สลิปเงินเดือนวิธีทำ สำหรับนายจ้าง ต้องมีอะไรและเก็บกี่ปี

ใจความสำคัญ
- นายจ้างที่มีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไปต้องจัดเอกสารการจ่ายค่าจ้างตามมาตรา 114 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และเก็บไว้ไม่น้อยกว่า 2 ปีตามมาตรา 115
- ค่าจ้างรายชั่วโมงของลูกจ้างรายเดือนคิดจากเงินเดือนหารด้วย 30 คูณจำนวนชั่วโมงทำงานต่อวัน ค่าล่วงเวลาวันทำงานไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของอัตรานั้น
- นายจ้างหักค่าจ้างได้เฉพาะรายการที่มาตรา 76 อนุญาต เช่น ภาษีเงินได้และเงินที่กฎหมายกำหนด ส่วนหนี้สหกรณ์ เงินสะสม หรือค่าเสียหายต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง
- สลิปหนึ่งใบควรมีงวดที่จ่าย อัตรา จำนวนชั่วโมง ทุกรายการได้และหัก ยอดสุทธิ และช่องให้ลูกจ้างรับทราบ หรือใช้หลักฐานโอนเงินผ่านธนาคารแทนลายเซ็นได้
ถ้าคุณมีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป กฎหมายบังคับให้ต้องมีเอกสารการจ่ายค่าจ้างทุกครั้งที่จ่าย และต้องเก็บไว้อย่างน้อย 2 ปี ถ้ามีน้อยกว่า 10 คน กฎหมายข้อนี้ไม่ได้บังคับตรง ๆ แต่สลิปที่ทำอย่างเป็นระบบยังช่วยกันข้อพิพาทเรื่องตัวเลขได้ดี และลูกจ้างต้องใช้ยื่นขอสินเชื่อหรือยื่นภาษีอยู่แล้ว
บทความนี้เขียนสำหรับฝั่งคนทำสลิป ไม่ใช่ฝั่งคนอ่าน ถ้าคุณเป็นลูกจ้างและอยากรู้ว่าแต่ละบรรทัดในสลิปแปลว่าอะไร ให้ไปที่ สลิปเงินเดือน คือ อะไร อ่านทีละบรรทัด
กฎหมายกำหนดให้เอกสารจ่ายค่าจ้างมีอะไร
เนื้อหาในส่วนนี้มาจากพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับที่กระทรวงแรงงานเผยแพร่ ซึ่งมีเนื้อหาแก้ไขถึงฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562
มาตรา 114 กำหนดให้นายจ้างที่มีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไปจัดทำเอกสารเกี่ยวกับการจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และค่าล่วงเวลาในวันหยุด เอกสารนี้ต้องมีรายละเอียดเรื่องวันและเวลาทำงาน ผลงานที่ทำได้สำหรับลูกจ้างที่รับค่าจ้างตามผลงาน และอัตรากับจำนวนเงินที่จ่าย ลูกจ้างต้องลงลายมือชื่อรับเงินไว้ในเอกสาร แต่ถ้านายจ้างจ่ายผ่านธนาคารและมีหลักฐานการโอน กฎหมายถือว่าหลักฐานนั้นใช้แทนได้
มาตรา 115 กำหนดระยะเก็บรักษา เอกสารจ่ายค่าจ้างต้องเก็บไม่น้อยกว่า 2 ปีนับแต่วันจ่าย ส่วนทะเบียนลูกจ้างที่มาตรา 113 กำหนดให้ทำ ต้องเก็บไม่น้อยกว่า 2 ปีนับแต่วันสิ้นสุดการจ้าง ถ้ามีข้อพิพาทแรงงานเกิดขึ้น ต้องเก็บจนกว่าคดีจะถึงที่สุด
ข้อสรุปที่ใช้ได้เลยคือ สลิปที่ดีเป็นเอกสารที่ตอบได้ว่าจ่ายให้ใคร งวดไหน เพราะทำงานกี่วันกี่ชั่วโมง ในอัตราเท่าไร และถูกหักอะไรไปเท่าไร
โครงสร้างสลิปที่ควรมีทุกใบ
ตารางนี้เป็นโครงที่ผมแนะนำ โดยแถวที่เป็นข้อบังคับตรง ๆ ของมาตรา 114 คือแถวเวลาทำงาน อัตรา และจำนวนเงิน ส่วนแถวอื่นเป็นแนวปฏิบัติที่ทำให้สลิปอ่านและตรวจง่าย
| ส่วน | ใส่อะไร | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| หัวสลิป | ชื่อนายจ้างหรือบริษัท ชื่อลูกจ้าง รหัสหรือตำแหน่ง งวดที่จ่าย วันที่จ่าย | งวดต้องระบุให้ชัดเพราะใช้ตรวจย้อนหลัง |
| เวลาทำงาน | จำนวนวันทำงาน ชั่วโมงล่วงเวลา ชั่วโมงทำงานวันหยุด | ลูกจ้างรายวันและรายชั่วโมงต้องมีส่วนนี้ชัดที่สุด |
| รายได้ | เงินเดือนหรือค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานวันหยุด คอมมิชชัน เบี้ยเลี้ยง | แยกบรรทัดตามประเภท ไม่รวมก้อนเดียว |
| รายการหัก | ประกันสังคม ภาษี เงินสะสม หนี้สหกรณ์ | ทุกรายการต้องมีฐานตามกฎหมายหรือความยินยอม |
| ยอดสุทธิ | จำนวนเงินที่โอนจริง | ตรงกับสลิปโอนธนาคาร |
| การรับทราบ | ลายเซ็นลูกจ้าง หรือแนบหลักฐานโอนเงิน | กรณีโอนผ่านธนาคาร หลักฐานโอนใช้แทนลายเซ็นได้ |
คิดค่าล่วงเวลาและวันหยุดให้ถูกก่อนใส่ตัวเลข
ข้อผิดพลาดที่ทำให้เกิดข้อพิพาทบ่อยที่สุดคือฐานชั่วโมงที่ใช้คิด กฎหมายกำหนดไว้ในมาตรา 68 ว่าสำหรับลูกจ้างรายเดือน อัตราค่าจ้างต่อชั่วโมงในวันทำงานเท่ากับเงินเดือนหารด้วยผลคูณของ 30 กับจำนวนชั่วโมงทำงานปกติต่อวันโดยเฉลี่ย
อัตราที่ต้องจ่ายอ้างมาตรา 61 ถึง 63 ดังนี้
| กรณี | อัตราขั้นต่ำตามกฎหมาย | มาตรา |
|---|---|---|
| ล่วงเวลาในวันทำงาน | 1.5 เท่าของอัตราต่อชั่วโมง | 61 |
| ทำงานในวันหยุด ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าจ้างวันหยุด | จ่ายเพิ่มอีกไม่น้อยกว่า 1 เท่า | 62 (1) |
| ทำงานในวันหยุด ลูกจ้างไม่มีสิทธิได้ค่าจ้างวันหยุด | ไม่น้อยกว่า 2 เท่า | 62 (2) |
| ล่วงเวลาในวันหยุด | ไม่น้อยกว่า 3 เท่า | 63 |
ตัวอย่างสมมติ ลูกจ้างรายเดือนเงินเดือน 18,000 บาท ทำงานวันละ 8 ชั่วโมง อัตราต่อชั่วโมงคือ 18,000 หารด้วย 240 (30 คูณ 8) เท่ากับ 75 บาท เดือนนั้นทำล่วงเวลาวันทำงาน 2 ชั่วโมง ได้ 75 คูณ 1.5 คูณ 2 เท่ากับ 225 บาท และมาทำงานวันหยุด 1 วัน 8 ชั่วโมง ได้ค่าจ้างวันหยุดที่รวมอยู่ในเงินเดือนแล้ว จึงต้องจ่ายเพิ่มอีก 75 คูณ 8 เท่ากับ 600 บาท รวมรายได้เดือนนั้น 18,825 บาท
มาตรา 65 ยกเว้นลูกจ้างบางตำแหน่งจากค่าล่วงเวลา เช่นผู้มีอำนาจทำการแทนนายจ้างในการจ้าง ให้บำเหน็จ หรือเลิกจ้าง และงานเร่ขายที่จ่ายค่านายหน้า แต่รายการยกเว้นยาวและมีเงื่อนไข ถ้าตำแหน่งในกิจการของคุณใกล้เคียงรายการนั้น ให้อ่านมาตรา 65 ตัวเต็มหรือถามสำนักงานแรงงาน
หักอะไรจากค่าจ้างได้บ้าง
มาตรา 76 ห้ามนายจ้างหักค่าจ้างและค่าล่วงเวลาทุกประเภท เว้นแต่เป็นการหักเพื่อ
- ชำระภาษีเงินได้ตามจำนวนที่ลูกจ้างต้องจ่าย หรือชำระเงินอื่นที่กฎหมายบัญญัติไว้
- ชำระค่าบำรุงสหภาพแรงงานตามข้อบังคับของสหภาพ
- ชำระหนี้สหกรณ์ออมทรัพย์หรือหนี้สวัสดิการที่เป็นประโยชน์แก่ลูกจ้างฝ่ายเดียว โดยลูกจ้างยินยอมล่วงหน้า
- เป็นเงินประกันหรือชดใช้ความเสียหายที่ลูกจ้างทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง โดยได้รับความยินยอม
- เป็นเงินสะสมตามข้อตกลงกองทุนเงินสะสม
สำหรับข้อ 2 ถึง 5 มีเพดานตามมาตราเดียวกัน คือแต่ละกรณีหักไม่เกินร้อยละ 10 และหักรวมกันไม่เกินหนึ่งในห้าของเงินที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับในงวดนั้น
เงินสมทบประกันสังคมเป็นรายการตามกฎหมายอยู่แล้ว ตามข้อมูลของ Thai PBS ที่อ้างสำนักงานประกันสังคม ลูกจ้างจ่าย 5% ของค่าจ้างโดยใช้ฐานสูงสุด 17,500 บาท จึงหักได้ไม่เกิน 875 บาทต่อเดือน นายจ้างสมทบในอัตราเดียวกัน ถ้าเงินเดือนต่ำกว่าฐาน ให้คิด 5% ของเงินเดือนจริง
ตัวอย่างสมมติต่อจากข้างบน รายได้ 18,825 บาท หักประกันสังคม 875 บาท (เกินฐานจึงใช้เพดาน) หักภาษีที่คำนวณได้ 300 บาท และหักหนี้สหกรณ์ที่ลูกจ้างยินยอม 1,000 บาท ยอดสุทธิคือ 18,825 ลบ 2,175 เท่ากับ 16,650 บาท ในกรณีนี้หนี้สหกรณ์ 1,000 บาทต่ำกว่า 10% ของรายได้ และไม่เกินหนึ่งในห้า จึงอยู่ในเพดาน
ภาษีที่ใส่ในสลิปควรมาจากการคำนวณจริงของนายจ้าง ถ้าอยากเห็นหลักการคร่าว ๆ ดู ภาษีเงินเดือน คำนวณยังไง และ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือ
ทำเองด้วยสเปรดชีตหรือใช้โปรแกรมเงินเดือน

กิจการที่มีลูกจ้างไม่กี่คนทำสลิปด้วยสเปรดชีตได้ โครงที่ใช้ได้จริงคือ 1 ชีตเก็บข้อมูลลูกจ้างและอัตราเงินเดือน 1 ชีตบันทึกชั่วโมงทำงานรายเดือน และ 1 ชีตสลิปที่ดึงตัวเลขจากสองชีตแรกด้วยสูตร เพื่อไม่ต้องพิมพ์ตัวเลขซ้ำ แล้วส่งออกเป็น PDF รายคน
สูตรที่ควรใส่ไว้ในชีตมี 3 ตัว คืออัตราต่อชั่วโมง (เงินเดือนหารผลคูณของ 30 กับชั่วโมงต่อวัน) ค่าล่วงเวลา (อัตราคูณตัวคูณคูณชั่วโมง) และประกันสังคม (ค่าที่น้อยกว่าระหว่าง 5% ของเงินเดือน กับ 875) ถ้าเพดานประกันสังคมเปลี่ยน ให้แก้ที่เดียวในชีตค่าคงที่ แล้วตัวเลขทุกใบจะตามเอง
เมื่อลูกจ้างเกินราว 15 ถึง 20 คน หรือมีกะ มีค่าคอมมิชชัน มีเงินสะสมหลายอัตรา การคุมสเปรดชีตจะเริ่มเสี่ยงผิดพลาด กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนคนที่ต้องเลิกใช้สเปรดชีต ตัวเลขนี้เป็นข้อสังเกตทั่วไป ถึงจุดนั้นโปรแกรมเงินเดือนหรือบริษัทรับทำบัญชีเงินเดือนคุ้มกว่า เพราะคำนวณภาษีและส่งข้อมูลให้ครบในที่เดียว
เก็บสลิปและหลักฐานอย่างไรให้ครบ 2 ปี

เอกสารจ่ายค่าจ้างต้องเก็บไม่น้อยกว่า 2 ปีนับแต่วันจ่าย ถ้าบริษัทจ่ายผ่านธนาคาร ให้เก็บทั้งไฟล์สลิปรายคนและรายงานโอนเงินรายงวดจากธนาคารคู่กัน เพราะรายงานโอนคือหลักฐานรับเงินที่มาตรา 114 ยอมรับแทนลายเซ็น
วิธีตั้งโฟลเดอร์ที่ค้นง่ายคือแยกตามปีและงวด เช่น 2569/11 แล้วใส่ไฟล์สลิปทั้งงวดกับรายงานโอนไว้ด้วยกัน ถ้ามีพนักงานลาออก ทะเบียนลูกจ้างของคนนั้นต้องอยู่ต่ออีก 2 ปีนับจากวันสิ้นสุดการจ้าง และถ้าเกิดข้อพิพาทแรงงาน ให้หยุดทำลายเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งหมดจนกว่าคดีจะถึงที่สุด
ลูกจ้างที่ต้องการสลิปไปใช้ขอสินเชื่อมักขอใบรับรองเงินเดือนเพิ่มด้วย รายละเอียดอยู่ใน ใบรับรองเงินเดือน และถ้าลูกจ้างบอกว่าไม่มีสลิป ดูทางเลือกที่ธนาคารรับได้ใน กู้เงินไม่มีสลิปเงินเดือน
ถ้าไม่แน่ใจว่ากิจการของคุณเข้าเงื่อนไขมาตรา 114 หรือคิดค่าล่วงเวลาของตำแหน่งพิเศษอย่างไร ให้ถามสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดที่กิจการตั้งอยู่ โดยเตรียมสัญญาจ้างและตารางเวลาทำงานไปด้วย
แหล่งอ้างอิง
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 | กระทรวงแรงงาน
- ประกันสังคมแจง จ่าย 875 บาทแล้วได้สิทธิอะไรบ้าง | Thai PBS




