติและอัตราส่วนทางการเงิน | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
  2. ข้อมูลดัชนี SET50 และ ดัชนี SET50FF | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
  3. คำศัพท์ที่พบบ่อยในบทวิเคราะห์ (Big Cap / Large Caps) | หลักทรัพย์บัวหลวง