พันธบัตรออมทรัพย์ ซื้อทางไหน ดอกเบี้ยรับเมื่อไหร่ ขายก่อนได้ไหม

พันธบัตรออมทรัพย์คือพันธบัตรรัฐบาลรุ่นที่ทำขึ้นสำหรับประชาชนรายย่อยโดยเฉพาะ คุณให้รัฐกู้เงินตามจำนวนปีที่กำหนด รัฐจ่ายดอกเบี้ยให้เป็นงวดตามอัตราที่ประกาศตอนออกขาย และคืนเงินต้นเมื่อครบอายุ ผู้ออกคือกระทรวงการคลัง ธนาคารแห่งประเทศไทย หรือกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน โดยกระทรวงการคลังเป็นผู้ค้ำประกัน

เรื่องที่คนซื้อครั้งแรกถามบ่อยมีไม่กี่ข้อ ซื้อทางไหน เงินเข้าเมื่อไร ภาษีเท่าไร และถ้าต้องใช้เงินกลางทาง ทำอย่างไร คำตอบแต่ละข้อมีรายละเอียดที่ควรรู้ก่อนกดซื้อ ภาพรวมของพันธบัตรรัฐบาลทุกประเภท รวมถึงตั๋วเงินคลังและพันธบัตรอ้างอิงเงินเฟ้อ อยู่ใน พันธบัตรรัฐบาล

ใครซื้อได้ และใครซื้อไม่ได้

สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทยอธิบายว่าพันธบัตรออมทรัพย์ขายให้นักลงทุนรายย่อยที่เป็นบุคคลธรรมดา และนิติบุคคลไม่แสวงหากำไรบางประเภท เช่น มูลนิธิ วัด สหกรณ์ ตามเงื่อนไขของแต่ละรุ่น คำถามที่พบบ่อยของ ธปท. ระบุกลุ่มที่ไม่มีสิทธิซื้อไว้ชัดเจน คือคณะบุคคลและกองทุนส่วนบุคคล

ข้อที่ทำให้หลายครอบครัวสบายใจคือคนที่สมรสแล้วไม่ต้องขอหนังสือยินยอมจากคู่สมรส และคนที่เขียนหนังสือไม่ได้ใช้ลายพิมพ์นิ้วมือได้ โดยมีพยาน 2 คน

แต่ละรุ่นมักกำหนดเพดานต่อคน และบางรุ่นห้ามโอนเปลี่ยนมือออกนอกกลุ่มนักลงทุนรายย่อยในช่วงปีแรก สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทยยกตัวอย่างเงื่อนไขรุ่นหนึ่งที่จำกัดวงเงินซื้อไม่เกิน 500,000 บาทต่อคน ตัวเลขนี้เปลี่ยนตามรุ่น ให้ดูประกาศของรุ่นที่จะซื้อจริงเสมอ

รุ่นล่าสุดที่ประกาศ อัตราเท่าไร

หน้าการออกจำหน่ายพันธบัตรออมทรัพย์ล่าสุดของ ธปท. ระบุรุ่น "ออมพลัส" ปีงบประมาณ 2570 ครั้งที่ 1 ไว้ดังนี้

รายการ	อายุ 3 ปี	อายุ 10 ปี
อัตราดอกเบี้ย	1.80% ต่อปี คงที่	2.80% ต่อปี คงที่
วงเงินรวมรุ่นออมพลัส	2,000 ล้านบาท
ช่องทางและวันขาย	แอป Streaming และช่องทางของตัวแทนจำหน่าย 27 ถึง 29 ต.ค. 2569
รุ่นออมพลัส สบม. (ไร้ใบตราสาร)	วงเงิน 2,000 ล้านบาท ขายผ่าน วอลเล็ต สบม. ในแอปเป๋าตัง 26 ต.ค. ถึง 13 พ.ย. 2569

ช่วงเวลาขายของแต่ละช่องทางเปิดและปิดไม่พร้อมกัน ฝั่ง Streaming เปิด 08.30 น. วันที่ 27 และปิด 15.00 น. วันที่ 29 ส่วนวอลเล็ต สบม. เปิด 08.30 น. วันที่ 26 ต.ค. ปิด 15.00 น. วันที่ 13 พ.ย. 2569 รุ่นที่ขายดีมักหมดวงเงินก่อนวันปิด ถ้าตั้งใจซื้อ ให้เตรียมเงินในบัญชีและเข้าระบบตั้งแต่วันแรก

ช่องทางซื้อทั้งสามแบบ เลือกแบบไหนดี

ตามคำถามที่พบบ่อยของ ธปท. การซื้อแบ่งเป็นตลาดแรกคือซื้อตอนออกขายผ่านธนาคารตัวแทนจำหน่าย และตลาดรองคือซื้อต่อจากผู้ถือเดิมผ่านธนาคารหรือบริษัทหลักทรัพย์ สำหรับตลาดแรก คนส่วนใหญ่เลือกระหว่างสามทางนี้

ช่องทาง	เหมาะกับใคร	สิ่งที่ต้องมี	ข้อสังเกต
วอลเล็ต สบม. ในแอปเป๋าตัง	คนที่ใช้แอปเป๋าตังอยู่แล้ว อยากซื้อเองโดยไม่ไปสาขา	ยืนยันตัวตนในแอป บัญชีธนาคารผูกไว้	ไม่มีใบพันธบัตร ระบบส่งข้อมูลภาษีแบบอิเล็กทรอนิกส์
แอปของธนาคารตัวแทน	คนที่มีบัญชีกับธนาคารตัวแทนรุ่นนั้น	บัญชีเงินฝากและแอปของธนาคาร	ธนาคารแต่ละแห่งได้วงเงินไม่เท่ากัน
สาขาธนาคารตัวแทน	ผู้สูงอายุ คนที่ไม่ใช้แอป	บัตรประชาชน สมุดบัญชี	ใช้เวลา อาจต้องเข้าคิวช่วงวันแรก

ถ้าคุณจะซื้อให้พ่อแม่ที่ไม่ถนัดแอป การพาไปสาขาในวันแรกมักง่ายกว่าตั้งค่าแอปให้ใหม่ แต่ถ้าพ่อแม่ใช้เป๋าตังรับสวัสดิการอยู่แล้ว วอลเล็ต สบม. ใช้งานได้เลย

คำนวณดอกเบี้ยที่ได้จริงหลังภาษี

คำถามพบบ่อยเรื่องงานจ่ายเงินของ ธปท. ระบุว่าดอกเบี้ยพันธบัตรถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกครั้งที่จ่าย อัตราที่ใช้กับบุคคลธรรมดาคือ 15% ของดอกเบี้ย พันธบัตรออมทรัพย์ส่วนใหญ่จ่ายดอกเบี้ยปีละ 2 งวด จึงคำนวณงวดละครึ่งปี

ตัวอย่างสมมติ คุณซื้อรุ่นอายุ 3 ปี ดอกเบี้ย 1.80% จำนวน 100,000 บาท

1. ดอกเบี้ยต่อปีก่อนภาษี 100,000 × 1.80% = 1,800 บาท
2. ต่องวดครึ่งปี 900 บาท
3. หักภาษี 15% เท่ากับ 135 บาท ได้รับสุทธิ 765 บาทต่องวด
4. ตลอด 3 ปีมี 6 งวด ได้ดอกเบี้ยสุทธิ 4,590 บาท และรับเงินต้น 100,000 บาทคืนเมื่อครบอายุ

ถ้าเลือกรุ่นอายุ 10 ปี ดอกเบี้ย 2.80% ด้วยเงินเท่ากัน ดอกเบี้ยก่อนภาษีปีละ 2,800 บาท สุทธิปีละ 2,380 บาท สิบปีได้สุทธิรวม 23,800 บาท

ตัวเลขนี้เทียบกับเงินฝากประจำได้ตรง ๆ เพราะดอกเบี้ยเงินฝากประจำก็ถูกหักภาษี 15% เช่นกัน ถ้าธนาคารให้เงินฝากประจำ 3 ปีต่ำกว่า 1.80% พันธบัตรรุ่นนี้ได้เปรียบ แต่เงินฝากถอนก่อนกำหนดได้ง่ายกว่า วิธีเทียบอัตราเงินฝากประจำของแต่ละธนาคารอยู่ใน ดอกเบี้ยเงินฝากประจำ

ภาษีที่หักไปแล้ว ขอคืนได้ไหม

ธปท. ตอบไว้ในคำถามพบบ่อยว่า บุคคลธรรมดาที่ถูกหักภาษีดอกเบี้ยพันธบัตรแล้ว ถ้าอัตราภาษีของตัวเองต่ำกว่า 15% เลือกนำดอกเบี้ยไปรวมคำนวณใน ภ.ง.ด.90 เพื่อขอคืนส่วนต่างได้ ส่วนคนที่ฐานภาษีสูงกว่า 15% ไม่ต้องนำไปรวม เพราะการหักไว้ 15% ถือเป็นภาษีสุดท้ายได้

เงินได้สุทธิทั้งปี (หลังหักค่าใช้จ่ายและลดหย่อน)	อัตราภาษีขั้นสูงสุด	ควรรวมดอกเบี้ยยื่นหรือไม่
ไม่เกิน 150,000 บาท	ยกเว้น	รวมยื่น มีโอกาสได้คืนเกือบทั้งหมด
150,001 ถึง 300,000 บาท	5%	รวมยื่น ได้คืนส่วนต่าง
300,001 ถึง 500,000 บาท	10%	รวมยื่น ได้คืนส่วนต่าง
500,001 ถึง 750,000 บาท	15%	ผลใกล้เคียงกัน
เกิน 750,000 บาท	20% ขึ้นไป	ไม่ต้องรวม ใช้ 15% เป็นภาษีสุดท้าย

ตัวอย่างสมมติ คุณแม่เกษียณแล้ว เงินได้สุทธิทั้งปีหลังหักลดหย่อนเหลือ 120,000 บาท ได้ดอกเบี้ยพันธบัตร 10 ปีจากเงินต้น 300,000 บาท เท่ากับ 8,400 บาทต่อปี ถูกหักไว้ 1,260 บาท เมื่อรวมดอกเบี้ยแล้วเงินได้สุทธิยังไม่เกิน 150,000 บาท ภาษีทั้งปีเป็นศูนย์ จึงขอคืนได้ทั้ง 1,260 บาท

เอกสารที่ต้องใช้คือหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย สำหรับพันธบัตรที่ซื้อผ่านวอลเล็ต สบม. ระบบส่งข้อมูลแบบ e-Withholding Tax จึงไม่มีใบรับรองเป็นกระดาษ ข้อมูลไปถึงกรมสรรพากรเอง

ดอกเบี้ยเข้าบัญชีอย่างไร และเรื่องที่ทำให้เงินไม่เข้า

ตามคำถามพบบ่อยของ ธปท. ดอกเบี้ยและเงินต้นจ่ายด้วยการโอนเข้าบัญชีธนาคารเท่านั้น ไม่มีการจ่ายเป็นเช็คหรือเงินสด และต้องเป็นบัญชีชื่อเดียวกับผู้ถือ ใส่บัญชีลูกหรือบัญชีคู่สมรสแทนไม่ได้

สาเหตุที่ทำให้เงินไม่เข้าตามกำหนดมักมาจากเรื่องเล็กเหล่านี้

• วันจ่ายดอกเบี้ยตรงกับวันหยุด ระบบเลื่อนไปวันทำการถัดไป ไม่ใช่เงินหาย
• ปิดบัญชีที่ผูกไว้แล้วไม่ได้แจ้งเปลี่ยน
• ชื่อในบัญชีธนาคารสะกดไม่ตรงกับชื่อในทะเบียนผู้ถือพันธบัตร เช่น หลังเปลี่ยนนามสกุล
• บัญชีปลายทางอยู่ต่างธนาคาร และธนาคารนั้นหักค่าธรรมเนียมรับโอน ทำให้ยอดไม่ตรงกับที่คำนวณ

ถ้าเจอปัญหาและไม่แน่ใจ ศูนย์บริการข้อมูลพันธบัตรของ ธปท. ติดต่อได้ที่ 1213 กด 3

ถ้าต้องใช้เงินก่อนครบอายุ

พันธบัตรออมทรัพย์ไม่มีปุ่มถอนแบบเงินฝาก ถ้าต้องการเงินก่อนครบกำหนด ทางที่มีคือขายในตลาดรองผ่านธนาคารหรือบริษัทหลักทรัพย์ที่รับซื้อ ธปท. ระบุความเสี่ยงไว้ว่าราคาขายก่อนครบอายุอาจสูงหรือต่ำกว่าราคาที่ตราไว้

ราคาขึ้นลงตามดอกเบี้ยตลาดในวันที่ขาย ตัวอย่างสมมติให้เห็นทิศทาง

สถานการณ์วันที่ขาย	ผลต่อราคาพันธบัตรที่คุณถือ (ดอกเบี้ย 2.80%)
พันธบัตรรุ่นใหม่ให้ดอกเบี้ย 3.50%	คนซื้อต่อขอส่วนลด ราคาต่ำกว่า 100 บาทต่อหน่วย
พันธบัตรรุ่นใหม่ให้ดอกเบี้ย 2.80% เท่ากัน	ราคาใกล้ 100 บาทต่อหน่วย
พันธบัตรรุ่นใหม่ให้ดอกเบี้ย 2.00%	คนซื้อยอมจ่ายแพงขึ้น ราคาสูงกว่า 100 บาทต่อหน่วย

นอกจากราคา ยังมีค่าธรรมเนียมหรือส่วนต่างที่ผู้รับซื้อหักไว้ และบางรุ่นห้ามขายออกนอกกลุ่มรายย่อยในปีแรก ทำให้หาผู้ซื้อยากขึ้น เงินที่ซื้อพันธบัตรออมทรัพย์จึงควรเป็นเงินที่ตั้งใจถือจนครบอายุจริง ไม่ใช่เงินสำรองฉุกเฉิน

รุ่น 3 ปีหรือ 10 ปี เลือกจากอะไร

ส่วนต่างดอกเบี้ย 1 จุดระหว่างสองรุ่นดูน่าสนใจ แต่สิ่งที่คุณแลกคือเงินถูกล็อกอีก 7 ปี ลองตอบคำถามเหล่านี้

1. ภายใน 10 ปีมีเป้าหมายใหญ่ที่ต้องใช้เงินก้อนนี้ไหม เช่น เงินดาวน์บ้าน ค่าเรียนลูก ถ้ามี รุ่น 3 ปีหรือแบ่งสองรุ่นปลอดภัยกว่า
2. คุณคาดว่าดอกเบี้ยในอนาคตจะขึ้นหรือลง ไม่มีใครรู้แน่ การแบ่งครึ่งระหว่างสองรุ่นช่วยลดความเสียใจทั้งสองทาง
3. เงินก้อนนี้เป็นส่วนหนึ่งของแผนรายได้หลังเกษียณไหม ถ้าใช่ ดอกเบี้ยคงที่ 10 ปีช่วยให้วางงบรายเดือนได้แม่น

ตัวอย่างสมมติ เงิน 400,000 บาท แบ่งรุ่น 3 ปี 200,000 บาท และรุ่น 10 ปี 200,000 บาท รุ่น 3 ปีให้ดอกเบี้ยก่อนภาษีปีละ 3,600 บาท สุทธิ 3,060 บาท รุ่น 10 ปีให้ก่อนภาษีปีละ 5,600 บาท สุทธิ 4,760 บาท รวมสุทธิปีละ 7,820 บาท เมื่อรุ่น 3 ปีครบกำหนด คุณมีเงิน 200,000 บาทกลับมาให้ตัดสินใจใหม่ตามดอกเบี้ยตอนนั้น

พันธบัตรออมทรัพย์เป็นแค่หนึ่งในตราสารหนี้ที่รายย่อยเข้าถึงได้ ถ้าอยากเทียบกับหุ้นกู้เอกชนหรือกองทุนตราสารหนี้ ดูภาพรวมที่ ตราสารหนี้

เช็กลิสต์ก่อนวันเปิดขาย

1. อ่านประกาศรุ่นบนเว็บไซต์ ธปท. ให้ครบ ทั้งอัตรา อายุ เพดานต่อคน วันและเวลาขายของแต่ละช่องทาง
2. เลือกช่องทางเดียวที่ใช้คล่องที่สุด ถ้าใช้เป๋าตัง ยืนยันตัวตนและผูกบัญชีให้เรียบร้อยก่อนวันขาย
3. โอนเงินเข้าบัญชีที่จะตัดเงินล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งวัน
4. ตรวจว่าชื่อบัญชีรับดอกเบี้ยตรงกับชื่อผู้ซื้อ
5. คำนวณดอกเบี้ยสุทธิหลังภาษีแล้วเทียบกับเงินฝากประจำระยะเดียวกัน
6. ตัดสินใจล่วงหน้าว่าเงินก้อนนี้ไม่ต้องใช้จนครบอายุ
7. ถ้าฐานภาษีของคุณต่ำกว่า 15% จดไว้ว่าต้นปีหน้าจะนำดอกเบี้ยไปรวมยื่น ภ.ง.ด.90

ข้อสงสัยเรื่องการรับดอกเบี้ย การเปลี่ยนบัญชี หรือการโอนเปลี่ยนมือ สอบถามศูนย์บริการข้อมูลพันธบัตร ธนาคารแห่งประเทศไทย โทร 1213 กด 3 ได้โดยตรง