ตลาดเงินกับตลาดทุนต่างกันอย่างไร ระยะเวลาและเครื่องมือ

ตลาดเงินกับตลาดทุนแยกกันที่ระยะเวลา ตลาดเงินคือที่ที่คนกู้ยืมและลงทุนกันในระยะสั้น ไม่เกิน 1 ปี ส่วนตลาดทุนคือที่ที่ระดมเงินระยะยาว เกินกว่า 1 ปี ผ่านหุ้นและตราสารหนี้ ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อธิบายไว้ในหน้าโครงสร้างตลาดการเงินไทย

คำสองคำนี้ฟังเป็นศัพท์ของนักเศรษฐศาสตร์ แต่ที่จริงมันอธิบายสิ่งที่คุณเจออยู่แล้ว เช่น เงินสดที่ธนาคารปล่อยกู้ข้ามคืนให้กันเอง กับหุ้นที่คุณซื้อผ่านแอปโบรกเกอร์ ต่างอยู่คนละตลาด ข้อมูลในที่นี้อ่านจากเว็บไซต์ ธปท. เมื่อพฤศจิกายน 2569 หน้าโครงสร้างตลาดการเงินไม่ได้ลงวันที่เผยแพร่ มีเพียงข้อความลิขสิทธิ์ปี 2566 ที่ท้ายหน้า

ตลาดเงิน ระยะสั้นไม่เกิน 1 ปี

ธปท. อธิบายตลาดเงินว่าเป็นตลาดที่ผู้ที่ต้องการเงินทุนกับผู้ที่มีเงินเหลือมาพบกัน เพื่อกู้ยืมและลงทุนในระยะสั้น ไม่เกิน 1 ปี เครื่องมือที่หน้านั้นระบุไว้ได้แก่

• ตั๋วเงินคลัง
• ตั๋วสัญญาใช้เงิน
• ตั๋วแลกเงิน
• การกู้ยืมระหว่างสถาบันการเงิน (interbank)
• ธุรกรรมซื้อคืน (repo)

สังเกตว่าเครื่องมือเหล่านี้ส่วนมากเป็นของคนที่ไม่ได้ซื้อขายเองทุกวัน เช่น ธนาคาร สถาบันการเงิน และหน่วยงานรัฐ รายย่อยเข้าไปเกี่ยวข้องทางอ้อม เช่น ผ่านกองทุนรวมที่นำเงินไปลงทุนในตราสารระยะสั้น ถ้าอยากเห็นตัวอย่างของคนทั่วไป ดู กองทุนรวมตลาดเงิน ซึ่งเป็นกองทุนที่ชื่อบอกอยู่แล้วว่าเน้นลงทุนในตลาดนี้

ตลาดทุน ระยะยาวเกิน 1 ปี

ตลาดทุนคือการระดมเงินทุนระยะยาว เกินกว่า 1 ปี ธปท. แบ่งเป็น 2 ฝั่ง

ฝั่ง	เครื่องมือที่หน้าของ ธปท. ระบุ	ผู้ลงทุนเป็นอะไร
ตราสารทุน	หุ้นสามัญ	เจ้าของ
ตราสารหนี้	หุ้นกู้ พันธบัตรรัฐบาลและรัฐวิสาหกิจ	เจ้าหนี้

ประโยคที่ควรจำคือ ถ้าคุณซื้อหุ้น คุณเป็นเจ้าของส่วนหนึ่งของกิจการ ผลตอบแทนผูกกับผลงานของกิจการ ถ้าคุณซื้อตราสารหนี้ คุณเป็นเจ้าหนี้ของผู้ออกตราสาร ผู้ออกมีหน้าที่ต้องจ่ายตามเงื่อนไขของตราสาร ความต่างนี้อธิบายว่าทำไมหุ้นกับพันธบัตรจึงให้ลักษณะผลตอบแทนและความเสี่ยงไม่เหมือนกัน

หน้าเดียวกันบอกว่าตราสารทุนส่วนใหญ่ซื้อขายกันในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ส่วนตราสารหนี้ส่วนใหญ่ซื้อขายกันนอกตลาดหลักทรัพย์ (OTC) ถ้าต้องการรู้จักเครื่องมือทีละประเภท อ่านต่อได้ที่ หุ้นคืออะไร, พันธบัตรรัฐบาล และ หุ้นกู้

ตารางเทียบแบบเร็ว

หัวข้อ	ตลาดเงิน	ตลาดทุน
อายุเครื่องมือ	ไม่เกิน 1 ปี	เกินกว่า 1 ปี
เครื่องมือตัวอย่าง	ตั๋วเงินคลัง ตั๋วแลกเงิน repo	หุ้นสามัญ หุ้นกู้ พันธบัตร
สถานที่ซื้อขายหลักตามหน้าของ ธปท.	ธนาคารและสถาบันการเงินตกลงกันเอง (หน้าไม่ได้ระบุรายละเอียดช่องทาง)	หุ้นที่ตลาดหลักทรัพย์ฯ ตราสารหนี้ส่วนมากที่ OTC

ช่องว่างในตารางคือสิ่งที่แหล่งข้อมูลไม่ได้ให้ ผู้เขียนจึงไม่เติมตัวเลขเช่นขนาดตลาดหรืออัตราผลตอบแทนเอง

ทำไมต้องรู้ว่าอยู่ตลาดไหน

เหตุผลที่ใช้ได้จริงมี 3 ข้อ

1. อ่านชื่อผลิตภัณฑ์แล้วเดาความเสี่ยงเบื้องต้นได้ ตราสารที่ครบกำหนดภายในปีเดียวกับตราสารที่ครบกำหนดอีกหลายปี ย่อมเสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์ต่างกัน
2. เข้าใจข่าวเศรษฐกิจ เช่น เมื่อได้ยินว่าธนาคารกู้ยืมกันเองในตลาดเงิน จะรู้ว่าเป็นเรื่องระยะสั้น ไม่ใช่เรื่องหุ้น
3. วางแผนเงินให้ตรงกับเวลา เงินที่ต้องใช้ในปีหน้ากับเงินที่ไม่ต้องใช้อีกสิบปี ควรอยู่ในเครื่องมือที่อายุไม่เหมือนกัน

ข้อ 3 เป็นข้อสรุปทั่วไปของผู้เขียน ไม่ได้มาจากหน้าของ ธปท. และไม่ใช่คำแนะนำลงทุนส่วนบุคคล ถ้ากำลังตัดสินใจเรื่องเงินก้อนใหญ่ ควรปรึกษาที่ปรึกษาการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. และศึกษาเรื่องกองทุนต่อที่ กองทุนรวมคืออะไร

ข้อควรระวังเวลาอ่านศัพท์

คำว่า "ตลาดเงิน" ในภาษาธนาคารไม่ได้แปลว่า "ตลาดที่ขายเงิน" และไม่เกี่ยวกับตลาดซื้อขายเงินตราต่างประเทศโดยตรง คำว่า "ตลาดทุน" ก็ไม่ได้หมายถึงแค่หุ้น เพราะตราสารหนี้ระยะยาวอยู่ในตลาดทุนด้วย ถ้าบทความข่าวหรือโฆษณาใช้ศัพท์สองคำนี้ ให้ย้อนมาถามว่าเครื่องมือที่พูดถึงมีอายุเกิน 1 ปีหรือไม่

เนื้อหาตลาดการเงินอื่นที่ ธปท. ดูแล เช่น ตลาดอัตราแลกเปลี่ยน อยู่ในหมวดตลาดการเงินของเว็บไซต์ ธปท. เช่นกัน หากสงสัยเรื่องข้อมูลหรือกฎเกณฑ์เฉพาะ สอบถามได้ที่ ธปท. โดยตรง