Margin Loan คือ อะไร กู้ซื้อหุ้นผ่านบัญชีเครดิตบาลานซ์เสี่ยงตรงไหน

Margin loan คือเงินกู้ที่บริษัทหลักทรัพย์ให้คุณยืมมาซื้อหุ้นเพิ่มจากเงินของตัวเอง ในไทยใช้ผ่านบัญชีที่เรียกว่าบัญชีมาร์จิ้นหรือบัญชีเครดิตบาลานซ์ คุณวางเงินสดหรือหุ้นเป็นหลักประกันก่อน โบรกเกอร์ให้วงเงินตามมูลค่าหลักประกัน แล้วคิดดอกเบี้ยจากยอดที่ใช้จริง

SET Investnow ยกตัวอย่างไว้ง่ายที่สุด หุ้นราคา 100 บาท อัตรามาร์จิ้น 50% คุณจ่ายเอง 50 บาท อีก 50 บาทเป็นเงินกู้จากโบรกเกอร์ ถ้าหุ้นขึ้น คุณได้กำไรจากหุ้นทั้ง 100 บาท ถ้าหุ้นลง คุณขาดทุนจากหุ้นทั้ง 100 บาทเช่นกัน ขณะที่หนี้ 50 บาทยังอยู่เท่าเดิม นี่คือแก่นของ margin loan ทั้งหมด ส่วนที่เหลือคือกติกาว่าหุ้นลงได้แค่ไหนก่อนจะถูกเรียกเงินเพิ่มหรือถูกขาย

ตัวเลข 3 ตัวที่ต้องเข้าใจก่อนเซ็นสัญญา

บัญชีเครดิตบาลานซ์ใช้ตัวเลขชุดเดียวกันเกือบทุกโบรกเกอร์ ต่างกันที่ค่าที่ตั้ง

ชื่อ	ความหมาย	ใช้ทำอะไร
IM (Initial Margin)	สัดส่วนเงินของคุณเองขั้นต่ำตอนซื้อ	กำหนดว่ากู้ได้มากที่สุดเท่าไร
Call Margin	ระดับส่วนของเจ้าของ (equity) ต่อมูลค่าหลักประกันที่โบรกเกอร์จะเรียกให้วางเงินเพิ่ม	สัญญาณเตือนแรก
Force Margin	ระดับที่โบรกเกอร์มีสิทธิ์บังคับขายหุ้นเพื่อลดหนี้	จุดที่คุณเสียการควบคุมพอร์ต

ส่วนของเจ้าของ (equity) คิดจากมูลค่าหุ้นและเงินสดในบัญชีตามราคาตลาด ลบด้วยหนี้ที่ค้างกับโบรกเกอร์ ระบบตีราคาหุ้นทุกสิ้นวัน ตัวเลขนี้จึงขยับทุกวันตามราคาหุ้น

ประกาศเลขที่ 005/2026 ของบริษัทหลักทรัพย์ เมย์แบงก์ (ประเทศไทย) แสดงให้เห็นว่าหุ้นแต่ละตัวได้เงื่อนไขไม่เท่ากัน

กลุ่มหุ้นในประกาศ	IM	Call / Force ทั่วไป
A (หุ้นใหญ่ สภาพคล่องสูง เช่น ADVANC, KBANK, PTT, CPALL)	50%	35% / 25%
B	60%	35% / 25% หรือ 42% / 30%
C	70%	บางตัวใช้เกณฑ์พิเศษ เช่น 42% / 30% หรือ 50% / 36%
D	80%	บางตัวใช้เกณฑ์พิเศษ

ตัวเลขนี้เป็นของโบรกเกอร์รายเดียว ในช่วงเวลาหนึ่ง และโบรกเกอร์ปรับรายชื่อหุ้นกับอัตราได้ตลอด ประกาศฉบับหลังของบริษัทเดียวกันระบุด้วยว่าหุ้นที่ไม่อยู่ในรายชื่อต้องซื้อด้วยเงินสดเท่านั้น และไม่นับเป็นหลักประกันหรือกำลังซื้อ ก่อนใช้วงเงินจริงให้เปิดประกาศล่าสุดของโบรกเกอร์ที่คุณใช้ทุกครั้ง

หุ้นลงเท่าไรถึงโดน Call และ Force Sell

ตัวอย่างสมมติ คุณมีเงินสด 100,000 บาท ซื้อหุ้นกลุ่ม A มูลค่า 200,000 บาทเต็มวงเงิน IM 50% หนี้กับโบรกเกอร์คือ 100,000 บาท

• วันแรก มูลค่าหุ้น 200,000 บาท equity 100,000 บาท คิดเป็น 50%
• equity จะเหลือ 35% เมื่อมูลค่าหุ้นเหลือ 100,000 หารด้วย 0.65 ประมาณ 153,800 บาท คือหุ้นลงราว 23%
• equity จะเหลือ 25% เมื่อมูลค่าหุ้นเหลือ 100,000 หารด้วย 0.75 ประมาณ 133,300 บาท คือหุ้นลงราว 33%

ถ้าซื้อหุ้นตัวเดียวกันด้วยเงินสดล้วน 100,000 บาท หุ้นลง 33% คุณขาดทุน 33,000 บาทในกระดาษ แต่ยังถือหุ้นรอได้ไม่มีใครบังคับขาย กรณีใช้ margin เต็มวงเงิน หุ้นลง 33% แปลว่าคุณขาดทุนราว 66,700 บาท หรือสองในสามของเงินตัวเอง และอยู่ในจุดที่โบรกเกอร์ขายหุ้นออกได้ ขาดทุนนั้นจะกลายเป็นขาดทุนจริงทันที

หุ้นใหญ่ลง 23% ในเวลาไม่กี่สัปดาห์ไม่ใช่เรื่องหายาก ช่วงตลาดผันผวนแรงเกิดขึ้นได้ทุกไม่กี่ปี คนที่ใช้วงเงินเต็มจึงเสี่ยงถูก Call บ่อยกว่าที่คาดไว้ตอนเปิดบัญชี

ลำดับวันหลังถูก Margin Call

แต่ละโบรกเกอร์มีกระบวนการเป็นลายลักษณ์อักษร ตัวอย่างจากเอกสารของบริษัทหลักทรัพย์ ลิเบอเรเตอร์ อธิบายลำดับไว้ดังนี้

1. ทุกสิ้นวัน ระบบตีราคาหลักประกันตามราคาตลาด
2. ถ้า equity ต่ำกว่าระดับ Call แต่ยังสูงกว่าระดับ Force คุณจะได้รับแจ้งในวันทำการถัดไป
3. คุณมีเวลาวางหลักประกันเพิ่มหรือขายหุ้นเพื่อลดหนี้ภายใน 5 วันทำการ (T+1 ถึง T+5)
4. ถ้าระหว่างช่วงนั้น equity ลงต่ำกว่าระดับ Force โบรกเกอร์บังคับขายได้ในวันทำการถัดไป
5. ถ้าครบ 5 วันแล้วยังไม่แก้ไข ในวันที่ 6 คุณยังวางเงินได้ก่อน 12:30 น. ไม่เช่นนั้นจะถูกบังคับขายในรอบบ่าย
6. โบรกเกอร์เป็นผู้เลือกว่าจะขายหุ้นตัวไหน ไม่ใช่คุณ

SET Investnow ก็สรุปตรงกันว่า ถ้า equity ต่ำกว่าระดับ Force และไม่ได้เติมเงินทันเวลา การบังคับขายจะเกิดในวันทำการถัดไป (T+1)

ดอกเบี้ยทำงานเงียบๆ ทุกวัน

โบรกเกอร์คิดดอกเบี้ยจากยอดหนี้รายวันและเรียกเก็บเป็นรอบ อัตราขึ้นกับโบรกเกอร์และขนาดวงเงิน ประกาศอัตราไว้ในเว็บไซต์ของแต่ละราย ตัวเลขด้านล่างเป็นอัตราสมมติเพื่อให้เห็นภาพเท่านั้น

ยอดกู้	ดอกเบี้ยสมมติ 7% ต่อปี	ต่อเดือนโดยประมาณ	หุ้นต้องขึ้นเท่าไรต่อปีเพื่อคุ้มดอกเบี้ย (พอร์ต 200,000)
50,000 บาท	3,500 บาท	292 บาท	1.75%
100,000 บาท	7,000 บาท	583 บาท	3.5%

ถ้าเป็นหุ้นปันผล ปันผลที่ได้ก็ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนเข้าบัญชี ขณะที่ดอกเบี้ยเดินเต็มจำนวน คนที่กู้มาร์จิ้นมาถือหุ้นปันผลยาวๆ จึงมักพบว่าส่วนต่างเหลือน้อยกว่าที่คิด ส่วนค่าคอมมิชชันในบัญชีเครดิตบาลานซ์คิดเหมือนบัญชีปกติ อ่านอัตราได้ใน ค่าคอมมิชชันซื้อขายหุ้น

หุ้นที่ใช้วงเงินมาร์จิ้นไม่ได้

วงเงินมาร์จิ้นใช้ซื้อได้เฉพาะหุ้นที่โบรกเกอร์อนุมัติ นอกจากรายชื่อของโบรกเกอร์แล้ว ตลาดหลักทรัพย์ยังมีเกณฑ์ที่บังคับให้หุ้นบางกลุ่มต้องซื้อด้วยเงินสด 100% หรือบัญชี Cash Balance ได้แก่

• หุ้นที่อยู่ในมาตรการกำกับการซื้อขายตามระดับที่กำหนด
• หุ้นที่ติดเครื่องหมาย C ทุกแบบ (CB, CS, CF, CC)
• หุ้นที่กลับมาซื้อขายหลังพักการซื้อขาย (SP) ในช่วง 1 เดือนแรก
• หุ้นในช่วง 7 วันทำการก่อนถูกเพิกถอน

หุ้นที่คุณถืออยู่แล้วก็อาจหลุดจากรายชื่อหลักประกันได้กลางทาง ถ้ามันเข้าเกณฑ์เหล่านี้ มูลค่าหลักประกันในบัญชีจะลดทันทีทั้งที่ราคาอาจยังไม่ขยับ เป็นอีกทางหนึ่งที่ทำให้โดน Call โดยไม่ทันตั้งตัว

ใช้แค่ไหนถึงยังคุมได้

บทความ 6 วิธีป้องกันพอร์ตจาก Forced Sell ของ SET Investnow แนะนำว่าถ้าจำเป็นต้องใช้มาร์จิ้น ให้ใช้ไม่เกิน 5-10% ของเงินลงทุน และเก็บเงินสดสำรองไว้เติมหลักประกัน ลองดูว่าตัวเลขนี้ต่างจากการใช้เต็มวงเงินแค่ไหน

ตัวอย่างสมมติ เงินตัวเอง 100,000 บาท กู้เพิ่ม 10,000 บาท พอร์ตรวม 110,000 บาท equity เริ่มต้นราว 91% หุ้นต้องลงราว 86% ก่อน equity จะเหลือ 35% และลงราว 88% ก่อนถึง 25% ระยะห่างนี้มากพอให้คุณมีเวลาคิด ต่างจากการใช้เต็มวงเงินที่หุ้นลงไม่ถึงหนึ่งในสี่ก็ถูกเรียกเงินแล้ว

ใช้วงเงิน (เงินตัวเอง 100,000)	หนี้	หุ้นลงเท่าไรถึง Call 35%	หุ้นลงเท่าไรถึง Force 25%
กู้ 10,000	10,000	ราว 86%	ราว 88%
กู้ 30,000	30,000	ราว 64%	ราว 70%
กู้ 60,000	60,000	ราว 42%	ราว 50%
กู้ 100,000 (เต็มวงเงิน IM 50%)	100,000	ราว 23%	ราว 33%

ตารางนี้คำนวณจากเงื่อนไขกลุ่ม A ในประกาศที่ยกมา และสมมติว่าคุณไม่ได้ถอนหรือเติมเงินระหว่างทาง ตัวเลขจะแย่ลงอีกถ้ามีดอกเบี้ยค้างสะสมหรือหุ้นที่ถือหลุดจากรายชื่อหลักประกัน

สิ่งที่ควรทำคู่กันคือวางแผนจุดตัดขาดทุนไว้ก่อนซื้อ หลักคิดอยู่ใน Cut Loss คืออะไร และการกู้มาเทรดรายวันซ้อนกับการเทรดเร็วยิ่งเพิ่มความเสี่ยงอีกชั้น

Margin loan ต่างจากการยืมหุ้นขายชอร์ตอย่างไร

สองเรื่องนี้อยู่ในบัญชีเครดิตบาลานซ์เหมือนกันจึงถูกพูดถึงคู่กันบ่อย แต่ทิศทางตรงข้าม margin loan คือยืมเงินมาซื้อหุ้น คุณได้ประโยชน์เมื่อหุ้นขึ้น ส่วนการขายชอร์ตคือยืมหุ้นมาขายก่อนแล้วซื้อคืนทีหลัง คุณได้ประโยชน์เมื่อหุ้นลง ทั้งสองแบบใช้หลักประกันและมีจุด Call กับ Force Sell เหมือนกัน รายละเอียดฝั่งขายชอร์ตอ่านได้ใน Short Selling คืออะไร

เรื่อง	Margin loan	ขายชอร์ต
ยืมอะไร	เงิน	หุ้น
ได้กำไรเมื่อ	ราคาหุ้นขึ้น	ราคาหุ้นลง
ขาดทุนสูงสุดตามทฤษฎี	มากกว่าเงินต้นได้ ถ้าหุ้นดิ่งจนขายไม่พอใช้หนี้	ไม่มีเพดาน เพราะราคาหุ้นขึ้นได้ไม่จำกัด
ต้นทุนต่อเนื่อง	ดอกเบี้ยเงินกู้	ค่ายืมหุ้น และต้องชดเชยปันผลให้ผู้ให้ยืม

สถานการณ์ที่คนใช้มาร์จิ้นแล้วเจ็บบ่อย

จากกลไกที่เล่ามา มีรูปแบบที่ซ้ำกันอยู่ไม่กี่แบบ

• ซื้อหุ้นตัวเดียวเต็มวงเงิน พอบริษัทประกาศงบไม่ดี ราคาลงแรงในวันเดียว equity หลุดจุด Force ทันทีโดยไม่ผ่านช่วงเวลา 5 วัน
• ถือหุ้นขนาดเล็กที่ได้ IM สูงอยู่แล้ว พอหุ้นถูกปรับเข้ามาตรการกำกับการซื้อขาย มูลค่าหลักประกันหายจากบัญชี
• ใช้มาร์จิ้นช่วงตลาดขาขึ้นยาวจนชิน ไม่ได้กันเงินสดสำรอง พอตลาดปรับฐานต้องขายหุ้นดีออกเพื่อเติมหลักประกัน
• นับดอกเบี้ยแค่ตอนเปิดบัญชี ไม่ได้นับว่าดอกเบี้ยค้างจ่ายก็เพิ่มหนี้และลด equity ทุกเดือน

ทุกแบบมีจุดร่วมคือสัดส่วนหนี้สูงเกินกว่าที่ความผันผวนของหุ้นจะรับได้ ภาพรวมของความเสี่ยงประเภทต่างๆ ในการลงทุนอยู่ใน ความเสี่ยงของการลงทุน

ก่อนเปิดบัญชีเครดิตบาลานซ์ ตอบ 5 ข้อนี้ให้ได้

ถ้าตอบได้ครบทุกข้อ ค่อยเปิดบัญชี ถ้าข้อไหนยังตอบไม่ได้ เก็บไว้เป็นบัญชีเงินสดต่อไปก่อน

1. หุ้นที่จะซื้ออยู่กลุ่ม IM เท่าไร และ Call กับ Force ของโบรกเกอร์ที่คุณใช้อยู่ที่ระดับไหน
2. ถ้าหุ้นลง 25% ในสัปดาห์เดียว คุณมีเงินสดพร้อมเติมภายใน 5 วันทำการหรือไม่
3. ดอกเบี้ยต่อปีของยอดที่จะกู้คิดเป็นกี่บาท และผลตอบแทนที่คาดหวังสูงกว่านั้นด้วยเหตุผลอะไร
4. คุณจะลดหนี้ที่ระดับ equity เท่าไร โดยไม่รอโบรกเกอร์
5. คุณเข้าใจหรือไม่ว่าขาดทุนเกินเงินต้นได้

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าวงเงินแค่ไหนเหมาะกับรายได้และภาระของคุณ ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินหรือผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ก่อนเซ็นสัญญาเปิดบัญชี และถ้าเพิ่งเริ่มลงทุนหุ้น การเริ่มจากบัญชีเงินสดตามขั้นตอนใน วิธีเปิดบัญชีหุ้น ให้คุณเรียนรู้ราคาขึ้นลงจริงโดยไม่มีหนี้กดดัน