สลิปเงินเดือนวิธีทำ สำหรับนายจ้าง ต้องมีอะไรและเก็บกี่ปี

| อ่าน 13 นาที

สลิปเงินเดือนวิธีทำ สำหรับนายจ้าง ต้องมีอะไรและเก็บกี่ปี

ใจความสำคัญ

  • นายจ้างที่มีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไปต้องจัดเอกสารการจ่ายค่าจ้างตามมาตรา 114 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และเก็บไว้ไม่น้อยกว่า 2 ปีตามมาตรา 115
  • ค่าจ้างรายชั่วโมงของลูกจ้างรายเดือนคิดจากเงินเดือนหารด้วย 30 คูณจำนวนชั่วโมงทำงานต่อวัน ค่าล่วงเวลาวันทำงานไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของอัตรานั้น
  • นายจ้างหักค่าจ้างได้เฉพาะรายการที่มาตรา 76 อนุญาต เช่น ภาษีเงินได้และเงินที่กฎหมายกำหนด ส่วนหนี้สหกรณ์ เงินสะสม หรือค่าเสียหายต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง
  • สลิปหนึ่งใบควรมีงวดที่จ่าย อัตรา จำนวนชั่วโมง ทุกรายการได้และหัก ยอดสุทธิ และช่องให้ลูกจ้างรับทราบ หรือใช้หลักฐานโอนเงินผ่านธนาคารแทนลายเซ็นได้

ถ้าคุณมีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป กฎหมายบังคับให้ต้องมีเอกสารการจ่ายค่าจ้างทุกครั้งที่จ่าย และต้องเก็บไว้อย่างน้อย 2 ปี ถ้ามีน้อยกว่า 10 คน กฎหมายข้อนี้ไม่ได้บังคับตรง ๆ แต่สลิปที่ทำอย่างเป็นระบบยังช่วยกันข้อพิพาทเรื่องตัวเลขได้ดี และลูกจ้างต้องใช้ยื่นขอสินเชื่อหรือยื่นภาษีอยู่แล้ว

บทความนี้เขียนสำหรับฝั่งคนทำสลิป ไม่ใช่ฝั่งคนอ่าน ถ้าคุณเป็นลูกจ้างและอยากรู้ว่าแต่ละบรรทัดในสลิปแปลว่าอะไร ให้ไปที่ สลิปเงินเดือน คือ อะไร อ่านทีละบรรทัด

กฎหมายกำหนดให้เอกสารจ่ายค่าจ้างมีอะไร

เนื้อหาในส่วนนี้มาจากพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับที่กระทรวงแรงงานเผยแพร่ ซึ่งมีเนื้อหาแก้ไขถึงฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562

มาตรา 114 กำหนดให้นายจ้างที่มีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไปจัดทำเอกสารเกี่ยวกับการจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และค่าล่วงเวลาในวันหยุด เอกสารนี้ต้องมีรายละเอียดเรื่องวันและเวลาทำงาน ผลงานที่ทำได้สำหรับลูกจ้างที่รับค่าจ้างตามผลงาน และอัตรากับจำนวนเงินที่จ่าย ลูกจ้างต้องลงลายมือชื่อรับเงินไว้ในเอกสาร แต่ถ้านายจ้างจ่ายผ่านธนาคารและมีหลักฐานการโอน กฎหมายถือว่าหลักฐานนั้นใช้แทนได้

มาตรา 115 กำหนดระยะเก็บรักษา เอกสารจ่ายค่าจ้างต้องเก็บไม่น้อยกว่า 2 ปีนับแต่วันจ่าย ส่วนทะเบียนลูกจ้างที่มาตรา 113 กำหนดให้ทำ ต้องเก็บไม่น้อยกว่า 2 ปีนับแต่วันสิ้นสุดการจ้าง ถ้ามีข้อพิพาทแรงงานเกิดขึ้น ต้องเก็บจนกว่าคดีจะถึงที่สุด

ข้อสรุปที่ใช้ได้เลยคือ สลิปที่ดีเป็นเอกสารที่ตอบได้ว่าจ่ายให้ใคร งวดไหน เพราะทำงานกี่วันกี่ชั่วโมง ในอัตราเท่าไร และถูกหักอะไรไปเท่าไร

โครงสร้างสลิปที่ควรมีทุกใบ

ตารางนี้เป็นโครงที่ผมแนะนำ โดยแถวที่เป็นข้อบังคับตรง ๆ ของมาตรา 114 คือแถวเวลาทำงาน อัตรา และจำนวนเงิน ส่วนแถวอื่นเป็นแนวปฏิบัติที่ทำให้สลิปอ่านและตรวจง่าย

ส่วน ใส่อะไร หมายเหตุ
หัวสลิป ชื่อนายจ้างหรือบริษัท ชื่อลูกจ้าง รหัสหรือตำแหน่ง งวดที่จ่าย วันที่จ่าย งวดต้องระบุให้ชัดเพราะใช้ตรวจย้อนหลัง
เวลาทำงาน จำนวนวันทำงาน ชั่วโมงล่วงเวลา ชั่วโมงทำงานวันหยุด ลูกจ้างรายวันและรายชั่วโมงต้องมีส่วนนี้ชัดที่สุด
รายได้ เงินเดือนหรือค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานวันหยุด คอมมิชชัน เบี้ยเลี้ยง แยกบรรทัดตามประเภท ไม่รวมก้อนเดียว
รายการหัก ประกันสังคม ภาษี เงินสะสม หนี้สหกรณ์ ทุกรายการต้องมีฐานตามกฎหมายหรือความยินยอม
ยอดสุทธิ จำนวนเงินที่โอนจริง ตรงกับสลิปโอนธนาคาร
การรับทราบ ลายเซ็นลูกจ้าง หรือแนบหลักฐานโอนเงิน กรณีโอนผ่านธนาคาร หลักฐานโอนใช้แทนลายเซ็นได้

คิดค่าล่วงเวลาและวันหยุดให้ถูกก่อนใส่ตัวเลข

ข้อผิดพลาดที่ทำให้เกิดข้อพิพาทบ่อยที่สุดคือฐานชั่วโมงที่ใช้คิด กฎหมายกำหนดไว้ในมาตรา 68 ว่าสำหรับลูกจ้างรายเดือน อัตราค่าจ้างต่อชั่วโมงในวันทำงานเท่ากับเงินเดือนหารด้วยผลคูณของ 30 กับจำนวนชั่วโมงทำงานปกติต่อวันโดยเฉลี่ย

อัตราที่ต้องจ่ายอ้างมาตรา 61 ถึง 63 ดังนี้

กรณี อัตราขั้นต่ำตามกฎหมาย มาตรา
ล่วงเวลาในวันทำงาน 1.5 เท่าของอัตราต่อชั่วโมง 61
ทำงานในวันหยุด ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าจ้างวันหยุด จ่ายเพิ่มอีกไม่น้อยกว่า 1 เท่า 62 (1)
ทำงานในวันหยุด ลูกจ้างไม่มีสิทธิได้ค่าจ้างวันหยุด ไม่น้อยกว่า 2 เท่า 62 (2)
ล่วงเวลาในวันหยุด ไม่น้อยกว่า 3 เท่า 63

ตัวอย่างสมมติ ลูกจ้างรายเดือนเงินเดือน 18,000 บาท ทำงานวันละ 8 ชั่วโมง อัตราต่อชั่วโมงคือ 18,000 หารด้วย 240 (30 คูณ 8) เท่ากับ 75 บาท เดือนนั้นทำล่วงเวลาวันทำงาน 2 ชั่วโมง ได้ 75 คูณ 1.5 คูณ 2 เท่ากับ 225 บาท และมาทำงานวันหยุด 1 วัน 8 ชั่วโมง ได้ค่าจ้างวันหยุดที่รวมอยู่ในเงินเดือนแล้ว จึงต้องจ่ายเพิ่มอีก 75 คูณ 8 เท่ากับ 600 บาท รวมรายได้เดือนนั้น 18,825 บาท

มาตรา 65 ยกเว้นลูกจ้างบางตำแหน่งจากค่าล่วงเวลา เช่นผู้มีอำนาจทำการแทนนายจ้างในการจ้าง ให้บำเหน็จ หรือเลิกจ้าง และงานเร่ขายที่จ่ายค่านายหน้า แต่รายการยกเว้นยาวและมีเงื่อนไข ถ้าตำแหน่งในกิจการของคุณใกล้เคียงรายการนั้น ให้อ่านมาตรา 65 ตัวเต็มหรือถามสำนักงานแรงงาน

หักอะไรจากค่าจ้างได้บ้าง

มาตรา 76 ห้ามนายจ้างหักค่าจ้างและค่าล่วงเวลาทุกประเภท เว้นแต่เป็นการหักเพื่อ

  1. ชำระภาษีเงินได้ตามจำนวนที่ลูกจ้างต้องจ่าย หรือชำระเงินอื่นที่กฎหมายบัญญัติไว้
  2. ชำระค่าบำรุงสหภาพแรงงานตามข้อบังคับของสหภาพ
  3. ชำระหนี้สหกรณ์ออมทรัพย์หรือหนี้สวัสดิการที่เป็นประโยชน์แก่ลูกจ้างฝ่ายเดียว โดยลูกจ้างยินยอมล่วงหน้า
  4. เป็นเงินประกันหรือชดใช้ความเสียหายที่ลูกจ้างทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง โดยได้รับความยินยอม
  5. เป็นเงินสะสมตามข้อตกลงกองทุนเงินสะสม

สำหรับข้อ 2 ถึง 5 มีเพดานตามมาตราเดียวกัน คือแต่ละกรณีหักไม่เกินร้อยละ 10 และหักรวมกันไม่เกินหนึ่งในห้าของเงินที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับในงวดนั้น

เงินสมทบประกันสังคมเป็นรายการตามกฎหมายอยู่แล้ว ตามข้อมูลของ Thai PBS ที่อ้างสำนักงานประกันสังคม ลูกจ้างจ่าย 5% ของค่าจ้างโดยใช้ฐานสูงสุด 17,500 บาท จึงหักได้ไม่เกิน 875 บาทต่อเดือน นายจ้างสมทบในอัตราเดียวกัน ถ้าเงินเดือนต่ำกว่าฐาน ให้คิด 5% ของเงินเดือนจริง

ตัวอย่างสมมติต่อจากข้างบน รายได้ 18,825 บาท หักประกันสังคม 875 บาท (เกินฐานจึงใช้เพดาน) หักภาษีที่คำนวณได้ 300 บาท และหักหนี้สหกรณ์ที่ลูกจ้างยินยอม 1,000 บาท ยอดสุทธิคือ 18,825 ลบ 2,175 เท่ากับ 16,650 บาท ในกรณีนี้หนี้สหกรณ์ 1,000 บาทต่ำกว่า 10% ของรายได้ และไม่เกินหนึ่งในห้า จึงอยู่ในเพดาน

ภาษีที่ใส่ในสลิปควรมาจากการคำนวณจริงของนายจ้าง ถ้าอยากเห็นหลักการคร่าว ๆ ดู ภาษีเงินเดือน คำนวณยังไง และ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือ

ทำเองด้วยสเปรดชีตหรือใช้โปรแกรมเงินเดือน

ตารางคำนวณเงินเดือนบนจอแล็ปท็อป

กิจการที่มีลูกจ้างไม่กี่คนทำสลิปด้วยสเปรดชีตได้ โครงที่ใช้ได้จริงคือ 1 ชีตเก็บข้อมูลลูกจ้างและอัตราเงินเดือน 1 ชีตบันทึกชั่วโมงทำงานรายเดือน และ 1 ชีตสลิปที่ดึงตัวเลขจากสองชีตแรกด้วยสูตร เพื่อไม่ต้องพิมพ์ตัวเลขซ้ำ แล้วส่งออกเป็น PDF รายคน

สูตรที่ควรใส่ไว้ในชีตมี 3 ตัว คืออัตราต่อชั่วโมง (เงินเดือนหารผลคูณของ 30 กับชั่วโมงต่อวัน) ค่าล่วงเวลา (อัตราคูณตัวคูณคูณชั่วโมง) และประกันสังคม (ค่าที่น้อยกว่าระหว่าง 5% ของเงินเดือน กับ 875) ถ้าเพดานประกันสังคมเปลี่ยน ให้แก้ที่เดียวในชีตค่าคงที่ แล้วตัวเลขทุกใบจะตามเอง

เมื่อลูกจ้างเกินราว 15 ถึง 20 คน หรือมีกะ มีค่าคอมมิชชัน มีเงินสะสมหลายอัตรา การคุมสเปรดชีตจะเริ่มเสี่ยงผิดพลาด กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนคนที่ต้องเลิกใช้สเปรดชีต ตัวเลขนี้เป็นข้อสังเกตทั่วไป ถึงจุดนั้นโปรแกรมเงินเดือนหรือบริษัทรับทำบัญชีเงินเดือนคุ้มกว่า เพราะคำนวณภาษีและส่งข้อมูลให้ครบในที่เดียว

เก็บสลิปและหลักฐานอย่างไรให้ครบ 2 ปี

เอกสารการจ่ายค่าจ้างที่จัดเก็บเป็นแฟ้ม

เอกสารจ่ายค่าจ้างต้องเก็บไม่น้อยกว่า 2 ปีนับแต่วันจ่าย ถ้าบริษัทจ่ายผ่านธนาคาร ให้เก็บทั้งไฟล์สลิปรายคนและรายงานโอนเงินรายงวดจากธนาคารคู่กัน เพราะรายงานโอนคือหลักฐานรับเงินที่มาตรา 114 ยอมรับแทนลายเซ็น

วิธีตั้งโฟลเดอร์ที่ค้นง่ายคือแยกตามปีและงวด เช่น 2569/11 แล้วใส่ไฟล์สลิปทั้งงวดกับรายงานโอนไว้ด้วยกัน ถ้ามีพนักงานลาออก ทะเบียนลูกจ้างของคนนั้นต้องอยู่ต่ออีก 2 ปีนับจากวันสิ้นสุดการจ้าง และถ้าเกิดข้อพิพาทแรงงาน ให้หยุดทำลายเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งหมดจนกว่าคดีจะถึงที่สุด

ลูกจ้างที่ต้องการสลิปไปใช้ขอสินเชื่อมักขอใบรับรองเงินเดือนเพิ่มด้วย รายละเอียดอยู่ใน ใบรับรองเงินเดือน และถ้าลูกจ้างบอกว่าไม่มีสลิป ดูทางเลือกที่ธนาคารรับได้ใน กู้เงินไม่มีสลิปเงินเดือน

ถ้าไม่แน่ใจว่ากิจการของคุณเข้าเงื่อนไขมาตรา 114 หรือคิดค่าล่วงเวลาของตำแหน่งพิเศษอย่างไร ให้ถามสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดที่กิจการตั้งอยู่ โดยเตรียมสัญญาจ้างและตารางเวลาทำงานไปด้วย

แหล่งอ้างอิง

  1. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 | กระทรวงแรงงาน
  2. ประกันสังคมแจง จ่าย 875 บาทแล้วได้สิทธิอะไรบ้าง | Thai PBS