ทองรูปพรรณ กับทองคำแท่ง ต่างกันตรงไหน ขายคืนได้เงินเท่าไร

ทองคำแท่งกับทองรูปพรรณ 96.5% เนื้อทองเท่ากัน แต่เมื่อซื้อแล้วขายคืนในวันเดียวกัน คุณได้เงินกลับไม่เท่ากันเลย ทองแท่งเสียแค่ส่วนต่างราคาซื้อกับขาย ทองรูปพรรณเสียค่ากำเหน็จที่จ่ายไปตอนซื้อ และยังโดนหักตอนขายคืนอีกชั้น ความต่างนี้มาจากนิยามและกติกาที่สมาคมค้าทองคำกำหนดไว้ ซึ่งคนซื้อทองครั้งแรกมักไม่ได้ถาม

ถ้าคุณกำลังตัดสินใจระหว่างสร้อยหนึ่งบาทกับทองแท่งหนึ่งบาท ด้านล่างคือข้อมูลที่ต้องรู้ก่อนเดินเข้าร้าน

นิยามจากสมาคมค้าทองคำ สองแบบต่างกันอย่างไร

สมาคมค้าทองคำให้คำนิยามไว้ดังนี้

ประเด็น	ทองคำแท่ง	ทองรูปพรรณ
ความบริสุทธิ์ที่ซื้อขายในไทย	96.5% หรือ 99.99%	96.5% (ราว 23 กะรัต)
น้ำหนักต่อ 1 บาททอง (96.5%)	15.244 กรัม	15.16 กรัม
การผลิต	หลอมเป็นแท่ง ไม่มีน้ำประสาน	ขึ้นรูปเป็นเครื่องประดับ ใช้น้ำประสานทองผสมบอแรกซ์
ราคาซื้อ	ราคาขายออกทองคำแท่งของวันนั้น	ราคาทองคำแท่งบวกค่ากำเหน็จ
การขายคืน	ตามราคารับซื้อทองคำแท่งของวันนั้น	ร้านเดิมหักได้ไม่เกิน 5% จากราคารับซื้อทองคำแท่งของวัน

น้ำหนักที่ต่างกัน 0.084 กรัมต่อบาทไม่ได้แปลว่าทองรูปพรรณโกง มาตรฐานนี้เผื่อส่วนของน้ำประสานที่อยู่ในชิ้นงาน ซึ่งไม่ใช่เนื้อทองบริสุทธิ์ทั้งหมด เวลาเอาสร้อย 1 บาทไปชั่ง ตัวเลขที่เห็นควรอยู่ที่ราว 15.16 กรัม ถ้าต่ำกว่านั้นชัดเจน ให้ถามร้าน

ราคาที่คุณจ่ายจริงมีกี่ส่วน

ราคาทองที่ประกาศทุกวันมีสองฝั่ง คือราคารับซื้อและราคาขายออก คำถามที่พบบ่อยของสมาคมฯ ระบุว่าสมาคมประกาศราคาครั้งแรกของวันราว 9.20 ถึง 9.40 น. และปรับได้หลายครั้งต่อวันตามตลาดโลกและค่าเงินบาท ส่วนต่างระหว่างราคารับซื้อกับขายออกของทองคำแท่งอยู่ที่ราว 100 บาทต่อบาททอง

ส่วนประกอบ	ทองคำแท่ง 1 บาท	ทองรูปพรรณ 1 บาท
ราคาเนื้อทอง	ราคาขายออกทองคำแท่ง	ราคาขายออกทองคำแท่ง
ค่ากำเหน็จ	ไม่มี	สมาคมแนะนำขั้นต่ำ 500 บาท ลายซับซ้อนสูงกว่านี้มาก
ส่วนบวกของร้านค้าปลีก	ตามที่ร้านกำหนด สมาคมระบุว่าโดยทั่วไป 50 ถึง 100 บาท จังหวัดห่างไกลถึง 200 บาท	เช่นเดียวกัน

ค่ากำเหน็จที่สมาคมแนะนำเป็นขั้นต่ำ เช่น ทอง 1 บาท 500 บาท ทอง 2 บาท 1,000 บาท และชิ้นเล็กอย่าง 25 หรือ 50 สตางค์ก็คิดขั้นต่ำ 500 บาทเท่ากัน ทำให้ทองชิ้นเล็กเสียค่ากำเหน็จเป็นสัดส่วนสูงกว่าชิ้นใหญ่ วิธีอ่านป้ายราคาทั้งสี่ช่องอยู่ใน วิธีอ่านราคาทอง

ตัวอย่างสมมติ ซื้อแล้วขายคืนวันเดียวกัน ได้เงินกลับเท่าไร

สมมติวันนั้นสมาคมประกาศราคาทองคำแท่ง 96.5% รับซื้อ 60,000 บาท ขายออก 60,100 บาท คุณซื้อทอง 1 บาทแบบละอย่าง แล้วเปลี่ยนใจขายคืนร้านเดิมในวันเดียวกัน

ขั้นตอน	ทองคำแท่ง 1 บาท	สร้อยทองรูปพรรณ 1 บาท ค่ากำเหน็จ 800 บาท
จ่ายตอนซื้อ	60,100	60,100 + 800 = 60,900
ราคาฐานตอนขายคืน	60,000	60,000
ส่วนหักตอนขายคืน	ไม่มี	ร้านหักได้สูงสุด 5% = 3,000
ได้เงินคืน	60,000	57,000 (กรณีหักเต็ม 5%)
เสียไป	100	3,900

ถ้าร้านหักน้อยกว่า 5% เช่น หัก 2% หรือ 1,200 บาท คุณจะเสียรวม 2,000 บาท ตัวเลขยังสูงกว่าทองแท่งราว 20 เท่า ราคาทองต้องขึ้นมากกว่า 3,900 บาทต่อบาททองจากวันที่ซื้อ ทองรูปพรรณชิ้นนี้จึงจะเริ่มมีกำไร ขณะที่ทองแท่งต้องการแค่เกิน 100 บาท

ถือไว้สามปีแล้วขาย ส่วนต่างยังห่างแค่ไหน

ตัวอย่างแรกเป็นกรณีขายวันเดียว ลองดูกรณีที่ถือนานขึ้น ตัวอย่างสมมติ คุณซื้อทอง 2 บาทวันที่ราคาทองแท่งขายออก 60,100 บาท รับซื้อ 60,000 บาท ผ่านไปสามปี ราคารับซื้อทองแท่งขึ้นเป็น 66,000 บาท หรือเพิ่มขึ้น 10%

รายการ	ทองคำแท่ง 2 บาท	สร้อยทองรูปพรรณ 2 บาท ค่ากำเหน็จ 1,600 บาท
ต้นทุนตอนซื้อ	120,200	120,200 + 1,600 = 121,800
ราคาฐานตอนขายคืน (66,000 × 2)	132,000	132,000
ส่วนหักตอนขายคืนร้านเดิม	ไม่มี	สูงสุด 5% = 6,600
ได้เงินคืน	132,000	125,400
กำไร	11,800	3,600
กำไรเทียบเงินที่จ่าย	ราว 9.8%	ราว 3.0%

ราคาทองขึ้นเท่ากัน แต่คนถือทองแท่งได้กำไรมากกว่าราวสามเท่า ส่วนที่หายไปของทองรูปพรรณคือค่ากำเหน็จ 1,600 บาทและส่วนหัก 6,600 บาท ส่วนหักคิดเป็นเปอร์เซ็นต์จากราคาวันขาย ยิ่งราคาทองขึ้น ตัวเลขบาทที่โดนหักก็ยิ่งมากตาม

ถ้าร้านหักจริงเพียง 2% ส่วนหักจะเหลือ 2,640 บาท กำไรเพิ่มเป็น 7,560 บาท ราว 6.2% ร้านแต่ละแห่งหักไม่เท่ากัน ก่อนซื้อจึงควรถามว่าถ้านำมาขายคืนจะหักเท่าไร และขอให้เขียนไว้หรือจำชื่อพนักงานไว้

ทองควรมีสัดส่วนในเงินออมเท่าไร

ทองไม่จ่ายดอกเบี้ยหรือเงินปันผล กำไรมาจากราคาที่เปลี่ยนไปอย่างเดียว ราคาทองในไทยขึ้นกับสองปัจจัยหลักคือราคาทองโลกในหน่วยดอลลาร์และค่าเงินบาท บางช่วงสองปัจจัยนี้หักล้างกัน บางช่วงเสริมกัน ราคาจึงลงได้หลายปีติดต่อกันเช่นเดียวกับสินทรัพย์อื่น

หลายคนใช้ทองเป็นส่วนหนึ่งของพอร์ตเพื่อกระจายความเสี่ยง เพราะในบางช่วงทองเคลื่อนไหวไม่ไปทางเดียวกับหุ้น แต่ถ้าเงินออมทั้งหมดอยู่ในทอง ความเสี่ยงก็ไปกองอยู่ที่ราคาทองเพียงอย่างเดียว วิธีแบ่งสินทรัพย์หลายระดับอยู่ใน การกระจายความเสี่ยง

ตัวอย่างสมมติ คุณมีเงินออม 300,000 บาท ตั้งใจให้ทองเป็นราว 10% ของทั้งหมด คือ 30,000 บาท ทองคำแท่ง 1 บาทราคาเกินงบนี้ ทางเลือกคือทองแท่งน้ำหนักเล็ก หรือการออมทองรายเดือนกับร้านที่ซื้อขายเป็นกรัม ทองรูปพรรณชิ้นเล็กไม่เหมาะกับงบนี้ เพราะค่ากำเหน็จขั้นต่ำ 500 บาทเท่ากับ 1.7% ของเงินทั้งก้อนตั้งแต่วันแรก

ทองคำแท่ง 99.99% เข้ามาเกี่ยวตรงไหน

ทองคำแท่ง 99.99% เป็นมาตรฐานสากล ซื้อขายเป็นกรัมหรือเป็นออนซ์มากกว่าเป็นบาท ร้านทองทั่วไปในไทยส่วนใหญ่ซื้อขาย 96.5% เป็นหลัก ทอง 99.99% จึงมักซื้อผ่านผู้ค้ารายใหญ่หรือแพลตฟอร์มออนไลน์ ข้อดีคือนำไปใช้อ้างอิงราคาโลกได้ตรงกว่า ข้อเสียคือร้านท้องถิ่นบางแห่งไม่รับซื้อคืน หรือรับในราคาที่ต้องคำนวณแปลงก่อน

ถ้าคุณซื้อทองเพื่อขายคืนในร้านใกล้บ้าน 96.5% สะดวกกว่า ถ้าตั้งใจถือยาวผ่านแพลตฟอร์มของผู้ค้ารายใหญ่ 99.99% ก็เป็นตัวเลือก ภาพรวมช่องทางลงทุนทองทั้งห้าแบบ รวมถึงกองทุนทองและทองออนไลน์ อยู่ใน ลงทุนทองคำ

ตรวจทองก่อนจ่ายเงิน ดูอะไรบ้าง

คำถามที่พบบ่อยของสมาคมฯ ระบุว่าร้านทองต้องแสดงน้ำหนัก ความบริสุทธิ์ ค่ากำเหน็จ และประเภทของทองบนถาดหรือป้าย และวิธีตรวจความบริสุทธิ์ที่แม่นยำที่สุดคือการตรวจด้วยวิธีหลอมไฟ (fire assay) ซึ่งทำในห้องปฏิบัติการ คนซื้อทั่วไปทำเองไม่ได้ แต่ทำสิ่งเหล่านี้ที่หน้าร้านได้

1. ขอดูราคาประกาศของสมาคมในวันนั้นเทียบกับป้ายร้าน
2. ขอให้ชั่งทองต่อหน้า ดูหน่วยกรัมบนตาชั่ง
3. ถามค่ากำเหน็จเป็นตัวเลข ไม่ใช่ราคารวมอย่างเดียว
4. ตรวจตราร้านและเปอร์เซ็นต์ที่ตอกบนชิ้นทอง
5. ขอใบรับประกันที่ระบุน้ำหนัก ความบริสุทธิ์ ค่ากำเหน็จ ชื่อและที่อยู่ร้าน
6. ถ้าซื้อทองแท่ง ดูหมายเลขหรือตราผู้ผลิตบนแท่งให้ตรงกับใบรับประกัน

ใครควรเลือกแบบไหน

เป้าหมาย	แบบที่เหมาะกว่า	เหตุผล
เก็บเงินในรูปทอง ตั้งใจขายคืนเมื่อราคาขึ้น	ทองคำแท่ง	ต้นทุนเข้าออกต่ำ ส่วนต่างราว 100 บาท
ใส่เป็นเครื่องประดับทุกวัน	ทองรูปพรรณ	ใช้งานได้ ค่ากำเหน็จคือค่าชิ้นงาน
ของขวัญรับขวัญเด็ก งานแต่ง	ทองรูปพรรณ หรือทองแท่งชิ้นเล็ก	ขึ้นกับว่าผู้รับจะใส่หรือเก็บ
ออมทีละน้อยทุกเดือน	ทองแท่งผ่านการออมทองของร้าน หรือกองทุนทอง	ทองรูปพรรณชิ้นเล็กเสียค่ากำเหน็จเป็นสัดส่วนสูง
สำรองเงินฉุกเฉินที่ขายได้ทุกที่	ทองคำแท่ง 96.5%	ร้านทั่วไปรับซื้อตามราคาประกาศ

เรื่องที่คนมักถามที่หน้าร้าน

ทองรูปพรรณเก่าที่ไม่มีใบรับประกันขายได้ไหม ขายได้ แต่ร้านจะตรวจความบริสุทธิ์และชั่งน้ำหนักก่อนตีราคา และไม่อยู่ใต้เกณฑ์หักไม่เกิน 5% ของร้านเดิม เพราะพิสูจน์ไม่ได้ว่าซื้อมาจากร้านนั้น

เอาทองรูปพรรณไปเปลี่ยนเป็นลายใหม่คิดอย่างไร ร้านมักตีราคาทองเดิมเป็นราคารับซื้อหลังหัก แล้วคิดราคาชิ้นใหม่รวมค่ากำเหน็จใหม่ ถามยอดส่วนต่างที่ต้องจ่ายเป็นตัวเลขก่อนตกลง

ทองคำแท่งน้ำหนักเล็ก เช่น 1 สลึง คุ้มไหม ร้านบางแห่งบวกค่าบล็อกหรือค่าผลิตสำหรับแท่งเล็ก ถามราคารวมเทียบกับราคาต่อบาทที่ประกาศเพื่อดูว่าเสียเพิ่มเท่าไร

สรุปตัวเลขจากตัวอย่างสมมติ

ซื้อแล้วขายคืนร้านเดิมในวันเดียวกัน ที่ราคาทองแท่งรับซื้อ 60,000 บาท ขายออก 60,100 บาท

• ทองคำแท่ง 1 บาท เสีย 100 บาท
• ทองรูปพรรณ 1 บาท ค่ากำเหน็จ 800 บาท ร้านหักเต็ม 5% เสีย 3,900 บาท
• ทองรูปพรรณชิ้นเดิม ร้านหัก 2% เสีย 2,000 บาท

ถ้าซื้อทองรูปพรรณแล้วถูกหักเกิน 5% เมื่อขายคืนร้านเดิม หรือร้านไม่แสดงน้ำหนักและค่ากำเหน็จ ร้องเรียนได้ที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค สายด่วน 1166