ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาวิธีที่ 2 คิด 0.5% เมื่อไรและจ่ายเท่าไร

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาวิธีที่ 2 คือภาษีที่คิดเป็น 0.5% ของเงินได้พึงประเมินทุกประเภทยกเว้นเงินเดือน และต้องนำมาเทียบกับวิธีที่ 1 เมื่อเงินได้เหล่านั้นรวมกันตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป ถ้าวิธีที่ 2 คิดได้ไม่เกิน 5,000 บาท ไม่ต้องจ่ายตามวิธีนี้ แต่ถ้าเกิน ต้องจ่ายตามยอดที่สูงกว่าระหว่างสองวิธี

วิธีที่ 2 ต่างจากวิธีที่ 1 ตรงไหน

วิธีที่ 1 เป็นวิธีที่คนส่วนใหญ่รู้จัก รวมเงินได้ หักค่าใช้จ่าย หักค่าลดหย่อน ได้เงินได้สุทธิ แล้วคูณอัตราก้าวหน้า คนที่มีรายจ่ายเยอะหรือลดหย่อนเยอะก็ได้ภาษีน้อย

วิธีที่ 2 ไม่สนใจรายจ่ายและค่าลดหย่อนเลย ตามหน้า "วิธีการคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสิ้นปี" ของกรมสรรพากร (ปรับปรุงล่าสุด 21 พฤศจิกายน 2563) ให้นำเงินได้พึงประเมินทุกประเภทหักด้วยเงินได้ประเภทที่ 1 แล้วคูณ 0.005 หน้า "การปรับปรุงโครงสร้างภาษีเงินได้" ซึ่งมีวันที่ 9 มกราคม 2564 อธิบายเหมือนกัน และระบุว่าใช้กับเงินได้ตามมาตรา 40(2) ถึง 40(8)

เหตุผลที่ต้องมีวิธีนี้ เป็นหลักประกันขั้นต่ำสำหรับผู้มีเงินได้นอกเหนือเงินเดือน คนที่ขายของหรือรับงานหลายล้านบาทแต่แจ้งกำไรเหลือน้อยหรือติดลบ จะไม่หลุดจากภาษีไปโดยสิ้นเชิง สองหน้าของกรมไม่ได้อธิบายเหตุผลนี้ไว้ จึงเป็นข้อสังเกตของผู้เขียนเอง และกรมสรรพากรไม่ได้กล่าวไว้

วิธีที่ 2 ต้องคิดเมื่อไร

มีเงื่อนไขสองชั้น ชั้นแรกคือเกณฑ์ 120,000 บาท ถ้าเงินได้พึงประเมินนอกเหนือประเภทที่ 1 ของคุณรวมกันตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป ต้องคิดวิธีที่ 2 ด้วย หน้าปรับปรุงโครงสร้างระบุว่าเกณฑ์นี้เดิมคือ 60,000 บาท และปรับเป็น 120,000 บาทสำหรับเงินได้ตั้งแต่ปี 2560

ชั้นที่สองคือเกณฑ์ 5,000 บาท ถ้าคิดวิธีที่ 2 แล้วได้ไม่เกิน 5,000 บาท คุณได้รับยกเว้นภาษีตามวิธีที่ 2 แต่ยังต้องเสียตามวิธีที่ 1 ตามเดิม กฎนี้ใช้กับเงินได้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2552 เป็นต้นไป

เมื่อเทียบเป็นเงินได้ 0.5% ที่ 5,000 บาท ตรงกับเงินได้พึงประเมินนอกเหนือเงินเดือนประมาณ 1,000,000 บาท ถ้ารายได้ส่วนนี้ไม่เกินราวนั้น วิธีที่ 2 จะไม่ทำให้คุณจ่ายเพิ่ม ถ้าเกิน ยอดจะเริ่มมีผล

ตัวอย่างสมมติ สี่คนที่ได้ผลต่างกัน

ทุกคนในตารางไม่มีเงินเดือน และตัวเลขเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อดูวิธีคิด ไม่ตรงกับยอดภาษีของใครจริง

คนที่	เงินได้พึงประเมิน	เงินได้สุทธิวิธีที่ 1	ภาษีวิธีที่ 1	ภาษีวิธีที่ 2	จ่ายจริง
ก	100,000	20,000	0	ไม่ถึง 120,000 ไม่ต้องคิด	0
ข	800,000	100,000	0	4,000 (ไม่เกิน 5,000 จึงยกเว้น)	0
ค	1,200,000	200,000	2,500	6,000	6,000
ง	1,500,000	1,000,000	115,000	7,500	115,000

คน ข มีรายได้ 800,000 บาทแต่หักค่าใช้จ่ายและลดหย่อนแล้วเหลือเงินได้สุทธิ 100,000 บาท ซึ่งอยู่ในช่วงที่ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้น วิธีที่ 2 คิดได้ 4,000 บาท ไม่เกิน 5,000 บาท จึงไม่ต้องจ่ายตามวิธีนี้

คน ค มีรายได้ 1,200,000 บาท เงินได้สุทธิ 200,000 บาท ภาษีวิธีที่ 1 คือ 50,000 บาทที่เกิน 150,000 บาทคูณ 5% ได้ 2,500 บาท วิธีที่ 2 คือ 1,200,000 คูณ 0.5% ได้ 6,000 บาท เกิน 5,000 บาท และสูงกว่าวิธีที่ 1 จึงจ่าย 6,000 บาท

คน ง มีเงินได้สุทธิมากพอที่วิธีที่ 1 ให้ภาษี 115,000 บาท ซึ่งสูงกว่า 7,500 บาทของวิธีที่ 2 มาก จึงจ่ายตามวิธีที่ 1 วิธีที่ 2 ในกรณีนี้ไม่มีผล

คำนวณวิธีที่ 1 ของคน ง ตามบัญชีอัตราในหน้าปรับปรุงโครงสร้างภาษีของกรม คือ 150,000 บาทแรกยกเว้น 150,001 ถึง 300,000 บาทที่ 5% ได้ 7,500 บาท 300,001 ถึง 500,000 บาทที่ 10% ได้ 20,000 บาท 500,001 ถึง 750,000 บาทที่ 15% ได้ 37,500 บาท และ 750,001 ถึง 1,000,000 บาทที่ 20% ได้ 50,000 บาท รวม 115,000 บาท

ใครมักเจอวิธีที่ 2

วิธีนี้กระทบคนที่ยอดรับสูงแต่เงินได้สุทธิต่ำ ซึ่งมักเป็นพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ที่ต้นทุนสินค้าสูง คนรับเหมาที่ค่าวัสดุเยอะ หรือผู้ให้เช่าที่มีรายจ่ายซ่อมบำรุงมาก ตัวอย่างคน ค ด้านบนเป็นรูปแบบนี้

ถ้ากิจการของคุณอยู่ในกลุ่มนี้ สิ่งที่ต้องรู้คือ ยอดที่นำมาคิดวิธีที่ 2 คือเงินได้พึงประเมิน ไม่เกี่ยวกับกำไร ประเภทของเงินได้แต่ละอย่างดูได้ที่ ประเภทเงินได้พึงประเมิน ส่วนกรณีพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์โดยเฉพาะ อ่านต่อที่ ภาษีคนขายของออนไลน์

สำหรับฟรีแลนซ์ที่รับงานหลายแห่ง เอกสารทวิ 50 แต่ละใบเป็นหลักฐานของเงินได้ที่ต้องนำมารวมในยอดนี้ อ่านต่อที่ ภาษีฟรีแลนซ์

เงินเดือนกับรายได้เสริมในปีเดียวกัน

คนที่มีเงินเดือนและรับงานเสริมพร้อมกัน ต้องแยกเงินเดือนออกก่อน หน้าของกรมสรรพากรให้หักเงินได้ประเภทที่ 1 ออกจากยอดรวมแล้วจึงคูณ 0.5% จากนั้นเทียบเกณฑ์ 120,000 บาทกับยอดที่เหลือ

ตัวอย่างสมมติ มีเงินเดือนทั้งปี 600,000 บาท รับงานเสริมอีก 150,000 บาท ยอดที่ใช้คิดวิธีที่ 2 คือ 150,000 บาท ซึ่งเกิน 120,000 บาท จึงต้องคิด ได้ 750 บาท ไม่เกิน 5,000 บาท จึงยกเว้น ไม่ได้ทำให้ภาษีของคนนี้เพิ่มขึ้น แต่ถ้ารับงานเสริม 110,000 บาท ก็ไม่ต้องคิดวิธีที่ 2 เลย เพราะไม่ถึงเกณฑ์

ตรวจก่อนยื่นจริง

เช็กสามอย่างตามลำดับ รวมเงินได้ที่ไม่ใช่เงินเดือนทั้งปีว่าถึง 120,000 บาทหรือไม่ คูณ 0.005 แล้วดูว่าเกิน 5,000 บาทไหม และเทียบกับยอดวิธีที่ 1 เลือกยอดที่สูงกว่า

ระบบยื่นแบบออนไลน์ของกรมสรรพากรคำนวณให้เมื่อกรอกเงินได้ครบ แต่การรู้วิธีคิดล่วงหน้าช่วยให้วางแผนเงินสดสำหรับจ่ายภาษีได้ถูก ดูขั้นตอนยื่นที่ ยื่นภาษีออนไลน์ ทีละขั้น และตัวอย่างคำนวณเต็มที่ คำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ถ้ามีกรณีเฉพาะ เช่น เงินได้หลายประเภทหรือเงินได้จากต่างประเทศ โทรสายด่วนกรมสรรพากร 1161 หรือสอบถามสำนักงานสรรพากรพื้นที่