สินเชื่อส่วนบุคคลดอกเบี้ยเท่าไหร่ เพดานกฎหมายและค่างวดจริง

สินเชื่อส่วนบุคคลของธนาคารและผู้ให้บริการที่อยู่ภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เก็บดอกเบี้ยรวมค่าธรรมเนียมได้ไม่เกิน 25% ต่อปี คิดแบบลดต้นลดดอก ตัวเลขนี้เป็นเพดานที่ผู้ให้กู้แต่ละรายตั้งต่ำกว่าได้ ส่วนพิโกไฟแนนซ์เพดานรวม 36% ต่อปี และเงินกู้นอกระบบกฎหมายให้เก็บดอกเบี้ยได้ไม่เกิน 15% ต่อปี

โฆษณาสินเชื่อมักโชว์ตัวเลขดอกเบี้ยต่อเดือนหรืออัตรา flat ที่ฟังต่ำ จนคนเปรียบเทียบกันไม่ได้ ด้านล่างคือวิธีแปลงทุกอย่างเป็นหน่วยเดียวกัน และตัวอย่างค่างวดที่เห็นเป็นบาทจริง

เพดานดอกเบี้ยแต่ละประเภทผู้ให้กู้

เพดานขึ้นกับว่าผู้ให้กู้อยู่ในระบบประเภทไหน

ประเภทผู้ให้กู้	เพดานตามแหล่งทางการ	หน่วยงานดูแล
ธนาคารพาณิชย์และผู้ให้บริการสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ	ดอกเบี้ยรวมค่าธรรมเนียมไม่เกิน 25% ต่อปี คิดแบบลดต้นลดดอก	ธปท.
พิโกไฟแนนซ์	ดอกเบี้ย ค่าปรับ ค่าบริการ และค่าธรรมเนียมอื่นรวมกันไม่เกิน 36% ต่อปี	กระทรวงการคลัง
เงินกู้นอกระบบ	ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปี หรือ 1.25% ต่อเดือน (ธปท. ไม่ได้กำกับผู้ให้กู้กลุ่มนี้)	ตามกฎหมายแพ่ง

ธปท. ระบุสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับว่าเป็นสินเชื่อที่ไม่มีหลักประกัน ปล่อยให้บุคคลธรรมดา โดยธนาคารพาณิชย์หรือผู้ให้บริการที่ไม่ใช่ธนาคาร ผู้ให้กู้ที่ไม่อยู่ในรายชื่อเหล่านี้ต้องสงสัยไว้ก่อน ดูวิธีเช็กรายชื่อในแอปกู้เงินถูกกฎหมายต่างจากแอปเถื่อนอย่างไร

พิโกไฟแนนซ์ที่ให้กู้โดยรับเล่มทะเบียนรถยนต์หรือจักรยานยนต์เป็นหลักประกัน ก็อยู่ในเพดาน 36% เดียวกัน กระทรวงการคลังเปิดให้ค้นชื่อผู้รับใบอนุญาตตามชื่อหรือจังหวัดได้ที่หน้าสินเชื่อพิโกไฟแนนซ์ของ สศค.

ดอกเบี้ย flat กับ effective ต่างกันอย่างไร

ตัวเลขที่ต้องใช้เทียบกันได้จริงคือ effective rate หรืออัตราแบบลดต้นลดดอก ซึ่งคิดดอกเบี้ยจากเงินต้นที่ยังเหลือ เมื่อผ่อนไปเรื่อยๆ ดอกเบี้ยแต่ละงวดจึงลดลง ธปท. ระบุว่าวิธีนี้ใช้กับเงินกู้เกือบทุกประเภท รวมถึงสินเชื่อบ้าน

อัตรา flat คิดจากเงินต้นก้อนแรกตลอดสัญญา แม้ผ่อนคืนต้นไปแล้ว ธปท. ยกตัวอย่างว่าพบมากในเช่าซื้อรถ ด้วยเหตุนี้ flat จึงต่ำดูดีแต่ต้นทุนจริงสูงกว่า

หลักประมาณที่ ธปท. ให้ไว้คือ นำ flat คูณราว 1.8 เพื่อให้ได้ effective ตัวอย่างสมมติ flat 12% ต่อปี คูณ 1.8 ได้ราว 21.6% ต่อปี ซึ่งตรงกับการคำนวณจริงของเงินกู้ 100,000 บาทที่ 24 เดือน ที่ค่างวดเท่ากับ 5,167 บาท

flat ต่อปี	ค่างวด (100,000 บาท 24 เดือน)	effective โดยประมาณ
8%	4,833	14.7%
10%	5,000	18.2%
12%	5,167	21.6%
15%	5,417	26.6%

flat 15% ต่อปีเมื่อแปลงเป็น effective ได้ราว 26.6% ต่อปี เกินเพดาน 25% ของสินเชื่อส่วนบุคคลที่อยู่ภายใต้การกำกับ จึงเป็นสัญญาณให้ถามต่อว่าผู้ให้กู้อยู่ในระบบประเภทใด

ดอกเบี้ยต่อเดือนในโฆษณา แปลงเป็นต่อปีอย่างไร

ป้ายโฆษณาบางแห่งใช้ "ดอกเบี้ยเพียง 1.25% ต่อเดือน" ซึ่งฟังเล็กกว่า 15% ต่อปี แต่ตัวเลขสองอย่างนี้คือสิ่งเดียวกัน 1.25 x 12 = 15 ตรงกับเพดานเงินกู้นอกระบบที่ ธปท. ระบุ การแปลงทำง่ายเมื่อเป็นแบบไม่ทบต้น คูณ 12 ได้ต่อปี หรือหาร 12 ได้ต่อเดือน

ที่ประกาศต่อเดือน	เท่ากับต่อปี (คูณ 12)	เทียบกับเพดาน
1.25%	15%	เท่าเพดานเงินกู้นอกระบบ
2%	24%	อยู่ใต้เพดาน 25% ของสินเชื่อส่วนบุคคลที่กำกับ
3%	36%	เท่าเพดานพิโกไฟแนนซ์
5%	60%	เกินเพดานทุกประเภทที่ระบุข้างต้น

ข้อควรระวังคือ ตัวเลขต่อเดือนที่คิดแบบ flat ยังต้องคูณ 1.8 ก่อนเทียบ ดังนั้นประกาศ flat 1.5% ต่อเดือน (18% ต่อปี) จะมี effective ราว 32% ต่อปี ซึ่งเกิน 25% แล้ว ถ้าผู้ให้กู้ไม่ยอมบอกว่าเป็นแบบใด ให้ขอตารางผ่อนชำระที่ระบุเงินต้นกับดอกเบี้ยแยกรายงวด แล้วคำนวณเอง

ค่าธรรมเนียมที่ทำให้ต้นทุนจริงสูงกว่าดอกเบี้ย

ธปท. ระบุว่าเพดาน 25% นับรวมค่าธรรมเนียมด้วย ผู้ให้กู้ที่เสนอดอกเบี้ยต่ำแต่แนบค่าธรรมเนียมจึงต้องคิดรวมกันก่อนเทียบเพดาน ตัวอย่างสมมติ กู้ 50,000 บาท 12 เดือน ดอกเบี้ยลดต้นลดดอก 18% ต่อปี มีค่าธรรมเนียมแรกเข้า 1,500 บาท

• ค่างวด 50,000 ที่ 18% 12 เดือน ประมาณ 4,584 บาท ดอกเบี้ยรวมราว 5,008 บาท
• ค่าธรรมเนียม 1,500 บาท เพิ่มต้นทุนเข้าไปอีก 3% ของวงเงิน
• ต้นทุนรวมประมาณ 6,508 บาท ซึ่งเทียบเป็นต่อปีสูงกว่า 18% พอสมควร เพราะเงินที่ได้รับจริงอาจเหลือ 48,500 บาทหากหักค่าธรรมเนียมจากยอดอนุมัติ

กรณีบัตรกดเงินสดหรือวงเงินหมุนเวียน ธปท. ระบุว่าดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมคิดจากยอดที่ถอนจริงนับรายวัน จนกว่าจะชำระ ไม่ใช่คิดทั้งวงเงิน แต่การถอนทิ้งไว้นานแล้วจ่ายขั้นต่ำ ทำให้ดอกเบี้ยสะสมได้ไม่ต่างจากสินเชื่อก้อน

กู้ 100,000 บาทที่อัตราต่างกัน ค่างวดต่างกันเท่าไร

ตัวเลขสมมติแบบลดต้นลดดอก ผ่อน 24 เดือน ยังไม่รวมเบี้ยประกันที่ผู้ให้กู้อาจเสนอแถม

อัตราต่อปี	ค่างวดต่อเดือน (บาท)	ดอกเบี้ยรวม (บาท)
10%	4,614	10,748
15%	4,849	16,368
20%	5,090	22,150
25%	5,337	28,092
36%	5,905	41,714

ค่างวดที่ 25% กับ 10% ต่างกันเพียงราว 720 บาทต่อเดือน แต่ตลอดสัญญาต่างกันราว 17,000 บาท ผลต่างสะสมนี้มักถูกมองข้ามเมื่อเห็นแค่ยอดรายเดือน

ผ่อนนานขึ้น ค่างวดลดลงแต่ดอกเบี้ยรวมพุ่ง

ที่อัตรา 25% ต่อปี เงินต้น 100,000 บาท

ระยะผ่อน	ค่างวด (บาท)	ดอกเบี้ยรวม (บาท)
12 เดือน	9,504	14,053
24 เดือน	5,337	28,092
36 เดือน	3,976	43,135
48 เดือน	3,316	59,154

ขยายจาก 12 เป็น 48 เดือน ค่างวดลดลงกว่าครึ่ง แต่ดอกเบี้ยรวมเพิ่มขึ้นราว 4 เท่า ถ้างบรายเดือนพอ เลือกระยะสั้นสุดที่จ่ายไหวโดยไม่กระทบค่าใช้จ่ายจำเป็น

งวดแรกๆ เงินส่วนใหญ่ไปเป็นดอกเบี้ย

กู้ 100,000 บาท 25% ต่อปี 24 เดือน ค่างวด 5,337 บาท สามงวดแรกแยกเป็นดังนี้

งวด	ดอกเบี้ย	ตัดเงินต้น	ต้นคงเหลือ
1	2,083	3,254	96,746
2	2,016	3,322	93,425
3	1,946	3,391	90,034

งวดแรกเงินต้นลดเพียง 3,254 บาทจากที่จ่าย 5,337 บาท ถ้าปิดสินเชื่อในเดือนที่ 3 จึงเหลือต้นกว่า 90,000 บาทต้องคืน คนที่คิดว่าผ่อน 3 เดือนแล้วจะปิดง่ายจึงต้องเข้าใจว่าเงินต้นเพิ่งลดไปไม่ถึง 10%

ปิดบัญชีกลางทาง ประหยัดดอกเบี้ยได้เท่าไร

เพราะดอกเบี้ยแบบลดต้นลดดอกคิดจากเงินต้นคงเหลือ การปิดหนี้ก่อนกำหนดจึงตัดดอกเบี้ยงวดที่เหลือออกไปได้จริง ตัวอย่างสมมติ กู้ 100,000 บาท 25% ต่อปี 24 เดือน ค่างวด 5,337 บาท ผ่อนครบ 12 งวดแล้วได้เงินก้อนมาปิดบัญชี

รายการ	จำนวนโดยประมาณ
ดอกเบี้ยที่จ่ายไปแล้วใน 12 งวดแรก	20,200 บาท
เงินต้นคงเหลือ ณ สิ้นงวดที่ 12	56,150 บาท
ดอกเบี้ยที่ไม่ต้องจ่ายใน 12 งวดหลัง	7,890 บาท

ตัวเลขนี้บอกสองอย่าง อย่างแรก ดอกเบี้ยรวม 28,092 บาทของสัญญานี้ราว 72% ถูกจ่ายไปแล้วในปีแรก การปิดในปีที่สองจึงประหยัดน้อยกว่าที่หลายคนคาด อย่างที่สอง ถ้ามีเงินก้อนตั้งแต่เดือนแรก ๆ การปิดหรือโปะเร็วให้ผลมากกว่าการรอ ก่อนโอน ให้ขอยอดปิดบัญชีเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอ เพราะยอดจริงจะรวมดอกเบี้ยรายวันถึงวันที่ชำระ และค่าธรรมเนียมการชำระก่อนกำหนดถ้าสัญญาระบุไว้

ทำไมคุณกับเพื่อนได้อัตราไม่เท่ากัน

เพดาน 25% เป็นแค่ขอบบน ภายใต้เพดานนั้น ผู้ให้กู้ตั้งอัตราตามความเสี่ยงของผู้กู้แต่ละคน ปัจจัยที่มักมีผลคือ ประวัติชำระหนี้ในเครดิตบูโร ลักษณะรายได้ (พนักงานประจำที่มีสลิปเงินเดือนมักได้อัตราดีกว่าผู้มีรายได้ไม่แน่นอน) ภาระหนี้ที่มีอยู่เทียบกับรายได้ และการรับเงินเดือนผ่านบัญชีของธนาคารนั้น

ส่วนต่างเพียงไม่กี่จุดก็เป็นเงินจริง ตัวอย่างสมมติ กู้ 50,000 บาท ผ่อน 24 เดือน คนที่ได้ 18% ต่อปีจ่ายค่างวดราว 2,496 บาท ดอกเบี้ยรวมราว 9,900 บาท ส่วนคนที่ได้ 22% จ่ายราว 2,594 บาท ดอกเบี้ยรวมราว 12,250 บาท ต่างกันราว 2,350 บาทจากความเสี่ยงที่ผู้ให้กู้ประเมินต่างกัน

วิธีขยับอัตราของตัวเองที่ทำได้ก่อนยื่น คือปิดยอดค้างบัตรเครดิตที่ใช้เกินครึ่งวงเงิน ไม่ยื่นสินเชื่อหลายแห่งพร้อมกันในเดือนเดียว และยื่นกับธนาคารที่รับเงินเดือนอยู่ก่อน เพราะธนาคารเห็นรายการเงินเข้าย้อนหลังได้โดยไม่ต้องรอเอกสาร

ก่อนเซ็นสัญญาให้ถามผู้ให้กู้สี่ข้อ

1. อัตราดอกเบี้ยที่เสนอเป็น flat หรือ effective และต่อปีหรือต่อเดือน
2. ค่าธรรมเนียมทั้งหมด ได้แก่ แรกเข้า ค่าอากรแสตมป์ ค่าเบี้ยประกัน ค่าติดตามทวงถาม และค่าปิดบัญชี รวมแล้วกี่บาท
3. ยอดชำระทั้งหมดที่ต้องคืนตลอดสัญญา (ดอกเบี้ยรวมค่าธรรมเนียม) เมื่อรวมแล้วคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ต่อปี ซึ่งต้องไม่เกินเพดานของผู้ให้กู้ประเภทนั้น
4. ถ้าปิดบัญชีก่อนกำหนด ธปท. แนะนำให้ขอยอดชำระทั้งหมดก่อนโอนทุกครั้ง

ถ้าข้อ 3 ผู้ให้กู้บอกตัวเลขไม่ได้ หรือเลี่ยงให้ดูแต่ค่างวด ให้ถือเป็นสัญญาณเตือน และห้ามโอนเงินล่วงหน้าเด็ดขาดตามที่ ธปท. เตือนไว้ในหน้าตรวจแอปเงินกู้

เลือกอย่างไรเมื่อมีหลายข้อเสนอ

เรียงลำดับดังนี้ เทียบทุกข้อเสนอเป็น effective ต่อปีรวมค่าธรรมเนียม จากนั้นดูค่างวดว่าอยู่ไม่เกินราว 30% ถึง 40% ของรายได้สุทธิต่อเดือนหรือไม่ ซึ่งเป็นกรอบที่ธนาคารมักใช้ประเมินภาระหนี้ ถ้ามีหนี้เดิมอยู่ อาจพิจารณารีไฟแนนซ์ เพื่อลดต้นทุนรวม และตรวจประวัติเครดิตตัวเองก่อนยื่น ตามที่อธิบายไว้ในเครดิตบูโรคืออะไร เพราะประวัติดีมีผลต่ออัตราที่ผู้ให้กู้เสนอ

อธิบายภาพรวมการอนุมัติและเอกสารที่ต้องเตรียมได้ในสินเชื่อส่วนบุคคลคืออะไร