GDP คืออะไร อ่านตัวเลขการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยให้เข้าใจ

โดย ทีมบรรณาธิการ Longtoon | | อ่าน 10 นาที

GDP คืออะไร อ่านตัวเลขการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยให้เข้าใจ

สรุปประเด็นสำคัญ

  • GDP คือมูลค่าของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายที่ผลิตขึ้นภายในประเทศในช่วงเวลาหนึ่ง สภาพัฒน์ (สศช.) เป็นผู้จัดทำตัวเลขทางการของไทย
  • วัดได้ 3 ด้าน คือการผลิต รายจ่าย และรายได้ โดยด้านรายจ่ายใช้สมการ C + I + G + X ลบ M
  • ปี 2566 ธปท. ระบุว่า GDP ไทยราว 17.9 ล้านล้านบาท การบริโภคเอกชนราว 60% ภาครัฐราว 20% ส่วนภาคบริการคิดเป็นราว 60% ของการผลิต
  • ข่าวที่พาดหัวว่า GDP ขยายตัวมักหมายถึงอัตราการเติบโต ไม่ใช่ขนาดเศรษฐกิจ และอาจเป็นตัวเลขประมาณการซึ่งต่างกันตามหน่วยงาน
  • ตัวเลขออกช้ากว่าสิ้นไตรมาสราว 6 ถึง 7 สัปดาห์ จึงต้องดูเครื่องชี้รายเดือนควบคู่

GDP หรือผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ คือมูลค่าของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายที่ผลิตขึ้นภายในประเทศในช่วงเวลาหนึ่ง ธนาคารแห่งประเทศไทยอธิบายไว้ว่าเป็นมูลค่าเพิ่มของกิจกรรมทางเศรษฐกิจทั้งหมดที่เกิดขึ้นในประเทศ ตัวเลขทางการของไทยจัดทำโดยสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒน์ หรือ สศช.) ส่วนตัวเลข "GDP ขยายตัวร้อยละ 2" ที่เห็นในข่าว คืออัตราเติบโตของยอดนั้น ไม่ใช่ขนาดของเศรษฐกิจ

สินค้าขั้นสุดท้าย และมูลค่าเพิ่ม ต่างกันอย่างไร

ที่ต้องเน้นคำว่า "ขั้นสุดท้าย" เพราะถ้านับทุกขั้นตอน มูลค่าจะซ้ำกันหลายรอบ ลองดูตัวอย่างสมมติ โรงสีขายข้าวสารให้โรงงานผลิตข้าวกล่อง 100 บาท โรงงานทำเป็นข้าวกล่องแล้วขายให้ผู้บริโภค 150 บาท ถ้านับยอดขายทุกขั้นจะได้ 250 บาท แต่ GDP นับแค่ 150 บาท ซึ่งเท่ากับมูลค่าเพิ่มของแต่ละขั้นมารวมกัน คือโรงสี 100 บาทบวกโรงงาน 50 บาท

หลักนี้ทำให้วัดเศรษฐกิจได้ 3 ทาง และได้ผลเท่ากัน

วัด GDP ได้ 3 ด้าน

ธปท. ระบุว่า GDP วัดได้ทั้งด้านการผลิต ด้านรายจ่าย และด้านรายได้ ซึ่งทั้งสามด้านควรให้ตัวเลขเท่ากัน

  • ด้านการผลิต รวมมูลค่าเพิ่มของทุกภาคการผลิต เช่น เกษตร อุตสาหกรรม บริการ
  • ด้านรายจ่าย รวมเงินที่ทุกฝ่ายจ่ายซื้อสินค้าและบริการที่ผลิตในประเทศ
  • ด้านรายได้ รวมรายได้ที่ตกถึงแรงงาน เจ้าของทุน และเจ้าของที่ดิน

ด้านรายจ่ายเป็นสมการที่เห็นบ่อยที่สุดในหนังสือเรียนและบทวิเคราะห์ คือ GDP = C + I + G + X ลบ M ตัวอักษรแต่ละตัวมีความหมายตามที่ ธปท. อธิบาย C คือการบริโภค I คือการลงทุนทำธุรกิจ G คือการซื้อของภาครัฐ X คือส่งออก คือต่างชาติซื้อของเรา และ M คือนำเข้า ที่ต้องหักออกเพราะเป็นของที่ผลิตที่อื่น

เครนยกตู้คอนเทนเนอร์ที่ท่าเรือขนส่งสินค้าตอนเย็น

เศรษฐกิจไทยหน้าตาเป็นอย่างไรตามตัวเลขปี 2566

บทความโครงสร้างเศรษฐกิจไทยของ ธปท. ใช้ตัวเลขปี 2566 ที่ราคาประจำปี ระบุว่า GDP ไทยอยู่ราว 17.9 ล้านล้านบาท และให้ภาพแบบนี้

ด้าน สัดส่วนโดยประมาณ
การบริโภคภาคเอกชนต่อ GDP ราว 60%
การใช้จ่ายภาครัฐต่อ GDP ราว 20%
การส่งออกต่อ GDP ราว 65% (สินค้า 54% บริการ 11%)
ภาคบริการในการผลิต ราว 60%
ภาคอุตสาหกรรมในการผลิต ราว 30%
ภาคเกษตรในการผลิต ราว 10%

ตัวเลขที่ควรหยุดอ่านคือส่งออกที่สูงถึงราว 65% ของ GDP ซึ่งแสดงว่าไทยพึ่งการค้าระหว่างประเทศมาก แต่ตัวเลขนี้เป็นยอดส่งออกก่อนหักนำเข้า จึงไม่ได้แปลว่าต่างชาติสร้าง 65% ของเศรษฐกิจ อีกจุดคือเกษตรที่ให้ GDP เพียงราว 10% แต่ ธปท. ระบุว่ามีแรงงานอยู่ในภาคเกษตรราว 30% ของผู้มีงานทำทั้งหมด 39.9 ล้านคน ขณะที่อุตสาหกรรมสร้าง GDP ราว 30% จากแรงงานราว 16% อ่านได้ว่ารายได้ต่อหัวแรงงานของสองภาคนี้ต่างกันมาก

ถ้าจะเทียบกับตัวเลขในข่าวปีหลังจากนั้น อย่าลืมว่าสัดส่วนเหล่านี้เป็นของปี 2566

อ่านพาดหัว "GDP ขยายตัว" อย่างไรไม่ให้สับสน

ข่าว GDP มักมีตัวเลขหลายชุดปนกัน ลองแยกตามนี้

  1. ตัวเลขจริงหรือประมาณการ สภาพัฒน์เผยแพร่ตัวเลข GDP ของไตรมาสที่ผ่านมา ส่วนประมาณการของทั้งปีมาจากหลายหน่วยงาน ธปท. ระบุว่าหน่วยงานรัฐและสำนักวิเคราะห์เศรษฐกิจแต่ละแห่งจัดทำประมาณการของตัวเอง ตัวเลขจึงต่างกันได้ ส่วน ธปท. เผยแพร่ประมาณการ GDP ใหม่พร้อมผลการประชุมคณะกรรมการนโยบายการเงิน
  2. เทียบกับอะไร ข่าวอาจเทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อน หรือเทียบกับไตรมาสก่อนหน้า สองแบบนี้ตอบคนละคำถาม แบบแรกบอกว่าสูงกว่าปีก่อนเท่าไร แบบหลังบอกการเปลี่ยนจากไตรมาสที่เพิ่งผ่านมา ดูในข่าวให้ชัดว่าใช้ฐานไหน บทความของ ธปท. ยกตัวอย่างถ้อยคำว่า "ขยายตัว 5.5% จากช่วงเดียวกันปีก่อน" ซึ่งเป็นการเทียบกับปีก่อน
  3. มูลค่าหรืออัตราจริง ตัวเลข 17.9 ล้านล้านบาทข้างต้นเป็นมูลค่าตามราคาประจำปี ซึ่งรวมผลของราคาที่สูงขึ้นไว้ด้วย ส่วนอัตราขยายตัวที่ใช้บอกว่าเศรษฐกิจโตจริงหรือไม่ ต้องตัดผลของราคาออกก่อน

ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นข้อ 3 ถ้ามูลค่า GDP ตามราคาตลาดโตจาก 18.0 เป็น 18.9 ล้านล้านบาท คือโต 5% แต่ราคาสินค้าโดยรวมสูงขึ้น 3% การเติบโตจริงเหลือราว 1.9% (1.05 หาร 1.03) ถ้าเศรษฐกิจโตจริงเพียงเท่านี้ คนที่รายได้ไม่ปรับตามราคาจะรู้สึกว่าชีวิตไม่ดีขึ้น เรื่องราคาดูต่อได้ที่ เงินเฟ้อคืออะไร

หน้าจอแสดงข้อมูลตลาดหลักทรัพย์ในห้องซื้อขาย

GDP ออกช้า และบอกเรื่องเงินในกระเป๋าได้ไม่ครบ

Economic Pulse ของ ธปท. ระบุว่า GDP เผยแพร่เป็นรายไตรมาส และออกหลังสิ้นไตรมาสราว 7 สัปดาห์ บทความอีกชิ้นของ ธปท. ใช้คำว่าราวหนึ่งเดือนครึ่ง ช่องว่างเวลานี้ทำให้ผู้กำหนดนโยบายและภาคเอกชนต้องดูเครื่องชี้อื่นควบคู่ บทความของ ธปท. ยกตัวอย่างดัชนีความเชื่อมั่นทางธุรกิจ (BSI) ที่สำรวจบริษัทราว 500 แห่งทุกเดือนและเผยแพร่ในวันทำการแรกของเดือนถัดไป จึงเร็วกว่า GDP มาก

อีกข้อจำกัดคือ GDP เป็นยอดรวมของทั้งประเทศ ไม่ได้บอกว่าเงินกระจายถึงใคร ไม่ได้บอกภาระหนี้ของครัวเรือน และไม่ได้บอกว่าราคาของที่คุณซื้อจริงเปลี่ยนไปเท่าไร ถ้าสนใจด้านหนี้ ดู หนี้ครัวเรือน ประกอบ ส่วนผลต่อดอกเบี้ยและค่าเงิน ติดตามได้ที่ อัตราดอกเบี้ยนโยบาย และ ค่าเงินบาทแข็งค่าอ่อนค่า

เช็กลิสต์สั้นเวลาเจอข่าว GDP

  • ตัวเลขนี้คือค่าจริงที่สภาพัฒน์ประกาศ หรือประมาณการของหน่วยงานใด
  • เทียบกับไตรมาสเดียวกันปีก่อน หรือเทียบกับไตรมาสก่อนหน้าหลังปรับฤดูกาล
  • เป็นอัตราจริงหรือมูลค่าตามราคาตลาด
  • ตัวเลขนี้ครอบคลุมช่วงเวลาไหน และมีเครื่องชี้รายเดือนอะไรออกมาหลังจากนั้นแล้ว

ตัวเลขล่าสุดและตารางข้อมูลย้อนหลังอยู่ที่เว็บไซต์ของสภาพัฒน์ (nesdc.go.th) และสถิติเศรษฐกิจการเงินของ ธปท. (bot.or.th) ถ้าจะใช้ตัวเลขประกอบการตัดสินใจลงทุนหรือวางแผนการเงิน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินที่ได้รับใบอนุญาต เพราะ GDP ตัวเดียวทำนายราคาสินทรัพย์ไม่ได้

แม่ค้าขายผลไม้ในตลาดเช้าของไทย

คำถามที่พบบ่อย

GDP กับ GNP ต่างกันอย่างไร

GDP นับผลผลิตที่เกิดขึ้นภายในพรมแดนประเทศ ไม่ว่าใครเป็นเจ้าของโรงงาน ส่วน GNP นับผลผลิตที่คนชาติเดียวกันสร้างได้ ไม่ว่าอยู่ที่ไหน ถ้าเจอตัวย่อ GNP ในตำรา ให้ดูว่านิยามนับตามพื้นที่หรือตามสัญชาติ

GDP ต่อหัวคือตัวเลขอะไร

คือ GDP หารด้วยจำนวนประชากร ใช้เทียบขนาดเศรษฐกิจระหว่างประเทศที่มีคนไม่เท่ากัน แต่เป็นค่าเฉลี่ย ไม่ได้บอกว่าแต่ละครัวเรือนมีรายได้เท่าไร เพราะรายได้จริงของคนส่วนใหญ่อาจต่ำหรือสูงกว่าค่าเฉลี่ยมาก

แหล่งอ้างอิง

  1. โครงสร้างเศรษฐกิจไทย ณ จุดที่ยืนอยู่ | ธนาคารแห่งประเทศไทย
  2. ติดตามเศรษฐกิจไทยไปกับแบงก์ชาติ | ธนาคารแห่งประเทศไทย
  3. Economic Pulse Issue 2: การประมาณการ GDP ด้วยการใช้ Machine Learning จากข้อมูลภาพถ่ายแสงไฟยามค่ำคืน | ธนาคารแห่งประเทศไทย