โรงรับจำนำ คืออะไร ดอกเบี้ย ตั๋ว และทรัพย์หลุดจำนำทำงานอย่างไร

โดย ทีมบรรณาธิการ Longtoon | | อ่าน 17 นาที

โรงรับจำนำ คืออะไร ดอกเบี้ย ตั๋ว และทรัพย์หลุดจำนำทำงานอย่างไร

ประเด็นสำคัญ

  • โรงรับจำนำคือสถานที่รับของไว้เป็นประกันเงินกู้เป็นปกติธุระ ต้องได้รับใบอนุญาต และแต่ละรายกู้ได้ไม่เกิน 100,000 บาทตาม พ.ร.บ.โรงรับจำนำ พ.ศ. 2505
  • กฎหมายกำหนดเพดานดอกเบี้ย 2% ต่อเดือนสำหรับต้นเงินไม่เกิน 2,000 บาท และ 1.25% ต่อเดือนสำหรับส่วนที่เกิน และคิดครึ่งเดือนถ้าไม่เกิน 15 วัน
  • ผู้จำนำจะได้ตั๋วรับจำนำ (ปลายขั้ว) ใช้ไถ่ทรัพย์ และโรงรับจำนำต้องให้ไถ่เมื่อนำตั๋วมาขอไถ่ ยกเว้นกรณีสงสัยว่าของได้มาโดยผิดกฎหมาย
  • ทรัพย์จะหลุดเป็นสิทธิของโรงรับจำนำเมื่อขาดส่งดอกเบี้ยเกินสี่เดือน ร้านปิดประกาศบัญชีแล้ว และผู้จำนำไม่ไถ่ภายใน 30 วันนับแต่วันประกาศ
  • ก่อนใช้บริการควรดูป้ายร้าน ป้ายอัตราดอกเบี้ย วันครบกำหนดบนตั๋ว และคำนวณยอดไถ่ล่วงหน้า

โรงรับจำนำ คือสถานที่ที่รับของไว้เป็นประกันเงินกู้เป็นปกติธุระ ตามนิยามใน พ.ร.บ.โรงรับจำนำ พ.ศ. 2505 ผู้จำนำนำของไปให้ร้านประเมิน ได้เงินสดกลับมา แล้วจ่ายดอกเบี้ยเป็นรอบ ๆ จนกว่าจะนำเงินต้นมาไถ่ของคืน ถ้าไม่ไถ่และไม่ส่งดอกเบี้ยจนเข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย ของจะตกเป็นของร้าน

เรื่องที่คนมักสับสนคือเพดานดอกเบี้ย ใบตั๋ว และเวลาที่ของ "หลุดจำนำ" เพราะทั้งหมดมีกฎหมายกำหนดไว้ชัด แต่คนทั่วไปไม่ค่อยได้อ่าน ด้านล่างเป็นการสรุปจากเอกสารของกรมการปกครอง ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ดูแลงานโรงรับจำนำ แล้วต่อด้วยตัวอย่างสมมติที่คำนวณดอกเบี้ยให้เห็นภาพ

เนื้อหาเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำให้จำนำหรือไม่จำนำ ข้อความของกฎหมายอ่านจากเอกสารเมื่อพฤศจิกายน 2569 กฎกระทรวงและประกาศอาจเปลี่ยนภายหลัง

โรงรับจำนำตามกฎหมายคือที่ไหน

สรุปของกรมการปกครองให้นิยามว่า โรงรับจำนำคือสถานที่รับจำนำสิ่งของเป็นประกันหนี้เงินกู้เป็นปกติธุระ แต่ละรายมีจำนวนเงินไม่เกิน 100,000 บาท และรวมถึงการรับซื้อของโดยมีข้อตกลงหรือความเข้าใจว่าจะไถ่คืนภายหลังด้วย ตารางเปรียบเทียบของกรมการปกครองอีกฉบับระบุว่า วงเงินนี้ถูกแก้ไขครั้งสุดท้ายในปี พ.ศ. 2534

มีเงื่อนไขสำคัญอีกสามข้อ

  1. ต้องมีใบอนุญาต กฎหมายห้ามตั้งโรงรับจำนำโดยไม่ได้รับใบอนุญาต เจ้าพนักงานผู้ออกใบอนุญาตคืออธิบดีกรมการปกครองในเขตกรุงเทพฯ และผู้ว่าราชการจังหวัดในเขตจังหวัด ใบอนุญาตใช้ได้ถึงวันที่ 31 ธันวาคมของปีที่ออก
  2. ต้องมีป้ายชัดเจน ร้านต้องติดป้ายคำว่า "โรงรับจำนำ" หน้าร้าน และติดป้ายอัตราดอกเบี้ยเป็นภาษาไทยไว้ในที่เปิดเผยภายในร้าน
  3. ชื่อเรียกต่างกันได้ ถ้าเป็นของเทศบาลหรือทางราชการ อาจใช้คำอื่นแทนได้ เช่น สถานธนานุบาล หรือสถานธนานุเคราะห์ โดยต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการควบคุมโรงรับจำนำ

KTC แบ่งผู้ให้บริการเป็นสามกลุ่ม คือโรงรับจำนำเอกชน สถานธนานุเคราะห์ (ของรัฐ ระบุว่าสังกัดกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ) และสถานธนานุบาล (ดำเนินการโดยเทศบาลหรือกรุงเทพมหานคร) ส่วนการแบ่งสังกัดนี้มาจากบทความของ KTC แหล่งเดียว ควรตรวจกับร้านที่คุณใช้บริการ

เคาน์เตอร์โรงรับจำนำที่มีเครื่องประดับทองและเครื่องชั่ง

ดอกเบี้ยโรงรับจำนำ กฎหมายตั้งเพดานไว้เท่าไร

ตามสรุปของกรมการปกครอง ผู้รับจำนำเรียกหรือรับดอกเบี้ยเกินอัตราต่อไปนี้ไม่ได้

ส่วนของต้นเงิน เพดานดอกเบี้ย
ต้นเงินไม่เกิน 2,000 บาท 2% ต่อเดือน
ต้นเงินส่วนที่เกิน 2,000 บาท 1.25% ต่อเดือน

กติกาการนับเวลาที่ควรรู้มีสองข้อ

  • ถ้าไม่ครบเดือนและไม่เกิน 15 วัน คิดเป็นครึ่งเดือน ถ้าเกิน 15 วันคิดเป็นหนึ่งเดือน เศษของหนึ่งสตางค์ปัดทิ้ง
  • เงินหรือทรัพย์สินอื่นที่ร้านได้รับเนื่องจากการรับจำนำ นอกจากดอกเบี้ย ให้ถือเป็นดอกเบี้ยด้วย ดังนั้นร้านจะเรียกค่าธรรมเนียมแอบแฝงมารวมให้เกินเพดานไม่ได้

เพดานนี้เป็นอัตราสูงสุด ไม่ได้แปลว่าทุกร้านต้องคิดเท่านี้ KTC อธิบายว่าอัตราดอกเบี้ยกำหนดโดยแต่ละโรงรับจำนำและมักแบ่งตามยอดต้นเงิน ให้ดูป้ายอัตราดอกเบี้ยในร้านก่อนตกลง

ถ้าร้านเรียกหรือรับดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด สรุปของกรมการปกครองระบุว่ามีโทษปรับตั้งแต่ 1,000 ถึง 20,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ หากสนใจเพดานดอกเบี้ยของสินเชื่อชนิดอื่นเปรียบเทียบ อ่านต่อที่ ดอกเบี้ยตามกฎหมายคิดได้สูงสุดเท่าไร

ตัวอย่างสมมติ คิดดอกเบี้ยจำนำ 10,000 บาท

ตัวเลขด้านล่างเป็นการสมมติเพื่อแสดงวิธีคิด โดยใช้เพดานตามกฎหมายเป็นฐาน ซึ่งอัตราจริงของร้านอาจต่ำกว่า สมมติว่าคุณได้เงินจากการจำนำ 10,000 บาท

  • ดอกเบี้ยต่อเต็มหนึ่งเดือน: ส่วนแรก 2,000 บาท คูณ 2% ได้ 40 บาท ส่วนที่เหลือ 8,000 บาท คูณ 1.25% ได้ 100 บาท รวมไม่เกิน 140 บาทต่อเดือน
  • ไถ่ในวันที่ 10: ไม่ครบเดือนและไม่เกิน 15 วัน คิดครึ่งเดือน ไม่เกิน 70 บาท
  • ไถ่ในวันที่ 20: เกิน 15 วัน คิดเป็นหนึ่งเดือน ไม่เกิน 140 บาท
  • ไถ่เมื่อครบสองเดือน: ดอกเบี้ยไม่เกิน 280 บาท ยอดไถ่ไม่เกิน 10,280 บาท

ข้อสังเกตคือวันที่ 15 กับวันที่ 16 ต่างกันมาก เพราะทำให้ดอกเบี้ยกระโดดจากครึ่งเดือนเป็นเต็มเดือน ถ้ากำลังจะได้เงินก้อนและวางแผนไถ่ใกล้ครึ่งเดือน ควรถามร้านวิธีนับวันที่แน่นอนก่อน เพราะวิธีนับวันจำนำ KTC ระบุว่านับวันที่จำนำเป็นวันที่ 1 แต่ควรยืนยันกับร้านที่คุณใช้อีกครั้ง

ตั๋วรับจำนำและขั้นตอนไถ่คืน

ทุกครั้งที่รับจำนำ กฎหมายให้ร้านออกตั๋วรับจำนำให้ผู้จำนำ และติดเลขหมายที่ตัวทรัพย์ให้ตรงกับเลขหมายบนตั๋ว ร้านต้องจดรายการเกี่ยวกับบัตรประชาชนของผู้จำนำไว้ที่ต้นขั้วตั๋ว ถ้าผู้จำนำไม่ต้องมีบัตรประชาชนตามกฎหมาย ให้จดเอกสารที่แสดงชื่อและที่อยู่แทน

สรุปของกรมการปกครองยังอ้างถึงกฎกระทรวงที่กำหนดให้ผู้จำนำลงลายมือชื่อหรือพิมพ์ลายหัวแม่มือในต้นขั้วและปลายขั้วตั๋ว และให้ร้านมอบปลายขั้วตั๋วแก่ผู้จำนำ ตั๋วที่คุณถืออยู่จึงคือหลักฐานที่ใช้มาขอไถ่

เมื่อไถ่ ขั้นตอนตามกฎหมายเป็นดังนี้

  1. ผู้จำนำนำตั๋วรับจำนำมาขอไถ่ ร้านต้องให้ไถ่ ยกเว้นกรณีตามข้อถัดไป
  2. ร้านจดแจ้งรายการเกี่ยวกับบัตรประชาชนของผู้ไถ่
  3. ร้านนำตั๋วที่ไถ่แล้วติดไว้ที่ต้นขั้ว และบันทึกวันเดือนปีที่ไถ่
  4. ผู้ไถ่ทรัพย์คืนลงลายมือชื่อในต้นขั้วตั๋ว

ร้านต้องไม่ให้ไถ่เมื่อได้รับแจ้งจากเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจว่าทรัพย์หรือตั๋วได้มาโดยการกระทำความผิด หรือมีเหตุควรสงสัยเช่นนั้น และต้องแจ้งตำรวจหรือเจ้าพนักงานทันที

มีอีกกรณีที่กฎหมายคุ้มครองเจ้าของเดิม คือถ้าร้านรับจำนำของที่เห็นได้ว่าเป็นของราชการ ของที่ถูกแจ้งว่าหาย ของที่รู้หรือควรรู้ว่าได้มาโดยผิดกฎหมาย หรือรับโดยไม่จดรายการบัตรประชาชน ร้านต้องคืนของให้เจ้าของโดยเรียกให้ชำระหนี้ที่เกิดจากการรับจำนำนั้นจากเจ้าของไม่ได้ แต่ร้านยังเรียกเงินจากผู้นำมาจำนำได้ ข้อนี้เป็นเหตุผลให้ไม่ควรเอาของที่ไม่ใช่ของตัวเองไปจำนำ

ข้อห้ามที่ร้านต้องปฏิบัติ

สรุปของกรมการปกครองระบุข้อห้ามที่ผู้จำนำควรรู้ เพื่อตรวจว่าร้านทำถูกต้องหรือไม่

  • ห้ามรับจำนำหรือให้ไถ่ระหว่างเวลา 18.00 ถึง 08.00 น. ตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ ตารางเปรียบเทียบของกรมการปกครองมีร่างแก้ไขเสนอเปลี่ยนเป็น 20.00 ถึง 08.00 น. แต่เป็นเพียงร่าง เอกสารไม่ระบุวันที่ ไม่ควรถือว่าใช้บังคับแล้ว
  • ห้ามรับจำนำจากพระภิกษุสามเณร หรือเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี
  • ห้ามรับจำนำของที่เห็นได้ว่าเป็นของราชการ
  • ห้ามนำทรัพย์จำนำออกนอกโรงรับจำนำ เว้นแต่ปฏิบัติตามกฎหมายหรือได้รับอนุญาต
  • ห้ามประกอบธุรกิจอื่นที่ไม่เกี่ยวกับการรับจำนำหรือการขายของหลุดจำนำในบริเวณโรงรับจำนำ

เมื่อไรทรัพย์จึงหลุดจำนำ

ข้อนี้เป็นเรื่องที่คนกังวลที่สุด กฎหมายกำหนดขั้นตอนไว้ดังนี้ ตามสรุปของกรมการปกครอง

  1. ผู้จำนำขาดส่งดอกเบี้ยเป็นเวลากว่าสี่เดือน
  2. ร้านทำบัญชีทรัพย์ที่ขาดส่งดอกเบี้ยยื่นต่อเจ้าพนักงานผู้ออกใบอนุญาต และปิดประกาศบัญชีนั้นในที่เปิดเผยที่ร้าน
  3. ทรัพย์ในบัญชีที่เจ้าพนักงานไม่ได้สั่งอายัด และผู้จำนำไม่ได้ขอไถ่ภายใน 30 วันนับแต่วันประกาศ จึงหลุดเป็นสิทธิของร้าน
  4. ร้านบันทึกวันที่หลุดเป็นสิทธิไว้ในต้นขั้ว และบันทึกวันที่จำหน่ายหรือเปลี่ยนสภาพทรัพย์ด้วย

KTC เขียนว่าตั๋วรับจำนำมีอายุ 4 เดือน 30 วัน ซึ่งตรงกับหลักเกณฑ์ข้างต้น และระบุว่าถ้าครบกำหนดตรงวันเสาร์อาทิตย์หรือวันหยุดนักขัตฤกษ์ ไปดำเนินการวันทำการแรกได้โดยไม่ถูกคิดดอกเบี้ยเพิ่ม รวมถึงเมื่อถึงกำหนดแต่ยังไม่มีเงินไถ่ สามารถจ่ายดอกเบี้ยเพื่อขยายระยะเวลาจำนำได้ รายละเอียดเหล่านี้มาจาก KTC แหล่งเดียว จึงต้องยืนยันกับร้านและดูวันครบกำหนดที่พิมพ์ในตั๋วของคุณ

เรื่องวิธีต่อดอกและเงื่อนไขของแต่ละร้านเป็นรายละเอียดที่ควรถามร้านโดยตรง

ตั๋วหาย ทำอย่างไร

เอกสารของกรมการปกครองที่เปิดอ่านไม่ได้อธิบายขั้นตอนกรณีตั๋วหาย สิ่งที่ยืนยันได้คือกฎหมายเขียนว่าร้านต้องให้ไถ่เมื่อผู้จำนำนำตั๋วมาขอไถ่ ตั๋วจึงเป็นของสำคัญ ควรเก็บแยกจากกระเป๋าเงินและถ่ายรูปไว้ทันทีที่ได้รับ ภาพนี้ช่วยเมื่อต้องบอกเลขตั๋ว วันที่จำนำ และรายละเอียดทรัพย์กับร้าน ถ้าตั๋วหายให้ติดต่อร้านที่จำนำโดยเร็ว แล้วถามเอกสารที่ร้านต้องการ และไม่ควรรับซื้อตั๋วจากคนอื่นเพราะตรวจที่มาของตั๋วไม่ได้

จำนำเทียบกับการกู้เงินแบบอื่น

โรงรับจำนำให้เงินตามมูลค่าที่ร้านประเมินจากของที่นำไป ไม่ต้องพิสูจน์รายได้เหมือนสินเชื่อส่วนบุคคล จุดแลกเปลี่ยนคือคุณต้องเอาของมีค่าไปฝากไว้ และมีโอกาสสูญเสียของถ้าไม่ไถ่ตามกำหนด วงเงินที่ได้ขึ้นกับการประเมินของแต่ละร้าน

ถ้ากำลังเทียบทางเลือกกู้เงิน อ่านเพิ่มได้ที่ สินเชื่อจำนำทะเบียนรถ คืออะไร ซึ่งต้นทุนและความเสี่ยงต่างออกไป และ หนี้นอกระบบอันตรายอย่างไร เพื่อรู้ว่าอะไรคือสัญญาณที่ไม่ควรเข้าใกล้ ส่วนถ้าเงินที่ต้องการมาจากหนี้ที่เริ่มตึง ลองวางแผนก่อนด้วย ทางออกเมื่อมีหนี้ท่วม

เรื่องทองคำที่คนนิยมนำไปจำนำ ดูพื้นฐานเรื่องราคาและค่ากำเหน็จได้ที่ ทองรูปพรรณกับทองคำแท่งต่างกันอย่างไร เพราะราคารับจำนำและราคาตลาดไม่ใช่ราคาเดียวกัน

ผู้จำนำถือตั๋วรับจำนำและนับเงินสดที่เคาน์เตอร์

ปรึกษาใครเมื่อสงสัยว่าร้านทำผิดกฎหมาย

ถ้าสงสัยว่าร้านคิดดอกเบี้ยเกินเพดาน ไม่ออกตั๋ว ไม่ยอมให้ไถ่โดยไม่แจ้งเหตุผล หรือไม่ได้รับใบอนุญาต เจ้าพนักงานผู้ออกใบอนุญาตที่ระบุในสรุปของกรมการปกครองคืออธิบดีกรมการปกครองในเขตกรุงเทพฯ และผู้ว่าราชการจังหวัดในเขตจังหวัด ให้สอบถามสำนักงานของหน่วยงานนั้นว่ารับเรื่องอย่างไร หากเป็นเรื่องของหายหรือถูกยักยอก ให้แจ้งตำรวจก่อน

เช็กลิสต์ก่อนไปโรงรับจำนำ

  • ร้านติดป้ายคำว่า "โรงรับจำนำ" (หรือชื่อที่ได้รับอนุญาต เช่น สถานธนานุบาล) และมีป้ายอัตราดอกเบี้ยเป็นภาษาไทย
  • ถามอัตราดอกเบี้ยและวิธีนับวันก่อนตกลง โดยเฉพาะช่วง 15 วันแรก
  • คำนวณยอดไถ่ล่วงหน้าสำหรับ 1, 2 และ 3 เดือน แล้วดูว่ารายได้ไหวหรือไม่
  • ตรวจว่าตั๋วมีเลขหมายตรงกับที่ติดไว้ที่ทรัพย์ และมีวันครบกำหนดที่อ่านออก
  • ถ่ายรูปตั๋วและเก็บตั๋วแยกจากกระเป๋าเงิน
  • ใช้ชื่อและบัตรประชาชนของตัวเองเท่านั้น ไม่นำของที่ไม่ใช่ของตัวเองมาจำนำ
  • จดวันครบกำหนดในปฏิทิน และตัดสินใจก่อนล่วงหน้าว่าจะไถ่หรือต่อดอก
  • อย่าลืมว่าถ้าขาดส่งดอกเบี้ยเกินสี่เดือน ร้านเริ่มกระบวนการให้ทรัพย์หลุดได้ตามกฎหมาย

คำถามที่พบบ่อย

จำนำของไม่ถึงสองพันบาทกับหลายหมื่นบาท ดอกเบี้ยต่อเดือนเท่ากันไหม

เพดานไม่เท่ากัน ตามสรุป พ.ร.บ.โรงรับจำนำของกรมการปกครอง ต้นเงินส่วนไม่เกิน 2,000 บาทคิดได้ไม่เกิน 2% ต่อเดือน ส่วนที่เกิน 2,000 บาทคิดได้ไม่เกิน 1.25% ต่อเดือน อัตราจริงของแต่ละร้านอาจต่ำกว่าเพดานนี้ ให้ดูป้ายอัตราดอกเบี้ยในร้าน

ถ้ามีเงินไม่พอไถ่ในวันครบกำหนด ทรัพย์จะหลุดทันทีไหม

ตามกฎหมาย ทรัพย์หลุดเป็นสิทธิของร้านได้ก็ต่อเมื่อขาดส่งดอกเบี้ยเกินสี่เดือน ร้านทำบัญชียื่นต่อเจ้าพนักงานและปิดประกาศ แล้วผู้จำนำไม่ไถ่ภายใน 30 วันนับแต่วันประกาศ ส่วนวิธีนับวันครบกำหนดและการต่อดอกของแต่ละร้านให้ถามจากร้านและอ่านที่ตั๋ว

ตั๋วรับจำนำหายต้องทำอย่างไร

แหล่งทางการที่เปิดอ่านไม่ได้อธิบายขั้นตอนกรณีตั๋วหาย กฎหมายเขียนว่าร้านต้องให้ไถ่เมื่อผู้จำนำนำตั๋วมาขอไถ่ จึงควรติดต่อร้านหรือสาขาที่จำนำไว้โดยเร็ว เพื่อถามเอกสารและขั้นตอนที่ร้านนั้นกำหนด

แหล่งอ้างอิง

  1. สรุปสาระสำคัญ พระราชบัญญัติโรงรับจำนำ พ.ศ. ๒๕๐๕ | กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย (กลุ่มงานโรงรับจำนำ ส่วนงานนิติการ)
  2. ตารางเปรียบเทียบ พระราชบัญญัติโรงรับจำนำ พ.ศ. 2505 กับร่างพระราชบัญญัติโรงรับจำนำ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... | กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย
  3. โรงรับจำนำ ตัวช่วยเสริมสภาพคล่องกับเรื่องที่หลายคนยังไม่รู้ | บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) KTC