รายได้ลดแต่มีหนี้ ทำยังไง แผน 5 ขั้นตอนจาก ธปท.

รายได้ลดแต่ยังมีหนี้ต้องผ่อน ให้ตั้งสติ ยอมรับสถานการณ์ แล้วทำตามแผน 5 ขั้นของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) โดยมีหลักข้อแรกที่ย้ำไว้ คือ ตั้งมั่นว่าจะไม่ก่อหนี้ใหม่เพื่อแก้หนี้เดิม เพราะหนี้จะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

บทความสรุปจากหน้า "การบริหารจัดการหนี้เมื่อรายรับลดลง" ซึ่งไม่ระบุวันที่เผยแพร่ (ท้ายเว็บระบุลิขสิทธิ์ปี 2566) ชื่อเครื่องมือและลิงก์อาจเปลี่ยน ตรวจที่ bot.or.th อีกครั้งก่อนใช้

ขั้นตอนที่ 1 สำรวจหนี้ที่มี

ดูยอดหนี้ทั้งหมด ดอกเบี้ยของแต่ละก้อน และยอดที่ต้องจ่ายแต่ละงวด ถ้าจำไม่ได้ ให้ดูจากใบแจ้งหนี้หรือใบเสร็จงวดที่ผ่านมา จดลงกระดาษ Excel หรือใช้ "ตารางสำรวจภาระหนี้สิน" ของ ธปท. เพื่อกันลืมและช่วยวางแผน

ขั้นตอนที่ 2 สำรวจรายรับ รายจ่าย และทรัพย์สิน

• รายรับ รวมเงินเดือน รายได้พิเศษ ค่าเช่า ผลตอบแทนการลงทุน และเงินช่วยเหลือ เช่น เงินเยียวยาหรือประกันการว่างงาน
• รายจ่าย รวมค่าใช้จ่ายประจำและหนี้ที่ต้องผ่อนต่อเดือน
• ทรัพย์สิน ดูว่าอะไรขายเป็นเงินสดได้ เช่น เงินออม เงินลงทุน ทองคำ เครื่องประดับ รถ โดยเช็กเงื่อนไขก่อนว่าขายก่อนครบกำหนดจะขาดทุนไหม

เทียบรายรับกับรายจ่ายต่อเดือน ถ้ารายรับมากกว่า ให้ลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นเพื่อมีเงินสำรอง ถ้ารายรับน้อยกว่า เสี่ยงผิดนัด ถูกปรับ เป็นหนี้เสีย และประวัติเครดิตเสียหาย ธปท. อีกหน้าแนะว่าภาระผ่อนหนี้ทั้งหมดต่อเดือนไม่ควรเกิน 1 ใน 3 ของรายได้ ถ้าตอนนี้เกินแล้ว แปลว่าต้องปรับแผน

ขั้นตอนที่ 3 สร้างแผนจัดการหนี้

จัดกลุ่มหนี้

• หนี้ระยะสั้น ยอดคงเหลือไม่สูง ขายทรัพย์สินมาโปะหรือปิดได้
• หนี้ระยะยาว ยอดคงเหลือสูง ผ่อนนาน ปิดทันทีไม่ได้

เรียงลำดับการจ่าย

เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง เริ่มจากหนี้ดอกเบี้ยสูงสุดเพื่อประหยัดดอกเบี้ย หรือเริ่มจากหนี้ยอดน้อยสุดเพื่อปิดได้เร็วและได้กำลังใจ

หาทางแก้ตามลำดับ

1. ลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ เช่น สอนพิเศษ ขายของออนไลน์ หรือรับงานฝีมือ
2. ถ้ายังไม่พอ ขายทรัพย์สินเพื่อลดภาระหนี้ รายละเอียดอยู่ในขายทรัพย์สินปิดหนี้ดีไหม
3. ติดต่อเจ้าหนี้ก่อนที่จะเป็นหนี้เสีย เพื่อเจรจาปรับโครงสร้างหนี้ เช่น รีไฟแนนซ์ ยืดระยะเวลา พักชำระชั่วคราว หรือลดดอกเบี้ย

ก่อนรับข้อเสนอ ต้องประเมินความสามารถจ่ายของตัวเอง และไม่รีบตกลงในเงื่อนไขที่ทำไม่ได้ ความหมายของการปรับโครงสร้างแต่ละแบบอยู่ที่ปรับโครงสร้างหนี้ คืออะไร และถ้าต้องเขียนขอเป็นหนังสือ ดูเขียนจดหมายขอปรับโครงสร้างหนี้

ขั้นตอนที่ 4 ทำตามแผนอย่างเคร่งครัด

• ชำระตามแผนและจำนวนที่เจรจา ตรงเวลา
• เมื่อขายทรัพย์สินได้ นำเงินไปโปะหนี้ตามที่ตั้งใจ ไม่เอาไปใช้อย่างอื่น
• อย่าละเลยหนี้ที่จำเป็นต่อชีวิต เช่น หนี้บ้านและหนี้รถ เพราะอาจถูกยึดทรัพย์และกระทบงานหรือที่อยู่ ถ้าผ่อนบ้านไม่ไหว ดูผ่อนบ้านไม่ไหว ทำยังไง
• ถ้าอยู่ในช่วงพักชำระ ให้ทยอยออมไว้เตรียมจ่ายเมื่อครบกำหนด
• ถ้าจ่ายไม่ไหวระหว่างทาง รีบติดต่อเจ้าหนี้เจรจาใหม่

ขั้นตอนที่ 5 ปรับพฤติกรรมหลังพ้นวิกฤต

1. ออมก่อนใช้ หักเงินออมจากรายรับทันที เริ่มที่ 10% ของรายรับ และเพิ่มได้เมื่อรายจ่ายลดหรือรายได้เพิ่ม
2. สร้างเงินฉุกเฉิน ทยอยสะสมให้ได้ 3 ถึง 6 เท่าของค่าใช้จ่ายจำเป็นและค่าผ่อนหนี้ต่อเดือน
3. ทำแผนใช้เงินต่อเนื่อง ค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นควรตั้งไม่เกิน 10% ของรายรับ และพยายามไม่ใช้เกินงบ

ตัวเลขทั้งหมดข้างต้นเป็นเกณฑ์แนะนำของ ธปท. ไม่ใช่กฎตายตัว ปรับให้เข้ากับครอบครัวและอาชีพของคุณ และทบทวนแผนทุกเดือน ถ้ารายได้เปลี่ยนอีกครั้งให้กลับไปขั้นตอนที่ 2 แล้วคำนวณใหม่

ข้อควรระวัง

• ไม่กู้ใหม่มาโปะหนี้เก่า โดยเฉพาะจากผู้ให้กู้ที่ตรวจสอบไม่ได้ ใช้เครื่องมือ "เช็กแอปเงินกู้" ของ ธปท. และอ่านเช็กแอปเงินกู้ถูกกฎหมายไหม
• ไม่รับเงื่อนไขปรับโครงสร้างที่จ่ายไม่ไหว
• ถ้าเกิดสถานการณ์ถูกทวงหรือถูกฟ้อง อ่านถูกฟ้องหนี้ทำอย่างไร

ช่องทางที่ ธปท. อ้างถึงในหน้าต้นทาง ได้แก่ แอป "หมอหนี้เพื่อประชาชน" หน้า "แก้หนี้ยั่งยืน" และบริการช่วยเหลือหรือร้องเรียนที่ services.bot.or.th/cpm บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการเงินหรือกฎหมายเฉพาะบุคคล