ทำประกันชีวิต ทุนประกันเท่าไหร่ดี คำนวณจากหนี้และภาระของบ้าน

ตัวแทนประกันมักเริ่มคุยด้วยคำถามว่า "อยากได้ทุนเท่าไรครับ" แล้วคนส่วนใหญ่ตอบด้วยตัวเลขกลม ๆ ที่ฟังดูปลอดภัย หนึ่งล้าน ห้าแสน หรือเท่าที่เบี้ยไม่เกินเดือนละสองพัน ตัวเลขแบบนั้นไม่ได้ผิด แต่ไม่ได้มาจากชีวิตของคุณ มันมาจากความรู้สึกว่าเท่านี้น่าจะพอ

ทุนประกันชีวิตตอบคำถามเดียว ถ้าพรุ่งนี้คุณไม่อยู่ คนที่พึ่งรายได้ของคุณต้องใช้เงินเท่าไรเพื่อใช้ชีวิตต่อไปได้ คำถามนี้มีคำตอบเป็นตัวเลขที่คำนวณได้ และเมื่อคำนวณแล้ว คุณจะรู้ว่าทุนที่มีอยู่ขาดเท่าไร หรือบางคนอาจพบว่าไม่จำเป็นต้องซื้อเพิ่มเลย

ใครควรถามคำถามนี้ก่อน

ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องการประกันชีวิตทุนสูง คนโสดที่ไม่มีหนี้และไม่มีใครพึ่งรายได้ ต้องการทุนน้อยมาก หรือเพียงพอสำหรับค่าจัดการงานศพและหนี้ที่เหลือ

คนที่ควรคิดเรื่องนี้จริงจัง มีลักษณะอย่างน้อยหนึ่งข้อ

• มีคู่สมรสหรือลูกที่ใช้รายได้ของคุณเป็นหลัก
• ส่งเงินเลี้ยงพ่อแม่ทุกเดือน
• มีหนี้ก้อนใหญ่ที่คนอื่นต้องรับต่อ เช่น บ้านที่กู้ร่วม หรือหนี้ที่มีผู้ค้ำประกัน
• เป็นเจ้าของกิจการที่ครอบครัวหรือหุ้นส่วนพึ่งพาฝีมือของคุณ

ถ้าคุณไม่มีข้อไหนเลย ทุนประกันชีวิตจำนวนมากอาจไม่ใช่สิ่งที่ควรใช้เงินก่อน เงินก้อนเดียวกันไปอยู่ที่ประกันสุขภาพหรือเงินสำรองฉุกเฉินจะช่วยคุณได้มากกว่า

วิธีที่หนึ่ง คิดจากรายได้ที่ยังไม่ได้หา

บทความของนักวางแผนการเงิน CFP จากสมาคมนักวางแผนการเงินไทย ที่ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเผยแพร่ ใช้วิธีที่เรียกได้ว่าเป็นการคิดมูลค่ารายได้ของคนคนหนึ่ง คือดูว่าคุณจะสร้างรายได้ได้อีกเท่าไรจนถึงวันเกษียณ แล้วหักทรัพย์สินที่มีอยู่

ตัวอย่างในบทความคือ นาย ก. อายุ 25 ปี เงินเดือน 25,000 บาท หรือปีละ 300,000 บาท วางแผนเกษียณที่ 60 ปี เหลือเวลาทำงาน 35 ปี

1. รายได้ที่ยังสร้างได้ 300,000 x 35 = 10,500,000 บาท
2. ทรัพย์สินที่มี เงินออมและเงินลงทุน 500,000 บาท ทองคำ 200,000 บาท รวม 700,000 บาท
3. ทุนประกันที่เหมาะสม 10,500,000 - 700,000 = 9,800,000 บาท

บทความเดียวกันยอมรับตรง ๆ ว่า นาย ก. เพิ่งเริ่มงาน เงินเดือนยังไม่มาก และมีค่าใช้จ่ายด้านอื่น จึงแนะนำให้เริ่มด้วยทุนไม่มาก แล้วเพิ่มเมื่อเงินเดือนสูงขึ้น

ข้อดีของวิธีนี้คือง่าย ใช้ตัวเลขแค่สามตัว ข้อจำกัดคือมันวัดว่าคุณมีค่าทางเศรษฐกิจเท่าไร ไม่ได้วัดว่าครอบครัวต้องใช้เงินเท่าไร รายได้ทุกบาทของคุณไม่ได้ไปที่ครอบครัวทั้งหมด ส่วนหนึ่งเป็นค่าใช้จ่ายของตัวคุณเอง ซึ่งจะหายไปพร้อมกับคุณ ตัวเลขที่ได้จึงมักสูงกว่าความต้องการจริง

วิธีที่สอง รวมภาระที่ครอบครัวต้องจ่ายต่อ

วิธีนี้ละเอียดกว่า และเป็นวิธีที่ผู้เขียนใช้ในตัวอย่างข้างล่าง แนวคิดคือแยกเงินที่ครอบครัวต้องใช้ออกเป็นก้อน แล้วรวมกัน

ก้อนเงิน	คิดอย่างไร
หนี้ที่ต้องปิด	ยอดหนี้คงเหลือที่ครอบครัวต้องรับต่อ
ค่าใช้จ่ายครอบครัว	รายจ่ายต่อปีที่มาจากรายได้ของคุณ คูณจำนวนปีที่ยังต้องพึ่ง
ค่าเรียนลูก	ค่าเรียนที่เหลือจนจบระดับที่ตั้งใจไว้
ค่าใช้จ่ายครั้งเดียว	งานศพ ค่าจัดการมรดก หนี้บัตรเครดิต
หักออก	เงินออม เงินลงทุน ทุนประกันที่มีอยู่แล้ว รวมถึงประกันกลุ่มจากที่ทำงาน

ตัวอย่างสมมติ คุณอายุ 35 ปี รายได้ปีละ 600,000 บาท คู่สมรสมีรายได้ของตัวเองแต่น้อยกว่า ลูกหนึ่งคนอายุ 5 ปี

• หนี้บ้านคงเหลือ 2,500,000 บาท แต่มีประกัน MRTA คุ้มครองยอดหนี้อยู่แล้ว ไม่ต้องนับ
• หนี้รถคงเหลือ 300,000 บาท
• รายจ่ายครอบครัวที่มาจากรายได้ของคุณ ปีละ 240,000 บาท ต้องการให้ครอบครัวอยู่ได้จนลูกจบปริญญาตรี อีกประมาณ 17 ปี เท่ากับ 4,080,000 บาท
• ค่าเรียนลูกส่วนที่เกินจากรายจ่ายปกติ ประมาณ 1,000,000 บาท
• ค่าใช้จ่ายครั้งเดียว 200,000 บาท

รวมความต้องการ 300,000 + 4,080,000 + 1,000,000 + 200,000 = 5,580,000 บาท

หักทรัพย์สินที่มีอยู่ เงินออม 400,000 บาท และประกันกลุ่มจากที่ทำงาน 1,000,000 บาท รวม 1,400,000 บาท

ทุนที่ยังขาด 5,580,000 - 1,400,000 = 4,180,000 บาท หรือประมาณ 4.2 ล้านบาท

สองวิธีให้ตัวเลขต่างกัน เลือกใช้อย่างไร

ถ้านำคนในตัวอย่างที่สองไปคิดด้วยวิธีแรก รายได้ปีละ 600,000 บาท ทำงานอีก 25 ปี เท่ากับ 15,000,000 บาท หักเงินออม 400,000 บาท เหลือ 14,600,000 บาท สูงกว่าวิธีที่สองมากกว่าสามเท่า

ประเด็น	คิดจากรายได้	คิดจากภาระ
ข้อมูลที่ใช้	เงินเดือน ปีที่เหลือ ทรัพย์สิน	หนี้ รายจ่าย ค่าเรียน ทรัพย์สิน
ความง่าย	ง่ายมาก	ต้องรู้ตัวเลขครัวเรือน
ผลลัพธ์	มักสูง	ใกล้ความต้องการจริงกว่า
เหมาะกับ	คนที่อยากได้เพดานบน	คนที่ต้องการตัวเลขที่ใช้ซื้อจริง

ทางปฏิบัติที่ใช้ได้คือ ใช้วิธีแรกเป็นเพดาน และวิธีที่สองเป็นเป้าหมาย ถ้าทุนที่มีอยู่ต่ำกว่าวิธีที่สอง คุณมีช่องว่างที่ควรเติม ถ้าสูงกว่าวิธีแรก คุณอาจซื้อมากเกินความจำเป็น

ทั้งสองวิธียังไม่ได้รวมผลของเงินเฟ้อ รายจ่ายปีละ 240,000 บาทในวันนี้ จะใช้ซื้อของได้น้อยลงในอีกสิบปี ถ้าอยากให้ตัวเลขแม่นขึ้น ให้เพิ่มรายจ่ายอีกเล็กน้อย หรือทบทวนทุนทุกห้าปี เรื่องเงินเฟ้อกัดกินเงินอย่างไรอ่านได้ในบทความเงินเฟ้อคืออะไร

ตัวเลขสูงแต่เบี้ยจ่ายไหวแค่นี้

ทุนสี่ล้านบาทฟังดูไกลเมื่อเทียบกับตัวอย่างในบทความของ SET ที่ทุนหนึ่งล้านบาท แบบตลอดชีพ สำหรับคนอายุ 25 ปี เบี้ยประมาณปีละ 20,000 บาท หรือเดือนละ 1,666 บาท จ่าย 20 ปี คุ้มครองถึงอายุ 90 ปี ถ้าคูณสี่เข้าไป เบี้ยแบบนั้นหนักเกินไปสำหรับครอบครัวส่วนใหญ่

ทางออกมีอยู่ในประเภทของประกัน บทความเดียวกันอธิบายว่าประกันชีวิตมีสี่แบบ ได้แก่ ตลอดชีพ ชั่วระยะเวลา สะสมทรัพย์ และบำนาญ แบบชั่วระยะเวลาคุ้มครองเฉพาะช่วงที่กำหนด เช่น 10 หรือ 20 ปี และไม่มีเงินคืนเมื่อครบสัญญา เบี้ยจึงต่ำกว่าแบบอื่นมากสำหรับทุนเท่ากัน

ภาระในตัวอย่างที่สองส่วนใหญ่มีวันหมด หนี้รถหมดในไม่กี่ปี ลูกเรียนจบในราว 17 ปี ประกันที่ควรรับภาระช่วงนี้จึงไม่จำเป็นต้องคุ้มครองถึงอายุ 90 ปี การผสมแบบนี้เป็นวิธีที่หลายครอบครัวใช้

• แบบชั่วระยะเวลา 20 ปี สำหรับก้อนใหญ่ที่หมดเมื่อลูกโต
• แบบตลอดชีพทุนไม่สูง สำหรับค่าใช้จ่ายสุดท้ายและมรดกเล็ก ๆ

รายละเอียดเรื่องแบบชั่วระยะเวลาอยู่ในบทความประกันชีวิตแบบชั่วระยะเวลา และการเปรียบเทียบทั้งสี่แบบอยู่ในบทความประเภทประกันชีวิต ส่วนหนี้บ้านที่คุ้มครองด้วย MRTA ควรเข้าใจว่าทุนลดลงตามยอดหนี้ อ่านเพิ่มที่บทความประกัน MRTA

ภาษีช่วยได้ แต่อย่าให้มันเป็นตัวกำหนดทุน

กรมสรรพากรให้หักลดหย่อนเบี้ยประกันชีวิตได้ตามจริงไม่เกิน 100,000 บาท สำหรับกรมธรรม์ที่มีกำหนดเวลาตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป เบี้ยประกันสุขภาพของตัวเองหักได้ไม่เกิน 25,000 บาท และเมื่อรวมกับเบี้ยประกันชีวิตต้องไม่เกิน 100,000 บาท ส่วนประกันแบบบำนาญหักได้ร้อยละ 15 ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท

ตัวอย่างสมมติ คุณอยู่ในขั้นภาษีร้อยละ 10 และจ่ายเบี้ยประกันชีวิตปีละ 30,000 บาท ภาษีที่ประหยัดได้คือประมาณ 3,000 บาท เงินนี้ช่วยลดต้นทุนจริงของเบี้ย แต่เบี้ยที่เหลืออีก 27,000 บาทยังเป็นเงินจริงที่ออกจากกระเป๋าทุกปี

ปัญหาเกิดเมื่อคนซื้อประกันเพื่อให้เต็มสิทธิลดหย่อน แล้วเลือกแบบที่ทุนต่ำแต่เบี้ยสูง เช่น สะสมทรัพย์ระยะสั้น ผลคือจ่ายเบี้ยเต็มเพดาน 100,000 บาท แต่ทุนคุ้มครองชีวิตยังห่างจากตัวเลขที่ครอบครัวต้องการมาก ถ้าเป้าหมายคือความคุ้มครอง ให้คำนวณทุนก่อน แล้วค่อยดูว่าเบี้ยส่วนไหนใช้สิทธิลดหย่อนได้ รายละเอียดอยู่ในบทความลดหย่อนภาษีด้วยประกันชีวิต

ทุนที่คำนวณมาจะไม่มีค่าถ้าแถลงไม่ตรง

ขั้นสุดท้ายที่คนมองข้ามคือใบคำขอ คู่มือประกันภัยฉบับประชาชนของสำนักงาน คปภ. อธิบายหลักความสุจริตใจอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 865 ถ้าผู้เอาประกันรู้ข้อเท็จจริงที่อาจทำให้บริษัทเรียกเบี้ยสูงขึ้นหรือไม่รับประกัน แต่ไม่เปิดเผยหรือแถลงเท็จ สัญญาเป็นโมฆียะ บริษัทบอกล้างได้

คู่มือยกกรณีชายที่เคยพบแพทย์และตรวจพบการอักเสบของตับก่อนทำประกัน แต่ไม่ได้แถลงในใบคำขอ เมื่อเขาเสียชีวิต บริษัทตรวจพบประวัตินั้น ทุนประกันที่ตั้งใจทิ้งไว้ให้ครอบครัวจึงกลายเป็นข้อพิพาท บทความของ SET ก็เตือนเรื่องเดียวกันว่า ถ้าปกปิดโรคประจำตัวและเสียชีวิตจากโรคนั้นในช่วงสองปีแรก บริษัทจะไม่จ่ายทุนประกัน

ถ้าคุณมีประวัติสุขภาพที่กังวล การแถลงตามจริงอาจทำให้เบี้ยสูงขึ้นหรือมีข้อยกเว้นบางโรค แต่ทุนที่เหลือเป็นทุนที่ครอบครัวได้รับจริง

ทบทวนตัวเลขทุกครั้งที่ชีวิตเปลี่ยน

ทุนประกันไม่ใช่ตัวเลขที่ตั้งครั้งเดียวแล้วจบ เหตุการณ์ต่อไปนี้ทำให้ต้องคำนวณใหม่

• แต่งงานหรือมีลูก ภาระเพิ่มขึ้นทันที
• กู้บ้านหรือรีไฟแนนซ์ หนี้เปลี่ยน
• เปลี่ยนงาน ประกันกลุ่มอาจหายหรือเพิ่ม
• ลูกเรียนจบ ภาระลดลง ทุนส่วนเกินอาจลดได้
• ใกล้เกษียณ หนี้ส่วนใหญ่หมด ความต้องการทุนชีวิตลดลง แต่ความต้องการด้านสุขภาพเพิ่ม

ทุกครั้งที่ทบทวนทุน ให้ดูรายชื่อผู้รับประโยชน์ไปพร้อมกัน เพราะคนที่ควรได้เงินก็เปลี่ยนตามชีวิตเช่นกัน วิธีระบุให้ถูกต้องอยู่ในบทความผู้รับผลประโยชน์ประกันชีวิต

ถ้าคุณคำนวณแล้วยังไม่แน่ใจว่าแบบประกันที่ตัวแทนเสนอตรงกับภาระที่คำนวณได้หรือไม่ ให้ขอตารางผลประโยชน์รายปีของแบบนั้นมาดู และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินที่ไม่ได้รับค่าตอบแทนจากการขาย ส่วนคำถามเรื่องเงื่อนไขกรมธรรม์หรือการเสนอขายที่ไม่ตรงกับเอกสาร ติดต่อสายด่วน คปภ. 1186