กองทุนรวมปันผล กับไม่ปันผล ต่างกันยังไง เลือกแบบไหนดี

ประเด็นสำคัญ
- กองทุนปันผลจ่ายกำไรออกมาเป็นเงินสดตามรอบที่หนังสือชี้ชวนกำหนด ส่วนกองไม่ปันผล (สะสมมูลค่า) เก็บกำไรไว้ลงทุนต่อในกอง
- เมื่อจ่ายปันผล NAV ต่อหน่วยจะลดลงตามเงินที่จ่ายออก ปันผลจึงไม่ใช่เงินก้อนเพิ่มจากที่ไหน
- ปันผลจากกองทุนถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% ส่วนกำไรจากการขายคืนหน่วยลงทุนของบุคคลธรรมดาได้รับยกเว้นภาษี ตามที่ AIMC และ Krungsri อธิบาย
- ถ้าต้องการเงินใช้เป็นงวด มีทางเลือกอื่นคือทยอยขายคืนเอง หรือกองที่ขายคืนอัตโนมัติ แต่ต้องอ่านเงื่อนไขในหนังสือชี้ชวนก่อน
กองทุนรวมปันผลคือกองที่จ่ายกำไรส่วนหนึ่งออกมาเป็นเงินสดให้ผู้ถือหน่วยตามรอบที่กำหนด ส่วนกองไม่ปันผล หรือที่เรียกว่าชนิดสะสมมูลค่า จะเก็บกำไรไว้ลงทุนต่อภายในกอง ทำให้ NAV ต่อหน่วยค่อยๆ เพิ่มขึ้นถ้ากองทำผลงานได้ดี ทั้งสองแบบลงทุนในสินทรัพย์ชุดเดียวกันได้ ต่างกันที่เงินกำไรไปอยู่ในมือใคร และเมื่อไร
ข้อที่ทำให้คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดคือมองปันผลเป็นของแถม ความจริงเงินปันผลของกองทุนมาจากมูลค่าในกองเอง จ่ายออกไปเท่าไร NAV ก็ลดลงเท่านั้น ที่เหลือให้ตัดสินใจจากเป้าหมายเงิน ภาษี และความจำเป็นต้องใช้เงินระหว่างทาง
เงินปันผลของกองทุนมาจากไหน
Krungsri The COACH อธิบายว่ากองทุนปันผลมีนโยบายแบ่งกำไรจากการดำเนินงานและการลงทุนคืนให้ผู้ถือหน่วย ความถี่อาจเป็นรายไตรมาส รายครึ่งปี หรือรายปี ตามที่เขียนไว้ในหนังสือชี้ชวนของกองนั้น จำนวนที่ได้ผันแปรตามผลประกอบการ และเมื่อจ่ายแล้ว NAV จะปรับลดลงตามสัดส่วนเงินที่จ่ายออกไป
สองประโยคนี้ตัดความเชื่อผิดๆ ไปได้หลายข้อ ข้อแรกคือรอบจ่ายในหนังสือชี้ชวนบอกความถี่ที่กองตั้งใจ ไม่ได้รับรองว่าจะมีเงินจ่ายทุกรอบ ข้อสองคือยอดปันผลที่เคยได้ในปีก่อนไม่ใช่ตัวเลขที่เอามาวางแผนรายจ่ายประจำได้ตรงๆ
กองสะสมมูลค่าทำงานตรงข้าม กำไรทั้งหมดที่กองทำได้ถูกนำไปลงทุนต่ออัตโนมัติ คุณได้เงินเมื่อสั่งขายคืนหน่วยลงทุนเองเท่านั้น

ตารางเทียบสองแบบ
| ประเด็น | กองปันผล | กองไม่ปันผล (สะสมมูลค่า) |
|---|---|---|
| กำไรของกอง | จ่ายออกมาเป็นเงินสดตามรอบที่กำหนด เมื่อกองมีกำไรพอ | เก็บไว้ลงทุนต่อในกอง |
| NAV ต่อหน่วย | ลดลงหลังจ่ายปันผล | มีโอกาสสูงขึ้นเรื่อยๆ ถ้าผลงานกองดี |
| กระแสเงินสด | ได้เป็นงวด แต่จำนวนไม่แน่นอน | ไม่มี นอกจากขายคืนเอง |
| ภาษีของบุคคลธรรมดา | เงินปันผลถูกหัก ณ ที่จ่าย 10% | กำไรจากการขายคืนหน่วยลงทุนได้รับยกเว้นภาษี |
| ต้องตัดสินใจเพิ่มไหม | ต้องคิดเองว่าจะเอาเงินปันผลไปทำอะไรต่อ | กองลงทุนต่อให้อัตโนมัติ |
ตารางนี้สรุปจากบทความของ Krungsri The COACH และคำถามที่พบบ่อยของ AIMC ส่วนตัวเลขภาษีเป็นกรณีบุคคลธรรมดา นิติบุคคลหรือผู้ลงทุนประเภทอื่นมีเงื่อนไขต่างออกไป
ภาษีต่างกันตรงไหน
AIMC ระบุว่าเงินปันผลจากกองทุนรวม ผู้ลงทุนมีสิทธิเลือกให้หักภาษี ณ ที่จ่าย 10% หรือจะนำเงินปันผลทั้งจำนวนไปรวมคำนวณเป็นเงินได้เพื่อเสียภาษีปลายปีก็ได้ โดยกรณีกองทุนรวมไม่มีสิทธิเครดิตภาษีเงินปันผล ต่างจากเงินปันผลหุ้นที่มีเครดิตให้เลือก ส่วนกำไรจากการขายคืนหน่วยลงทุนของกองทุนรวม AIMC ระบุว่าได้รับการยกเว้น
Krungsri เขียนตรงกันในแง่ว่าปันผลถูกหัก 10% ทันที และกำไรจากการขายคืนไม่เสียภาษีสำหรับบุคคลธรรมดา ข้อมูลหน้า AIMC ไม่ระบุวันที่เผยแพร่และมีเนื้อหาส่วนอื่นที่เก่าแล้ว (เรื่อง LTF) ให้ถือเป็นแนวทางทั่วไปและยืนยันกับบริษัทจัดการกองทุนก่อนเลือกวิธีหักภาษี
ตัวอย่างสมมติ กองปันผลจ่ายให้คุณ 500 บาทในรอบหนึ่ง ถ้าถูกหัก 10% คุณได้รับสุทธิ 450 บาท อีก 50 บาทไปอยู่กับกรมสรรพากร ถ้าเป็นกองไม่ปันผลและคุณขายคืนหน่วยลงทุนมูลค่าส่วนที่เป็นกำไร 500 บาท เงินส่วนนี้ไม่ถูกหักภาษีเงินได้ ตัวอย่างนี้ไม่ได้บอกว่ากองไหนให้ผลดีกว่า เพราะมูลค่ากองที่ลดลงหลังจ่ายปันผลและจังหวะที่ขายต่างกันยังต้องนำมาเทียบด้วย
ถ้าอยากเห็นภาพว่าภาษีเงินได้ปลายปีคิดอย่างไรว่าควรนำเงินปันผลไปรวมหรือไม่ ดูฐานภาษีของตัวเองที่ อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบขั้นบันได ส่วนกรณีหุ้นดูแยกต่างหากที่ ภาษีเงินปันผลหุ้น
หาคำตอบเรื่องนโยบายปันผลได้ที่ไหนในเอกสารกอง
SET Investnow ระบุว่าหนังสือชี้ชวนส่วนสรุปข้อมูลสำคัญ (Fund Fact Sheet) มีหมวดข้อมูลอื่นๆ ที่แสดงนโยบายการจ่ายเงินปันผล จำนวนขั้นต่ำในการซื้อขาย เวลาปิดรับคำสั่ง และรายชื่อผู้จัดการกองทุน ก่อนซื้อให้เปิดหมวดนี้ก่อนตัวเลขผลตอบแทน
สิ่งที่ควรจดไว้เทียบก่อนตัดสินใจ
- กองนี้จ่ายปันผลหรือไม่ ถ้าจ่าย ความถี่เท่าไร
- มีข้อความว่าจ่ายเมื่อกองมีกำไรเพียงพอหรือไม่ หรือกำหนดอัตราไว้ตายตัว
- ชื่อชนิดหน่วยที่คุณกำลังจะซื้อ เพราะกองเดียวกันอาจมีหลายชนิดหน่วยลงทุน ซึ่งนโยบายปันผล ค่าธรรมเนียม และขั้นต่ำต่างกัน
- ผลงานย้อนหลังที่แสดงว่ารวมปันผลแล้วหรือยัง เพราะ NAV ที่ลดลงหลังปันผลทำให้การเทียบกับกองไม่ปันผลผิดเพี้ยนได้

เรื่องการอ่านเอกสารส่วนอื่น ดูต่อที่ วิธีเลือกกองทุนรวม และตารางค่าธรรมเนียมที่ ค่าธรรมเนียมกองทุนรวม ตัวอย่างเรื่อง NAV ลดลงหลังปันผลอยู่ใน NAV กองทุนรวมคืออะไร
เลือกแบบไหนตามเป้าหมายเงิน
Krungsri วางหลักไว้ว่ากองปันผลเหมาะกับคนที่ต้องการเงินสดระหว่างทาง เช่นผู้เกษียณหรือคนที่ไม่มีรายได้ประจำ ส่วนกองสะสมมูลค่าเหมาะกับคนมีรายได้ประจำที่ไม่ต้องใช้เงินระหว่างทาง และเก็บเงินเพื่อเป้าหมายระยะยาว เช่นเกษียณหรือทุนการศึกษา ลองแปลงเป็นสถานการณ์
- ทำงานประจำ เก็บเงินเข้ากองทุนทุกเดือนเพื่อเป้าหมายอีกสิบปีข้างหน้า มักลงตัวกับกองสะสมมูลค่า เพราะไม่ต้องรับเงินก้อนเล็กๆ มาตัดสินใจทุกไตรมาส และไม่ถูกหักภาษีก่อนเงินได้ทำงานต่อ
- เกษียณแล้วและต้องการเงินเข้าบัญชีเป็นระยะ กองปันผลช่วยให้ไม่ต้องกดขายเอง แต่ต้องเผื่อว่ารอบไหนอาจได้น้อยกว่าที่คิด
- ต้องการเงินใช้เป็นงวดแต่ไม่อยากเสียภาษีปันผล อ่านหัวข้อถัดไป
ทั้งหมดนี้เป็นข้อมูลเพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่คำแนะนำลงทุนรายบุคคล ถ้าไม่แน่ใจว่าเงินก้อนนี้ควรอยู่ในกองแบบไหน ให้ปรึกษาผู้แนะนำการลงทุนของบริษัทจัดการกองทุนหรือธนาคารที่คุณใช้บริการ และเทียบกับระดับความเสี่ยงที่รับได้ใน ระดับความเสี่ยงกองทุนรวม 1 ถึง 8
ทางเลือกที่สาม ขายคืนเองหรือกองขายคืนอัตโนมัติ
Krungsri เสนอทางเลือกสำหรับคนที่อยากได้เงินเป็นงวดแต่ไม่อยากถูกหัก 10% วิธีแรกคือถือกองไม่ปันผลแล้วทยอยสั่งขายคืนหน่วยลงทุนเองตามจำนวนที่ต้องใช้ กำไรจากการขายคืนได้รับยกเว้นภาษี แต่ต้องตรวจค่าธรรมเนียมรับซื้อคืน (back-end fee) ของกองด้วย
วิธีที่สองคือกองที่มีนโยบายรับซื้อคืนหน่วยลงทุนอัตโนมัติ (Auto Redemption หรือชนิด R) ซึ่งขายคืนหน่วยให้ตามรอบ เช่นทุกเดือนหรือทุกไตรมาส แล้วโอนเงินเข้าบัญชี Krungsri ระบุว่าเงินที่ได้จากการขายคืนไม่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% แบบเงินปันผล แต่เตือนไว้ด้วยว่าต้องอ่านเงื่อนไขในหนังสือชี้ชวนให้ดี เพราะบางกองอาจขายคืนอัตโนมัติแม้ช่วงที่กองขาดทุนอยู่ นั่นหมายความว่าเงินที่โอนเข้ามาอาจเป็นต้นทุนของคุณเองที่ถูกขายออกไปในราคาที่ไม่เหมาะ
ทั้งสองวิธีมีจุดร่วมกับกองปันผลคือเงินที่ได้ไม่ใช่ผลตอบแทนที่การันตี มูลค่าที่เหลือในกองยังขึ้นลงตามตลาด กองตราสารหนี้และกองตลาดเงินก็มีเงื่อนไขของตัวเอง ดูภาพรวมที่ กองทุนรวมตราสารหนี้ และ กองทุนรวมตลาดเงิน
ความเข้าใจผิดที่เจอบ่อย
ปันผลมากไม่ได้แปลว่ากองดีกว่า เพราะเงินที่จ่ายออกมาทำให้ NAV ลดลงเท่ากัน ดูผลตอบแทนรวมปันผลเทียบกับดัชนีชี้วัดที่แสดงในเอกสารกอง
กองไม่ปันผลไม่ได้แปลว่าไม่ได้อะไรเลย ผลตอบแทนอยู่ในรูป NAV ที่เปลี่ยน และเก็บเกี่ยวได้เมื่อขายคืน
ทั้งสองแบบยังมีความเสี่ยงจากสินทรัพย์ที่กองลงทุนเท่ากัน ชนิดปันผลหรือไม่ปันผลไม่ได้ลดความเสี่ยงของกองลง ถ้าคุณกำลังชั่งว่าจะถือกองหรือหุ้นปันผลโดยตรง เทียบเงื่อนไขได้ที่ กองทุนรวมกับหุ้นต่างกันอย่างไร และ หุ้นปันผลคืออะไร
เมื่อมีข้อสงสัยเรื่องการหักภาษีของกองที่ถืออยู่ โทรถามบริษัทจัดการกองทุนที่ออกกองนั้น หรือสอบถามกรมสรรพากร ก่อนยื่นภาษีประจำปี
คำถามที่พบบ่อย
กองทุนปันผลให้ผลตอบแทนดีกว่ากองไม่ปันผลไหม
ไม่จำเป็น เพราะเงินปันผลมาจากมูลค่าในกองทุนเอง เมื่อจ่ายออกไป NAV ต่อหน่วยจะลดลง สิ่งที่ต่างกันจริงคือจังหวะที่เงินออกมาอยู่ในมือคุณ และภาษีที่เกี่ยวข้อง ต้องเทียบผลตอบแทนที่รวมปันผลแล้วจึงจะเห็นภาพจริง
กองทุนปันผลต้องจ่ายทุกรอบหรือเปล่า
ไม่แน่นอน Krungsri อธิบายว่าจำนวนเงินปันผลผันแปรตามผลประกอบการ และจ่ายเมื่อกองมีกำไรสะสมหรือกำไรสุทธิเพียงพอ ความถี่ที่ระบุไว้ในหนังสือชี้ชวนเป็นกรอบ ไม่ใช่คำสัญญา
ปันผลจากกองทุนต้องนำไปยื่นภาษีสิ้นปีไหม
AIMC ระบุว่าผู้ลงทุนบุคคลธรรมดามีสิทธิเลือกให้หักภาษี ณ ที่จ่าย 10% หรือนำเงินปันผลทั้งจำนวนไปรวมคำนวณภาษีปลายปี โดยกรณีกองทุนรวมไม่มีสิทธิเครดิตภาษีเงินปันผล ควรสอบถามบริษัทจัดการกองทุนหรือกรมสรรพากรก่อนเลือก
แหล่งอ้างอิง
- TAX ภาษีกับการลงทุน (คำถามที่พบบ่อย) | สมาคมบริษัทจัดการลงทุน (AIMC)
- กองทุนรวมปันผล VS ไม่ปันผล เลือกแบบไหนดี บทความนี้มีคำตอบ | Krungsri The COACH ธนาคารกรุงศรีอยุธยา
- อ่าน Fund Fact Sheet อย่างไร ให้เข้าใจภายใน 10 นาที | SET Investnow ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย




