เงินเฟ้อต่ำดีไหม ต่างจากเงินฝืดตรงไหน และกระทบเงินออมแค่ไหน

เงินเฟ้อต่ำโดยตัวมันเองไม่ใช่ข่าวร้าย มันแปลว่าราคาสินค้าและบริการโดยรวมขึ้นช้า ไม่ได้แปลว่าของถูกลง และยังห่างจากเงินฝืดซึ่งเป็นภาวะที่ราคาลดลงเป็นวงกว้างและต่อเนื่อง ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ประเมินเมื่อต้นปี 2568 ว่าเงินเฟ้อต่ำของไทยรอบนั้น ไม่น่ากังวลต่อเศรษฐกิจ เพราะมีที่มาจากฝั่งอุปทานเป็นหลัก

ต่ำแค่ไหนถึงเรียกว่าต่ำ

ธปท. ใช้กรอบเป้าหมายเงินเฟ้อแบบยืดหยุ่นที่ 1-3% ตามคำถามพบบ่อยของ ธปท. คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) และกระทรวงการคลังกำหนดร่วมกัน เป็นเป้าหมายระยะปานกลางประมาณ 3-5 ปี ระยะสั้นเงินเฟ้ออาจหลุดกรอบจากปัจจัยชั่วคราว เช่น ราคาน้ำมันโลก

บทความของ ธปท. ลงวันที่ 3 มีนาคม 2568 ระบุว่าเงินเฟ้อไทยปรับขึ้นมาอยู่ที่ 1.3% ในเดือนมกราคม ซึ่งใกล้ขอบล่างของกรอบ เทียบกับปี 2565 ที่เงินเฟ้อทั่วไปขึ้นสูงสุดเกือบ 8% ในเดือนสิงหาคม ตัวเลขนี้เป็นของช่วงเวลาที่ ธปท. เขียน ตัวเลขล่าสุดต้องดูจากกระทรวงพาณิชย์ซึ่งเป็นผู้เผยแพร่รายเดือน

สำหรับความหมายของคำว่าเงินเฟ้อและวิธีวัด อ่านเพิ่มใน เงินเฟ้อ คืออะไร ส่วนสาเหตุที่ราคาขึ้นอยู่ใน เงินเฟ้อเกิดจากอะไร

เงินเฟ้อต่ำ ไม่เท่ากับของถูกลง

ธปท. ใช้ตัวอย่างข้าวผัดเพื่ออธิบาย ปี 2565 ข้าวผัดจานละ 40 บาท ปี 2566 ขึ้นเป็น 50 บาท เงินเฟ้อ 25% ปี 2567 ขึ้นเป็น 55 บาท เงินเฟ้อ 10% ตัวเลขปี 2567 ต่ำกว่าปีก่อน แต่ราคายังสูงกว่าเดิม

ธปท. จึงสรุปว่าแม้เงินเฟ้อต่ำ ค่าครองชีพไม่ได้ต่ำลงด้วย เงินเฟ้อวัด "ความเร็ว" ที่ราคาเปลี่ยน ค่าครองชีพคือ "ระดับ" ที่ราคาอยู่ตอนนี้ ถ้าคุณจ่ายค่าข้าวผัดมา 3 ปี ราคา 55 บาทก็ยังเป็นราคาที่คุณต้องจ่ายอยู่ดี

เงินเฟ้อต่ำกับเงินฝืด ต่างกันตรงไหน

	เงินเฟ้อต่ำ	เงินฝืด
ราคาสินค้าโดยรวม	ยังขึ้น แต่ขึ้นช้า	ลดลงเป็นวงกว้างและต่อเนื่อง
พฤติกรรมคนซื้อ	ซื้อตามปกติ	ชะลอซื้อ เพราะรอราคาลดอีก
ผลต่อเศรษฐกิจ	ค่าครองชีพไม่ขึ้นเร็วเกินไป	กระทบการบริโภคและการลงทุน เศรษฐกิจชะลอตัวได้

บทความของ ธปท. ยกญี่ปุ่นในทศวรรษ 1990 เป็นตัวอย่างของเงินฝืดที่ฝังตัวนาน และชี้ว่าสถานการณ์ไทยรอบต้นปี 2568 ไม่เข้าข่าย ด้วยเหตุผลที่ระบุไว้ 3 ข้อ

1. สินค้า 75% ในตะกร้าเงินเฟ้อไม่ได้ราคาลดลง
2. การบริโภคภาคเอกชนปีก่อนหน้าโต 4.4%
3. ทั้งครัวเรือนและธุรกิจยังคาดการณ์เงินเฟ้ออยู่ในกรอบ 1-3%

ข้อที่ 3 สำคัญที่สุดสำหรับ ธปท. เพราะความคาดหวังเรื่องราคาในอนาคตมีผลต่อการตัดสินใจซื้อและตั้งราคา ธปท. ใช้คำว่า "เงินเฟ้อคาดการณ์" และให้น้ำหนักมาก เพราะช่วยดึงเงินเฟ้อที่สูงหรือต่ำชั่วคราวให้กลับเข้ากรอบเป้าหมาย

ทำไมเงินเฟ้อไทยถึงต่ำ

บทความของ ธปท. แยกสาเหตุไว้ดังนี้

• ฝั่งอุปทาน ราคาน้ำมันโลกลดลง และรัฐอุดหนุนราคาพลังงาน
• โครงสร้างเศรษฐกิจ ไทยเป็นเศรษฐกิจขนาดเล็กและเปิดกว้าง สินค้านำเข้าช่วยกดราคาในประเทศ
• ตลาดแรงงาน แรงงานย้ายภาคเศรษฐกิจได้ และมีแรงงานต่างด้าวเพิ่มอุปทาน ค่าจ้างจึงไม่เร่งขึ้นเร็วนัก

อาหารมีน้ำหนักราว 40% ของตะกร้าเงินเฟ้อ ตัวเลขรวมจึงไหวตามสภาพอากาศและราคาอาหารสดได้มาก

เมื่อเงินเฟ้อต่ำมาจากฝั่งอุปทาน ธนาคารกลางมักไม่ตอบสนองด้วยการปรับดอกเบี้ย ธปท. อธิบายแนวคิดนี้ว่า "look-through" เพราะปัจจัยด้านอุปทานมักเป็นผลชั่วคราวและดอกเบี้ยแก้ปัญหาอุปทานไม่ได้โดยตรง ถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมเงินเฟ้อสูงจึงต้องขึ้นดอกเบี้ย และเมื่อไรไม่ได้ผล ดู เงินเฟ้อทำไมต้องขึ้นดอกเบี้ย

ผลต่อคนออมเงินและคนเป็นหนี้

คนออมเงิน คำถามที่ควรถามคือดอกเบี้ยที่ได้สูงกว่าเงินเฟ้อไหม ตัวอย่างสมมติ ฝากประจำได้ดอกเบี้ย 1.5% ต่อปี ขณะที่ราคาสินค้าขึ้น 1.3% อำนาจซื้อเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ถ้าเงินเฟ้ออยู่ที่ 3% อำนาจซื้อของเงินฝากนั้นลดลง ตัวเลขนี้ยังไม่ได้หักภาษีดอกเบี้ย วิธีคิดเงินจริงหลังหักภาษีอยู่ใน เงินฝากประจำ ดอกเบี้ยเท่าไหร่

ธปท. ระบุในคำถามพบบ่อยว่า เงินเฟ้อต่ำที่คงที่ช่วยให้วางแผนออมได้ง่ายขึ้น ส่วนเงินเฟ้อสูงทำให้เงินจำนวนเท่าเดิมซื้อของได้น้อยลง

คนเป็นหนี้ ค่างวดในสัญญาเงินกู้ส่วนใหญ่เป็นตัวเลขตายตัว ถ้าสัญญาเป็นอัตราคงที่ ค่างวดไม่ลดลงตามเงินเฟ้อ ถ้าเงินเฟ้อต่ำและรายได้โตช้า สัดส่วนค่างวดต่อรายได้จะลดลงช้าตามไปด้วย ส่วนหนี้ที่ดอกเบี้ยอ้างอิงนโยบายของธนาคารกลางจะขยับตามทิศทางดอกเบี้ย อธิบายไว้ใน อัตราดอกเบี้ยนโยบาย คืออะไร

ทำไมคนจึงรู้สึกว่าของแพง ทั้งที่เงินเฟ้อต่ำ

ตัวเลขเงินเฟ้อเป็นค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของตะกร้าสินค้าที่ครัวเรือนทั่วไปซื้อ ถ้าคุณใช้จ่ายไม่เหมือนครัวเรือนเฉลี่ย ตัวเลขที่รู้สึกจะต่างออกไป ครัวเรือนที่รายได้ต่ำใช้จ่ายกับอาหารสัดส่วนสูงกว่า เมื่ออาหารสดแพงจึงรู้สึกหนักกว่า และราคาในปีก่อนที่ขึ้นแรงยังไม่ลดลงกลับไป

สิ่งที่ควรจับตา

ธปท. ระบุว่าเงินเฟ้อไทยอาจยังต่ำต่อไปอีกระยะ จากความพยายามของภาครัฐที่จะลดค่าไฟฟ้า และนโยบายภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ อาจทำให้เศรษฐกิจโลกชะลอและกดราคาน้ำมันให้ต่ำ แม้ไม่น่ากังวลตอนนั้น ธปท. ยังต้องติดตามเงินเฟ้อคาดการณ์ หากเงินเฟ้อต่ำค้างนานอาจนำไปสู่การปรับลดราคาเป็นวงกว้างได้

ถ้าคุณวางแผนการเงินระยะยาว ให้ตั้งสมมติฐานว่าราคาจะยังขึ้นเรื่อย ๆ แม้ขึ้นช้า เงินสำรองฉุกเฉินและเป้าหมายออมควรปรับตามค่าครองชีพที่เป็นอยู่จริง ตัวอย่างวิธีคำนวณอยู่ใน เงินออมฉุกเฉิน ควรมีเท่าไหร่ สำหรับคำถามส่วนตัวว่าควรออมหรือลงทุนอย่างไร ให้ปรึกษาที่ปรึกษาการเงินที่ได้รับใบอนุญาต