ภาษีมรดกสหรัฐคืออะไร คนไทยที่ถือทรัพย์สินในสหรัฐต้องรู้

US estate tax คือภาษีที่สหรัฐเก็บจากมูลค่าทรัพย์สินที่คนคนหนึ่งทิ้งไว้เมื่อเสียชีวิต และคนไทยที่ไม่ได้อาศัยในสหรัฐก็อยู่ในข่ายได้ ถ้าถือทรัพย์สินที่ถือว่าตั้งอยู่ในสหรัฐรวมกันเกิน 60,000 ดอลลาร์ กองมรดกต้องยื่นแบบ 706-NA กับ IRS ตัวเลขนี้ต่ำกว่าเกณฑ์ของพลเมืองสหรัฐหลายร้อยเท่า และคนที่ซื้อหุ้นสหรัฐหรืออสังหาริมทรัพย์ที่ฟลอริดามักไม่รู้เรื่องนี้จนถึงวันที่ครอบครัวต้องจัดการมรดก

ข้อมูลในหน้านี้อ้างอิงเว็บไซต์ IRS และคำแนะนำแบบ 706-NA ฉบับเดือนกันยายน 2025 ซึ่งเป็นกฎของสหรัฐ ไม่ใช่กฎไทย ใช้เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ใครมีทรัพย์สินในสหรัฐจริงควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีข้ามประเทศก่อนตัดสินใจ

ภาษีนี้เก็บจากใคร และต่างจากภาษีมรดกของไทยตรงไหน

ภาษีการรับมรดกของไทยเก็บจากผู้รับ และเริ่มที่ส่วนเกิน 100 ล้านบาท ถ้าอยากเทียบกับกติกาไทย อ่านได้ที่ ภาษีมรดกของไทย US estate tax ทำงานคนละทาง คือคำนวณจากกองมรดกของผู้ตายทั้งก้อน แล้วให้ผู้แทนกองมรดกเป็นคนยื่นและจ่ายก่อนแบ่งให้ทายาท

IRS แยกผู้ตายเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือพลเมืองสหรัฐและผู้อยู่อาศัยในสหรัฐ ซึ่งต้องยื่นเมื่อมูลค่ากองมรดกรวมทรัพย์สินทั่วโลกเกินเกณฑ์ ตัวเลขที่ IRS ประกาศคือ 13,990,000 ดอลลาร์สำหรับผู้เสียชีวิตในปี 2025 และ 15,000,000 ดอลลาร์สำหรับปี 2026 กลุ่มที่สองคือคนต่างชาติที่ไม่ได้อาศัยในสหรัฐ ซึ่งภาระจำกัดอยู่ที่ทรัพย์สินที่ถือว่าตั้งอยู่ในสหรัฐเท่านั้น แต่เกณฑ์ยื่นแบบต่ำมาก

คนไทยส่วนใหญ่อยู่กลุ่มที่สอง ถ้าคุณถือกรีนการ์ดหรืออาศัยในสหรัฐเป็นหลัก สถานะอาจเปลี่ยนไป ซึ่งต้องให้ผู้เชี่ยวชาญตีความตามข้อเท็จจริงของคุณ

ทรัพย์สินแบบไหนถือว่าอยู่ในสหรัฐ

IRS อธิบายว่าสำหรับผู้ตายที่เป็นคนต่างชาติไม่ได้อาศัยในสหรัฐ ทรัพย์สินที่ถือว่าตั้งอยู่ในสหรัฐมีสามกลุ่มหลัก

• อสังหาริมทรัพย์ในสหรัฐ เช่น บ้าน คอนโด ที่ดิน
• ทรัพย์สินที่จับต้องได้ซึ่งอยู่ในสหรัฐ เช่น รถยนต์ เรือ เครื่องประดับ งานศิลปะบางประเภท (ศิลปะที่นำมาแสดงในสหรัฐตามเงื่อนไขพิเศษอาจไม่นับ)
• หุ้นของบริษัทที่จัดตั้งตามกฎหมายสหรัฐ ไม่ว่าใบหุ้นจะเก็บไว้ที่ไหน

ส่วนที่ IRS ระบุว่านับเป็นทรัพย์สินนอกสหรัฐ ได้แก่ เงินประกันชีวิตที่จ่ายเพราะการเสียชีวิตของคนต่างชาติที่ไม่ได้อาศัยในสหรัฐ และเงินฝากบางประเภทตามเงื่อนไขของกฎหมายสหรัฐ นอกจากนี้ สนธิสัญญาภาษีระหว่างประเทศอาจเปลี่ยนว่าอะไรนับว่าอยู่ในสหรัฐ หน้า IRS ที่เปิดอ่านไม่ได้ยืนยันว่าไทยกับสหรัฐมีสนธิสัญญาภาษีมรดกที่ใช้กับกรณีนี้ จึงควรตรวจกับผู้เชี่ยวชาญแทนการสันนิษฐาน

ตัวอย่างสมมติ ตรวจว่าเข้าเกณฑ์ 60,000 ดอลลาร์หรือไม่

สมมติว่าคุณวิชัย คนไทยที่ไม่ได้อาศัยในสหรัฐ ถือสินทรัพย์ดังนี้ ณ วันเสียชีวิต

รายการ	มูลค่า (ดอลลาร์)	นับเป็นทรัพย์สินในสหรัฐหรือไม่
หุ้นบริษัทสหรัฐที่ถือโดยตรง	35,000	นับ
คอนโดในสหรัฐ	80,000	นับ
กรมธรรม์ประกันชีวิต	100,000	ไม่นับ (ถือเป็นทรัพย์สินนอกสหรัฐ)
บ้านและเงินฝากในไทย	300,000	ไม่นับ

ทรัพย์สินที่ถือว่าอยู่ในสหรัฐรวม 115,000 ดอลลาร์ ซึ่งเกิน 60,000 ดอลลาร์ ผู้แทนกองมรดกจึงต้องยื่นแบบ 706-NA แม้ว่าทรัพย์สินส่วนใหญ่จะอยู่ในไทย ถ้าเหลือแค่หุ้น 35,000 ดอลลาร์ ก็ยังไม่ถึงเกณฑ์ยื่น

การเกินเกณฑ์ยื่นแบบไม่ได้แปลว่าต้องจ่ายภาษีเสมอไป คำแนะนำแบบ 706-NA ระบุว่าผู้ตายที่เป็นคนต่างชาติได้เครดิตภาษีสูงสุดโดยทั่วไป 13,000 ดอลลาร์ และอัตราภาษีมาจากตาราง Table A ในคำแนะนำของแบบ 706 หน้านี้ไม่ยกอัตราตัวเลขเพราะไม่ได้เปิดตารางนั้น และไม่ยืนยันว่าเครดิต 13,000 ดอลลาร์เทียบเท่ากับยอดยกเว้นมูลค่าเท่าไร ให้ผู้เชี่ยวชาญคำนวณจริง

ยื่นเมื่อไร และใครเป็นคนยื่น

แบบ 706-NA ต้องยื่นภายใน 9 เดือนหลังวันเสียชีวิต ถ้าไม่ทัน ผู้แทนกองมรดกขอขยายเวลาได้ 6 เดือนด้วยแบบ 4768 ผู้ยื่นคือผู้แทนกองมรดก (executor หรือ administrator) ถ้าไม่มีการแต่งตั้ง คนที่ครอบครองทรัพย์สินของผู้ตายในสหรัฐอาจถูกถือเป็นผู้แทน

ทายาทไทยที่ไม่คุ้นกับระบบสหรัฐมักติดที่ขั้นตอนพิสูจน์สิทธิ์และโอนทรัพย์สิน เช่น บัญชีโบรกเกอร์สหรัฐอาจถูกระงับจนกว่าจะส่งเอกสารกองมรดกครบ เอกสารที่ควรมีไว้ล่วงหน้ามีดังนี้

• มรณบัตรและคำแปลที่รับรองถูกต้อง
• พินัยกรรมหรือคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก
• รายการทรัพย์สินในสหรัฐพร้อมมูลค่า ณ วันเสียชีวิต
• เลขประจำตัวผู้เสียภาษีสหรัฐของผู้ตาย ถ้ามี
• รายชื่อและที่อยู่ทายาททุกคน

วิธีลดความเสี่ยงที่คนทั่วไปทำได้

เรื่องนี้ไม่ใช่คำแนะนำเรื่องการลงทุน แต่เป็นข้อควรรู้ก่อนถือทรัพย์สินข้ามประเทศ คนที่ซื้อหุ้นสหรัฐหรืออสังหาริมทรัพย์ในสหรัฐอาจดูช่องทางที่ถือทรัพย์สิน เพราะ IRS ระบุว่าหุ้นบริษัทสหรัฐที่ถือโดยตรงเป็นทรัพย์สินในสหรัฐ ขณะที่วิธีถือผ่านโครงสร้างอื่นมีข้อดีข้อเสียต่างกัน ควรให้ที่ปรึกษาภาษีที่เข้าใจกฎสหรัฐประเมินให้ ถ้าคุณเพิ่งเริ่มซื้อหุ้นต่างประเทศ อ่านวิธีเริ่มได้ที่ ซื้อหุ้นสหรัฐ และภาพรวมของการลงทุนข้ามประเทศที่ ลงทุนต่างประเทศ ส่วนเรื่องรายได้จากต่างประเทศที่โอนเข้าไทยมีบทอธิบายแยกที่ ภาษีเงินได้จากต่างประเทศ

สิ่งที่ควรทำเสมอไม่ว่าจะถือแบบไหน คือจดรายการทรัพย์สินในสหรัฐ มูลค่า และบัญชีที่ถือ ไว้ในที่ที่ทายาทหาเจอ เพื่อไม่ให้กองมรดกต้องเสียเวลาตามหาในช่วง 9 เดือนที่กำหนดยื่น

คำถามที่ควรถามผู้เชี่ยวชาญ

• ทรัพย์สินของฉันนับเป็นทรัพย์สินในสหรัฐตามเกณฑ์ IRS หรือไม่
• ฉันเป็นผู้ไม่อาศัยในสหรัฐตามนิยามของกฎหมายสหรัฐหรือเปล่า
• มีสนธิสัญญาภาษีที่ใช้กับกรณีของฉันไหม
• ควรทำพินัยกรรมที่ใช้ได้ในสหรัฐแยกอีกฉบับหรือไม่

ข้อมูลนี้เป็นเพียงข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำด้านภาษี ตรวจข้อมูลล่าสุดกับ IRS (irs.gov) โดยตรง และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือนักกฎหมายที่เชี่ยวชาญกฎหมายสหรัฐก่อนตัดสินใจเรื่องทรัพย์สินจริง