สมุดบัญชีหาย ทำใหม่ที่ไหน ใช้อะไร และต้องแจ้งความไหม

สมุดบัญชีหาย ให้นำบัตรประชาชนตัวจริงไปที่สาขาของธนาคารเจ้าของบัญชีเพื่อขอสมุดเล่มใหม่ ธนาคารจะยกเลิกเล่มเดิมและออกเล่มใหม่ให้ มีค่าธรรมเนียมตามที่แต่ละธนาคารกำหนด เช่น ธนาคารไทยพาณิชย์ระบุว่าทำได้ทุกสาขา ค่าธรรมเนียม 100 บาท ส่วนการแจ้งความจำเป็นเมื่อสมุดหายพร้อมบัตรประชาชน หรือเมื่อสงสัยว่ามีคนนำไปใช้

สมุดบัญชีหาย อันตรายแค่ไหนจริงๆ

ข่าวดีคือสมุดบัญชีเล่มเดียวถูกใช้ถอนเงินได้ยาก เพราะการถอนเงินที่เคาน์เตอร์ต้องยืนยันตัวตนด้วยบัตรประชาชน และหลายธนาคารใช้การสแกนใบหน้าหรือลายนิ้วมือประกอบ คนที่เก็บสมุดได้จึงเดินไปถอนเงินแทนคุณไม่ได้ง่ายๆ

แต่สมุดบัญชีมีข้อมูลที่มีค่าสำหรับมิจฉาชีพ ได้แก่ ชื่อ นามสกุล เลขบัญชี สาขา และประวัติรายการ ข้อมูลเหล่านี้นำไปใช้ได้หลายทาง

• แอบอ้างเป็นคุณเพื่อหลอกคนอื่นให้โอนเงินเข้าบัญชีที่ดูน่าเชื่อถือ
• โทรหาคุณโดยอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ธนาคาร พร้อมบอกเลขบัญชีและยอดเงินที่ถูกต้อง เพื่อให้คุณเชื่อ
• ใช้ประกอบเอกสารปลอมเพื่อทำธุรกรรมอื่น

ข้อที่สองเกิดขึ้นบ่อย เพราะเมื่อคนโทรมารู้ข้อมูลบัญชีจริง เหยื่อมักเชื่อทันที ถ้ามีคนโทรมาอ้างเป็นธนาคารหลังจากที่สมุดหาย ให้วางสายแล้วโทรกลับเบอร์ทางการเอง วิธีสังเกตสายหลอกดูได้ที่ มิจฉาชีพแอบอ้างธนาคาร

สิ่งที่หาย	ความเสี่ยง	ต้องทำ
สมุดบัญชีอย่างเดียว	ต่ำ ข้อมูลบัญชีรั่ว	ขอสมุดใหม่ ระวังสายหลอก
สมุดบัญชีและบัตรเอทีเอ็ม	กลาง บัตรถูกใช้ได้ถ้ารู้รหัส	อายัดบัตรทันที แล้วขอสมุดและบัตรใหม่
สมุดบัญชีและบัตรประชาชน	สูง อาจถูกสวมตัวตน	แจ้งธนาคาร แจ้งความ ทำบัตรประชาชนใหม่
กระเป๋าทั้งใบ	สูงมาก	ทำทุกข้อข้างบน ตามลำดับความเร่งด่วน

ขั้นตอนขอสมุดบัญชีเล่มใหม่

1. ตรวจในแอปธนาคารว่ามีรายการผิดปกติหรือไม่ ถ้ามี ให้โทร Call Center ก่อน
2. เตรียมบัตรประชาชนตัวจริง ถ้าบัตรประชาชนหายด้วย ให้ทำบัตรใหม่ก่อน หรือถามธนาคารว่ารับเอกสารแทนอะไรได้บ้าง
3. ไปที่สาขา แจ้งว่าสมุดบัญชีหาย ขอออกเล่มใหม่
4. กรอกแบบฟอร์ม ลงลายมือชื่อให้ตรงกับที่ให้ไว้ตอนเปิดบัญชี
5. ชำระค่าธรรมเนียม รับสมุดเล่มใหม่ แล้วให้พนักงานปรับรายการล่าสุดลงสมุด

ตอนรับสมุดเล่มใหม่ ให้ตรวจชื่อ เลขบัญชี และยอดคงเหลือ ว่าตรงกับในแอป เลขบัญชีจะยังเป็นเลขเดิม เพราะธนาคารออกสมุดใหม่ให้บัญชีเดิม ไม่ได้เปิดบัญชีใหม่

ทำที่สาขาไหนได้ ต้องกลับไปสาขาเดิมไหม

สำหรับบัญชีออมทรัพย์ทั่วไป ธนาคารใหญ่หลายแห่งให้ขอสมุดใหม่ได้ทุกสาขา ธนาคารไทยพาณิชย์ระบุไว้ชัดว่าทำได้ที่ทุกสาขา บัญชีบางประเภทอาจต้องไปสาขาที่เปิดบัญชี เช่น บัญชีนิติบุคคล บัญชีร่วม หรือบัญชีที่มีเงื่อนไขการลงนามพิเศษ

ธนาคารแห่งประเทศไทยแนะนำว่า ถ้าสงสัยว่าสมุดบัญชีถูกนำไปใช้โดยมิชอบ ให้นำบัตรประชาชนไปติดต่อสาขาที่เปิดบัญชี และแจ้งความกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ สาขาเจ้าของบัญชีมีข้อมูลการเปิดบัญชีและลายมือชื่อเดิมของคุณครบที่สุด จึงช่วยตรวจสอบได้เร็วกว่า

สรุปง่ายๆ ถ้าแค่ทำหาย ไปสาขาที่สะดวกได้ ถ้าสงสัยว่ามีคนเอาไปใช้ ให้ไปสาขาที่เปิดบัญชีพร้อมใบแจ้งความ

เมื่อไรต้องแจ้งความ

การแจ้งความไม่จำเป็นในทุกกรณี ธนาคารหลายแห่งออกสมุดใหม่ได้โดยไม่ต้องมีใบแจ้งความ ถ้าสมุดแค่หายและไม่มีรายการผิดปกติ แต่ควรแจ้งความในกรณีต่อไปนี้

• สมุดหายพร้อมบัตรประชาชน
• มีรายการเงินออกจากบัญชีที่คุณไม่ได้ทำ
• สมุดถูกขโมยไปพร้อมกระเป๋าหรือรถ
• มีคนติดต่อมาอ้างข้อมูลในสมุดของคุณ
• ธนาคารขอใบแจ้งความเป็นเอกสารประกอบ

การแจ้งความเอกสารหายทำได้ที่สถานีตำรวจ และบางกรณีแจ้งออนไลน์ได้ เก็บสำเนาใบแจ้งความไว้หลายชุด เพราะอาจต้องใช้กับหลายหน่วยงาน

ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่าย

ค่าออกสมุดบัญชีเล่มใหม่กรณีหายมีอัตราต่างกันไปตามธนาคาร ตัวอย่างที่เปิดเผยชัดคือธนาคารไทยพาณิชย์ 100 บาท ธนาคารอื่นให้ดูในประกาศค่าธรรมเนียมของธนาคารนั้น หรือถามพนักงานก่อนทำรายการ

กรณีสมุดเต็ม ธนาคารออกเล่มต่อให้ ส่วนใหญ่ไม่มีค่าธรรมเนียม ส่วนกรณีสมุดชำรุด เช่น ขาด เปียก แถบแม่เหล็กอ่านไม่ได้ บางธนาคารคิดค่าธรรมเนียม บางแห่งไม่คิด ให้นำสมุดเดิมไปด้วย

ถ้าธนาคารเรียกเก็บค่าธรรมเนียมสูงกว่าที่ประกาศ หรือไม่แจ้งก่อนเก็บ ให้ขอดูประกาศอัตราค่าธรรมเนียม ถ้าคุยกับธนาคารแล้วไม่ได้ข้อยุติ ร้องเรียนศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน (ศคง.) ธนาคารแห่งประเทศไทย โทร 1213

ไม่มีสมุดบัญชีก็ใช้ชีวิตได้ ถ้ามีแอป

หลายคนไม่ได้ใช้สมุดบัญชีมานานแล้ว เพราะใช้แอปดูยอดและโอนเงิน ถ้าคุณเป็นคนกลุ่มนี้ ระหว่างรอไปสาขา คุณยังทำธุรกรรมได้ตามปกติ

แต่สมุดยังจำเป็นในบางสถานการณ์

• ยื่นกู้เงินหรือขอวีซ่า ที่บางหน่วยงานขอสำเนาหน้าแรกของสมุด
• ถอนเงินจำนวนมากที่เคาน์เตอร์
• ผู้สูงอายุที่ไม่ใช้แอป และดูยอดจากสมุดเป็นหลัก

ถ้าหน่วยงานขอหลักฐานการเงิน คุณขอ Statement จากธนาคารแทนได้ ซึ่งบางครั้งน่าเชื่อถือกว่าสำเนาสมุด ดูวิธีขอได้ที่ ขอ Statement ธนาคาร

ธปท. แนะนำให้ปรับสมุดบัญชีสม่ำเสมอ เพื่อตรวจรายการเข้าออกของบัญชี ถ้าคุณไม่ได้ใช้สมุดแล้ว อย่างน้อยให้เปิดการแจ้งเตือนรายการเงินเข้าออกในแอป เพื่อทำหน้าที่แทน

สมุดของพ่อแม่หรือผู้สูงอายุหาย

ผู้สูงอายุมักเก็บสมุดหลายเล่มของหลายธนาคารรวมกัน เมื่อหายจึงหายพร้อมกันหลายเล่ม ให้ช่วยทำรายการก่อนไปธนาคาร

• จดชื่อธนาคาร สาขา และเลขบัญชีของทุกเล่มที่หาย จากความจำ แอป หรือเอกสารเก่า
• เรียงลำดับไปธนาคารที่มีเงินมากที่สุดก่อน
• ผู้สูงอายุต้องไปสาขาด้วยตัวเองเป็นหลัก เพราะต้องยืนยันตัวตนและลงลายมือชื่อ
• ถ้าเดินทางไม่ได้ โทรถามธนาคารว่ารับมอบอำนาจหรือมีบริการอื่นสำหรับผู้สูงอายุหรือไม่

ถ้าพบบัญชีเก่าที่ไม่ได้ใช้นาน ช่วงนี้เป็นโอกาสดีที่จะปิดบัญชีที่ไม่จำเป็น บัญชีที่ไม่เคลื่อนไหวนานอาจถูกเก็บค่ารักษาบัญชี ธปท. ระบุว่าธนาคารต้องแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วันก่อนเรียกเก็บ และจะส่งจดหมายลงทะเบียนแจ้งบัญชีที่ไม่เคลื่อนไหว 2 ครั้ง ดูวิธีปิดบัญชีได้ที่ ปิดบัญชีธนาคาร

บัญชีที่ใช้สมุดเป็นหลัก ต้องระวังมากกว่า

บัญชีบางประเภทผูกกับสมุดมากกว่าบัญชีออมทรัพย์ทั่วไป เช่น บัญชีเงินฝากประจำ บัญชีเงินฝากสลากของธนาคารเฉพาะกิจ หรือบัญชีที่ไม่มีบัตรและไม่ได้ผูกแอป สำหรับบัญชีเหล่านี้ สมุดคือหลักฐานหลักว่าคุณมีเงินฝากอยู่เท่าไร

ถ้าสมุดของบัญชีแบบนี้หาย ให้ทำสองอย่างเพิ่มจากขั้นตอนปกติ

• ขอให้ธนาคารยืนยันยอดเงินต้น วันครบกำหนด และอัตราดอกเบี้ยที่ใช้อยู่ เป็นลายลักษณ์อักษร
• ถามว่าการออกสมุดใหม่ทำให้เงื่อนไขเดิม เช่น ระยะเวลาฝากหรือสิทธิลุ้นรางวัล เปลี่ยนไปหรือไม่

ส่วนใหญ่การออกสมุดใหม่ไม่กระทบเงื่อนไขของเงินฝาก เพราะเงินยังอยู่ในบัญชีเดิม แต่การได้คำยืนยันจากธนาคารทำให้คุณสบายใจและมีหลักฐานไว้ ถ้าอยากเข้าใจเงื่อนไขเงินฝากประจำเพิ่ม ดูที่ เงินฝากประจำ

หาเจอทีหลัง ใช้เล่มเดิมได้ไหม

เมื่อธนาคารออกสมุดเล่มใหม่แล้ว เล่มเดิมจะถูกยกเลิกในระบบ ถ้าหาเล่มเดิมเจอภายหลัง ให้ถือว่าใช้ไม่ได้แล้ว นำไปฉีกหน้าที่มีข้อมูลส่วนตัวแล้วทิ้ง หรือนำไปคืนธนาคารถ้าธนาคารขอ อย่าเก็บไว้ปนกับเล่มใหม่ เพราะทำให้สับสนเวลาปรับสมุด

ถ้ายังไม่ได้ไปขอเล่มใหม่แล้วหาเจอ ให้ตรวจรายการในแอปอีกครั้งว่าไม่มีอะไรผิดปกติในช่วงที่สมุดหาย แล้วใช้เล่มเดิมต่อได้ตามปกติ

ตัวอย่างสมมติ สองคนที่ทำสมุดหายต่างกัน

คนแรกทำสมุดบัญชีหายระหว่างย้ายห้อง บัตรประชาชนและบัตรเอทีเอ็มยังอยู่ ในแอปไม่มีรายการแปลก เธอไปสาขาใกล้ที่ทำงานช่วงพักกลางวัน ใช้บัตรประชาชน จ่ายค่าธรรมเนียม 100 บาท ได้สมุดเล่มใหม่ภายในไม่ถึงครึ่งชั่วโมง ไม่ต้องแจ้งความ

คนที่สองถูกขโมยกระเป๋าที่มีสมุด บัตรเอทีเอ็ม และบัตรประชาชน เขาอายัดบัตรเอทีเอ็มผ่าน Call Center ภายในสิบนาที แจ้งความที่สถานีตำรวจ ทำบัตรประชาชนใหม่ที่สำนักงานเขต แล้วจึงไปสาขาที่เปิดบัญชีพร้อมใบแจ้งความ เพื่อขอสมุดและบัตรใหม่ ใช้เวลารวมสองวัน แต่ไม่มีเงินหายจากบัญชีเลย เพราะลำดับการทำถูกต้อง

เก็บสมุดบัญชีอย่างไรไม่ให้หายซ้ำ

• เก็บสมุดไว้ในบ้าน ไม่พกติดตัวถ้าไม่ได้ใช้
• แยกที่เก็บสมุดกับบัตรประชาชนและบัตรเอทีเอ็ม
• ถ่ายรูปหน้าแรกเก็บไว้ในที่ปลอดภัย เพื่อจำเลขบัญชีและสาขาได้
• อย่าเขียนรหัสหรือข้อมูลเข้าแอปไว้ในสมุด
• ทิ้งสมุดเล่มเก่าที่ยกเลิกแล้ว โดยฉีกหน้าที่มีเลขบัญชีและข้อมูลส่วนตัว

เช็กลิสต์เมื่อสมุดบัญชีหาย

• ตรวจรายการในแอปว่ามีเงินออกผิดปกติหรือไม่
• ถ้าบัตรเอทีเอ็มหายด้วย อายัดบัตรทันที
• ถ้าบัตรประชาชนหายด้วย แจ้งความและทำบัตรใหม่
• บัตรประชาชนตัวจริงสำหรับยื่นที่สาขา
• ใบแจ้งความ ถ้ามีรายการผิดปกติหรือธนาคารขอ
• เงินค่าธรรมเนียมออกสมุดใหม่ ประมาณ 100 บาทหรือตามอัตราของธนาคาร
• ตรวจชื่อ เลขบัญชี และยอดในสมุดเล่มใหม่ก่อนออกจากเคาน์เตอร์