หนี้สาธารณะ คืออะไร ตัวเลขล่าสุด และอ่านสัดส่วนต่อ GDP อย่างไร

| อ่าน 11 นาที

หนี้สาธารณะ คืออะไร ตัวเลขล่าสุด และอ่านสัดส่วนต่อ GDP อย่างไร

ประเด็นสำคัญ

  • ตามตารางของสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) หนี้สาธารณะคงค้างเป็นผลรวมหกรายการ ตั้งแต่หนี้ที่รัฐบาลกู้โดยตรงจนถึงหนี้หน่วยงานของรัฐ
  • ข้อมูล ณ 30 กันยายน 2569 ยอดรวม 13,363,491.40 ล้านบาท คิดเป็น 68.61% ของ GDP ที่ 19,478,540.44 ล้านบาท
  • รัฐบาลกู้โดยตรงมีสัดส่วน 87.56% ของยอดรวม และหนี้ในประเทศคิดเป็นราว 99.32% ของยอดรวมตามตัวเลขที่คำนวณจากหน้าข้อมูลของ สบน.
  • สัดส่วนต่อ GDP เปลี่ยนได้จากสองฝั่ง คือยอดหนี้ที่เพิ่มหรือลด และ GDP ที่โตหรือหด
  • หนี้สาธารณะเป็นหนี้ของภาครัฐ ไม่ใช่หนี้ครัวเรือนหรือหนี้ของแต่ละคน และ สบน. อัปเดตตัวเลขเป็นรายเดือน

หนี้สาธารณะคือยอดหนี้คงค้างของภาครัฐที่นับรวมกัน ไม่ได้มีแค่เงินที่รัฐบาลกู้เองเท่านั้น สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) ของกระทรวงการคลังแสดงยอดนี้เป็นหกรายการ และ ณ วันที่ 30 กันยายน 2569 ยอดรวมอยู่ที่ 13,363,491.40 ล้านบาท หรือ 68.61% ของ GDP

ตัวเลขระดับล้านล้านบาทอ่านยากถ้าไม่รู้ว่าแต่ละก้อนคืออะไร และสัดส่วนต่อ GDP บอกอะไรได้บ้าง ส่วนต่อไปแยกให้เห็นทีละชั้น

หนี้สาธารณะแยกเป็นหกส่วนอย่างไร

หน้าข้อมูลหนี้สาธารณะคงค้างรายเดือนของ สบน. ไม่ได้ให้นิยามเป็นประโยค แต่แสดงยอดรวมด้วยการบวกหกรายการ ซึ่งบอกขอบเขตของคำนี้ได้ชัดกว่าคำจำกัดความสั้น ๆ ตารางด้านล่างคัดจากหน้านั้น ข้อมูล ณ 30 กันยายน 2569 หน่วยเป็นล้านบาท

รายการตามที่ สบน. แสดง ยอดคงค้าง สัดส่วนของยอดรวม
รัฐบาลกู้โดยตรง 11,700,268.41 87.56%
รัฐบาลกู้เพื่อชดใช้ความเสียหายของ FIDF 435,547.00 3.26%
รัฐวิสาหกิจ 1,060,659.08 7.94%
รัฐวิสาหกิจที่ทำธุรกิจในภาคการเงินฯ (รัฐบาลค้ำประกัน) 120,931.48 0.90%
หนี้กองทุนเพื่อการฟื้นฟูฯ 0.00 0.00%
หน่วยงานของรัฐ 46,085.43 0.34%
รวม 13,363,491.40 100.00%

สองสิ่งที่เห็นจากตารางนี้ ข้อแรก หนี้ที่รัฐบาลกู้โดยตรงเป็นก้อนใหญ่ที่สุดและกินเกือบเก้าในสิบของยอดรวม ข้อสอง รัฐวิสาหกิจเป็นก้อนที่สองที่ 1,060,659.08 ล้านบาท รายการนี้อยู่ในหนี้สาธารณะแม้ผู้กู้ไม่ใช่รัฐบาลเอง

รายการที่อ่านแล้วเข้าใจยากที่สุดคือบรรทัดที่เกี่ยวกับ FIDF และ "ภาคการเงินฯ" ซึ่งหน้าของ สบน. ใช้ชื่อย่อหรือตัดคำท้ายไว้ ถ้าต้องการชื่อเต็มและที่มาของรายการเหล่านี้ ให้เปิดหน้าข้อมูลหนี้สาธารณะของ สบน. ดูโดยตรง แทนการเดาจากชื่อย่อ บรรทัดหนี้กองทุนเพื่อการฟื้นฟูฯ ในงวดนี้เป็นศูนย์

อาคารหน่วยงานรัฐด้านการคลังของไทย

หนี้ในประเทศกับหนี้ต่างประเทศ

อีกหน้าหนึ่งของ สบน. จัดยอดรวมเดียวกันตามแหล่งเงินกู้ ข้อมูลเดือนกันยายน 2569 แสดงหนี้ในประเทศ 13,272,849.20 ล้านบาท และหนี้ต่างประเทศ 90,642.20 ล้านบาท รวมกันได้ 13,363,491.40 ล้านบาท ตรงกับยอดในตารางแรก

เมื่อคำนวณสัดส่วนจากสองตัวเลขนี้ หนี้ในประเทศอยู่ที่ราว 99.32% และหนี้ต่างประเทศราว 0.68% ตัวเลขร้อยละสองตัวนี้ผู้เขียนคำนวณเอง หน้าของ สบน. แสดงเฉพาะยอดเงิน หน้าดังกล่าวไม่มีการแยกระยะยาวกับระยะสั้น จึงบอกอายุของหนี้เหล่านี้ไม่ได้

สัดส่วนต่อ GDP อ่านอย่างไร

ตัวเลข 68.61% มาจากการนำยอดหนี้สาธารณะคงค้างหารด้วย GDP ซึ่งหน้าของ สบน. ระบุไว้ที่ 19,478,540.44 ล้านบาท ผลลัพธ์บอกว่าภาระหนี้เทียบกับขนาดเศรษฐกิจเป็นเท่าไร ไม่ได้บอกว่ารัฐใช้เงินไปกับอะไร

สัดส่วนนี้ขยับได้จากสองฝั่ง ตัวอย่างสมมติด้านล่างใช้ตัวเลขชุดเดียวกัน แต่เปลี่ยนทีละฝั่งเพื่อให้เห็นแรงของแต่ละด้าน

  • GDP โตขึ้น 1,000,000 ล้านบาท โดยหนี้คงเดิม สัดส่วนลดเหลือราว 65.26% (13,363,491.40 หารด้วย 20,478,540.44)
  • หนี้เพิ่มอีก 500,000 ล้านบาท โดย GDP คงเดิม สัดส่วนขึ้นเป็นราว 71.17% (13,863,491.40 หารด้วย 19,478,540.44)

ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นโครงสร้างของตัวเลขเท่านั้น และไม่ได้คาดการณ์ปีหน้า ในความเป็นจริง ยอดหนี้กับ GDP เปลี่ยนพร้อมกัน และ GDP ที่ใช้เป็นตัวหารก็มีรอบการปรับตัวเลขของมันเอง ถ้าเอาตัวเลขหนี้จากเดือนหนึ่งไปหารกับ GDP จากอีกแหล่ง ผลอาจไม่ตรงกับที่ สบน. ประกาศ

เครื่องคิดเลขกับกราฟตัวเลขบนโต๊ะ

ใครดูแลตัวเลขนี้

สบน. จัดตั้งตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2542 ช่วงแรกเป็นหน่วยงานในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงการคลัง ก่อนปรับสถานะเป็นส่วนราชการระดับกรมสังกัดกระทรวงการคลังตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2545 หน้าประวัติของ สบน. ระบุด้วยว่าหน่วยงานรวมงานบริหารหนี้จากสำนักงานเศรษฐกิจการคลังและกรมบัญชีกลางไว้ที่เดียว

ภารกิจตามหน้าเดียวกันครอบคลุมสี่เรื่อง คือกำหนดนโยบายบริหารหนี้ของประเทศในภาพรวม ดูแลและบริหารความเสี่ยงด้านหนี้สาธารณะรวมถึงภาระค้ำประกัน ดำเนินการก่อหนี้และบริหารการชำระหนี้ของรัฐบาล และจัดทำฐานข้อมูลหนี้สาธารณะของประเทศ ตัวเลขทุกตัวข้างต้นมาจากฐานข้อมูลส่วนสุดท้ายนี้

รายงานตามมาตรา 50 ออกเป็นรอบ

สบน. มีหน้าแยกสำหรับรายงานสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อ GDP ตามมาตรา 50 ของพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 ในรายการที่แสดงบนหน้านั้น รายงานล่าสุดอ้างอิงข้อมูล ณ 31 มีนาคม 2569 และเผยแพร่เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2569 ฉบับก่อนหน้าอ้างอิง ณ 30 กันยายน 2568 เผยแพร่เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2568

จากรายการที่เห็น รายงานชุดนี้ออกปีละสองรอบ อ้างอิงข้อมูลสิ้นเดือนมีนาคมและสิ้นเดือนกันยายน และเผยแพร่หลังจากนั้นราวสองถึงสามเดือน หน้าดังกล่าวไม่ได้ให้ข้อความของมาตรา 50 ไว้ ผู้อ่านที่ต้องการอ้างตัวบทกฎหมายต้องหาจากฉบับทางการ การนำตัวเลขไปเขียนรายงานหรือเอกสารที่ต้องอ้างอิงควรใช้ฉบับที่ สบน. เผยแพร่ล่าสุด

หนี้สาธารณะต่างจากหนี้ของคุณอย่างไร

หนี้สาธารณะเป็นหนี้ของภาครัฐ ผู้กู้ในตารางคือรัฐบาล รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานของรัฐ ไม่ได้รวมบัตรเครดิตหรือสินเชื่อบ้านของคุณ หนี้ของครัวเรือนอยู่ในสถิติอีกชุดหนึ่ง อ่านวิธีวัดและจุดที่หนี้ก้อนใหญ่อยู่ได้ใน หนี้ครัวเรือน คือ อะไร

ถ้าอยากรู้ว่าตราสารที่รัฐบาลออกขายให้ผู้ลงทุนมีหน้าตาแบบไหน ดูต่อที่ พันธบัตรรัฐบาล คือ อะไร ซึ่งเทียบกับตั๋วเงินคลังและพันธบัตรออมทรัพย์ไว้ และหน้า พันธบัตรออมทรัพย์ อธิบายตัวที่ขายให้รายย่อยโดยเฉพาะ หลักการอ่านตราสารหนี้ในภาพรวมอยู่ที่ ตราสารหนี้ คือ อะไร ส่วนเรื่องที่ราคาสินค้าสูงขึ้นมีผลกับมูลค่าเงินที่รัฐและประชาชนถือ ดู เงินเฟ้อ คือ อะไร

คนอ่านรายงานตัวเลขบนแล็ปท็อป

วิธีเช็กตัวเลขล่าสุดด้วยตัวเอง

  1. เปิดหน้า "หนี้สาธารณะคงค้าง" รายเดือนบนเว็บไซต์ สบน. แล้วดูวันที่ที่กำกับข้อมูล
  2. จดยอดรวมและร้อยละต่อ GDP ที่หน้าแสดงไว้เอง อย่าคำนวณซ้ำจาก GDP ที่หาจากแหล่งอื่น
  3. ดูแต่ละรายการในตารางว่าก้อนไหนขยับมากเมื่อเทียบกับงวดก่อน
  4. ถ้าต้องใช้ในงานเขียนหรือรายงาน ให้ระบุวันที่ของข้อมูลกำกับทุกครั้ง เพราะยอดเปลี่ยนทุกเดือน

ตัวเลขข้างต้นเป็นภาพ ณ 30 กันยายน 2569 หากต้องการความหมายเชิงกฎหมายของหนี้สาธารณะ หรือแนวทางการตีความตัวเลขในเรื่องนโยบายการคลัง ให้สอบถามสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง โดยตรง

คำถามที่พบบ่อย

หนี้สาธารณะกับหนี้รัฐบาลเป็นอย่างเดียวกันไหม

ไม่เหมือนกันทั้งหมด หนี้ที่รัฐบาลกู้โดยตรงเป็นเพียงส่วนหนึ่งของหนี้สาธารณะ ตารางของ สบน. ณ 30 กันยายน 2569 แสดงว่ารัฐบาลกู้โดยตรง 11,700,268.41 ล้านบาท จากยอดรวม 13,363,491.40 ล้านบาท ส่วนที่เหลือเป็นหนี้ของรัฐวิสาหกิจ หน่วยงานของรัฐ และรายการอื่นในตาราง

ตัวเลขหนี้สาธารณะอัปเดตเมื่อไร และดูได้ที่ไหน

หน้าข้อมูลหนี้สาธารณะคงค้างรายเดือนของ สบน. ระบุวันที่ของข้อมูลกำกับไว้ ฉบับที่อ้างอิงไว้ที่นี่คือ ณ 30 กันยายน 2569 ถ้าผ่านไปแล้วหลายเดือน ให้เปิดหน้าเดียวกันดูยอดล่าสุดแทนตัวเลขที่อ้างไว้ที่นี่

แหล่งอ้างอิง

  1. หนี้สาธารณะคงค้าง (รายเดือน) | สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง
  2. หนี้สาธารณะคงค้างแยกตามหนี้ในประเทศและต่างประเทศ | สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง
  3. ประวัติการจัดตั้ง สบน. | สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง
  4. มาตรา 50 พ.ร.บ. วินัยการเงินการคลังของรัฐ | สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง