กู้ร่วม คืออะไร รวมรายได้ แบ่งหนี้ และแบ่งลดหย่อนอย่างไร

กู้ร่วม คือการที่คนสองคนขึ้นไปลงชื่อเป็นผู้กู้ในสัญญาเงินกู้ฉบับเดียวกัน ส่วนใหญ่ใช้กับสินเชื่อบ้านและคอนโด เพราะยอดกู้สูงจนรายได้ของคนเดียวไม่พอ ธนาคารนำรายได้ของผู้กู้ทุกคนมารวมกันเพื่อดูว่าผ่อนไหวหรือไม่ แลกกับการที่ทุกคนต้องรับผิดชอบหนี้ทั้งก้อนร่วมกัน

คู่รักที่ซื้อบ้านหลังแรก พี่น้องที่ช่วยกันซื้อบ้านให้พ่อแม่ หรือลูกที่กู้ร่วมกับพ่อแม่เพื่อให้ระยะผ่อนยาวขึ้น ล้วนเป็นรูปแบบที่พบบ่อย แต่ละแบบมีเรื่องที่ต้องตกลงกันก่อนเซ็นต่างกัน

กู้ร่วมทำงานอย่างไรในมุมของธนาคาร

เมื่อยื่นกู้ร่วม ธนาคารพิจารณาผู้กู้ทุกคนเหมือนเป็นผู้กู้หลัก ตามที่ ธปท. อธิบายไว้ ผู้กู้ร่วมต้องยื่นเอกสารแสดงตัวตนและหลักฐานรายได้ด้วย ธนาคารจึงเห็นทั้งรายได้และภาระหนี้เดิมของทุกคน

สิ่งที่ธนาคารรวม	ผลต่อการพิจารณา
รายได้ของผู้กู้ทุกคน	เพิ่มวงเงินที่ผ่อนไหว
ภาระหนี้เดิมของผู้กู้ทุกคน	หักออกจากความสามารถผ่อน ใครมีหนี้มากจะดึงวงเงินลง
ประวัติเครดิตของทุกคน	ใครมีประวัติค้างชำระทำให้การพิจารณาทั้งชุดยากขึ้น
อายุของผู้กู้	ธนาคารบางแห่งใช้อายุของผู้กู้ที่อายุน้อยกว่ากำหนดระยะผ่อน บางแห่งใช้ของผู้กู้หลัก

ข้อที่สองกับข้อที่สามทำให้การเพิ่มผู้กู้ร่วมไม่ได้ช่วยเสมอไป ถ้าผู้กู้ร่วมมีค่างวดรถหรือบัตรเครดิตค้างอยู่มาก รายได้ที่เพิ่มเข้ามาอาจถูกหักด้วยภาระของเขาเกือบหมด

เรื่องความสัมพันธ์ของผู้กู้ร่วม ธนาคารแต่ละแห่งตั้งเกณฑ์เอง ที่พบบ่อยคือคู่สมรส พ่อแม่กับลูก และพี่น้อง บางแห่งรับคู่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสถ้ามีหลักฐานว่าอยู่ด้วยกัน ให้ถามเกณฑ์ของธนาคารที่จะยื่นก่อนเตรียมเอกสาร

ตัวอย่างสมมติ รวมรายได้แล้วกู้ได้เพิ่มเท่าไร

ธปท. แนะนำว่าค่างวดหนี้ทุกก้อนรวมกันไม่ควรเกินราว 1 ใน 3 ของรายได้ ตัวอย่างนี้ใช้เกณฑ์นั้น และสมมติดอกเบี้ยเฉลี่ย 6% ต่อปี ผ่อน 30 ปี ซึ่งให้ค่างวดราว 6,000 บาทต่อเงินกู้ 1 ล้านบาท

รายการ	กู้คนเดียว (คุณ)	กู้ร่วม (คุณกับคู่)
รายได้ต่อเดือน	25,000	25,000 + 20,000 = 45,000
ค่างวดหนี้รวมไม่เกิน 1 ใน 3	8,333	15,000
ภาระหนี้เดิม	ไม่มี	ค่างวดรถของคู่ 5,000
เหลือสำหรับค่างวดบ้าน	8,333	10,000
วงเงินกู้โดยประมาณ	ราว 1.39 ล้านบาท	ราว 1.67 ล้านบาท

รายได้รวมเพิ่มขึ้น 80% แต่วงเงินเพิ่มขึ้นเพียงราว 20% เพราะค่างวดรถของผู้กู้ร่วมถูกหักออก ถ้าคู่ของคุณปิดค่างวดรถก่อนยื่นกู้ ค่างวดบ้านที่ผ่อนได้จะเป็น 15,000 บาท และวงเงินจะขึ้นไปราว 2.5 ล้านบาท ตัวเลขจริงขึ้นกับเกณฑ์ของแต่ละธนาคาร วิธีคำนวณค่างวดต่อล้านที่อัตราอื่นอยู่ใน คำนวณค่างวดบ้าน และเกณฑ์รายได้แบบละเอียดอยู่ใน กู้บ้านเงินเดือนเท่าไหร่ถึงจะผ่าน

ลูกหนี้ร่วม รับผิดเต็มจำนวนทุกคน

ความเข้าใจผิดที่พบมากที่สุดคือ คิดว่ากู้ร่วมสองคนแปลว่ารับผิดคนละครึ่ง ในสัญญากู้ร่วม ผู้กู้ทุกคนเป็นลูกหนี้ร่วม ธนาคารเรียกให้ชำระเต็มจำนวนจากคนใดคนหนึ่งก็ได้ ถ้าอีกฝ่ายหยุดจ่าย คุณต้องจ่ายทั้งงวด และถ้าค้างจนถูกฟ้อง ผู้กู้ร่วมทุกคนถูกฟ้องและมีประวัติค้างชำระในเครดิตบูโรเหมือนกัน

ผลอีกข้อคือ หนี้ก้อนนี้นับเป็นภาระของผู้กู้ร่วมทุกคนเต็มจำนวนเวลาไปขอกู้อื่น ถ้าคุณกู้ร่วมบ้าน 3 ล้านบาทกับพี่ แล้วปีหน้าอยากกู้คอนโดของตัวเอง ธนาคารมักนับค่างวดบ้านหลังแรกเป็นภาระของคุณด้วย

กู้ร่วมกับค้ำประกัน เลือกบทบาทไหน

ถ้าญาติขอให้ช่วย คุณอาจถูกเสนอให้เป็นผู้กู้ร่วมหรือผู้ค้ำประกัน สองบทบาทนี้ต่างกันทั้งความรับผิดและสิทธิ์

ประเด็น	ผู้กู้ร่วม	ผู้ค้ำประกัน
นับรายได้เข้าการพิจารณา	นับ	โดยทั่วไปไม่นับเป็นรายได้ผู้กู้
ความรับผิด	เต็มจำนวนตั้งแต่งวดแรก	ตามวงเงินค้ำ เมื่อผู้กู้ผิดนัด
ชื่อในโฉนด	มักมีชื่อถือกรรมสิทธิ์ร่วม	ไม่มี
ลดหย่อนดอกเบี้ยบ้าน	ได้ตามส่วน	ไม่ได้

สิทธิ์และความเสี่ยงของผู้ค้ำอธิบายแยกไว้ที่ ค้ำประกันเงินกู้ มีความเสี่ยงอะไร

แบ่งค่าลดหย่อนดอกเบี้ยบ้านอย่างไร

กรมสรรพากรให้หักลดหย่อนดอกเบี้ยเงินกู้ซื้อหรือสร้างที่อยู่อาศัยตามที่จ่ายจริง ไม่เกิน 100,000 บาทต่อปี และเพดานนี้เป็นของบ้านหลังนั้นรวมกันทุกคน ไม่ได้ให้คนละ 100,000 บาท

กติกาตามหน้าค่าลดหย่อนของกรมสรรพากร

• กู้ร่วมสองคน แต่ละคนหักได้ครึ่งหนึ่งของดอกเบี้ยที่จ่ายจริง แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท
• กู้ร่วมสามคน ดอกเบี้ยจ่ายจริง 120,000 บาท เพดานรวม 100,000 บาท แต่ละคนหักได้ 33,333.33 บาท
• ผู้กู้ร่วมที่ไม่มีเงินได้ยังถูกนับในการแบ่ง ส่วนของเขาจึงหายไปเฉย ๆ คนที่มีเงินได้ไม่ได้หักแทน
• คู่สมรสที่ไม่ได้มีชื่อในสัญญากู้ ใช้สิทธิ์นี้ไม่ได้
• บ้านต้องจำนองเป็นประกันเงินกู้นั้น และใช้เป็นที่อยู่อาศัย ถ้าขายบ้านไปแล้วหักต่อไม่ได้

ดอกเบี้ยจ่ายจริงต่อปี	จำนวนผู้กู้	หักได้ต่อคน
80,000	2	40,000
120,000	2	50,000
120,000	3	33,333.33
90,000	3	30,000

ข้อสามมีผลกับการวางแผนมาก ตัวอย่างสมมติ คุณกู้ร่วมกับแม่ที่เกษียณแล้วไม่มีเงินได้ ดอกเบี้ยปีละ 90,000 บาท คุณหักได้แค่ 45,000 บาท อีก 45,000 บาทเป็นส่วนของแม่ซึ่งไม่ได้ใช้ ถ้าเป้าหมายหลักคือลดหย่อนภาษี การให้ผู้มีเงินได้กู้คนเดียวจะใช้สิทธิ์ได้เต็มกว่า รายการลดหย่อนอื่นที่ใช้คู่กันได้อยู่ใน รายการลดหย่อนภาษี

เอกสารที่ผู้กู้ร่วมต้องเตรียม

ผู้กู้ร่วมแต่ละคนเตรียมเอกสารชุดของตัวเอง แยกตามแหล่งรายได้ ธปท. แบ่งเอกสารขอกู้ไว้สามกลุ่ม คือเอกสารแสดงตัวตน เอกสารแสดงรายได้ และเอกสารประกอบอื่น

1. บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้กู้ทุกคน
2. หลักฐานความสัมพันธ์ เช่น ทะเบียนสมรส สูติบัตร หรือเอกสารที่แสดงนามสกุลเดียวกัน
3. หนังสือรับรองเงินเดือนและสลิปเงินเดือนย้อนหลัง สำหรับผู้กู้ที่เป็นพนักงาน
4. รายการเดินบัญชีย้อนหลังอย่างน้อย 6 เดือน สำหรับผู้กู้ที่ทำธุรกิจส่วนตัว
5. เอกสารหลักประกัน เช่น สัญญาจะซื้อจะขาย และสำเนาโฉนด

รายการเอกสารครบชุด แยกตามอาชีพ อยู่ที่ กู้บ้านต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง

ถอนชื่อออกจากการกู้ร่วมได้ไหม

ทำได้ แต่ไม่ได้ทำด้วยการแจ้งฝ่ายเดียว ทางที่ใช้กันมีสามแบบ

1. ขอให้ธนาคารเดิมเปลี่ยนแปลงผู้กู้ ธนาคารจะพิจารณาว่าผู้กู้ที่เหลือมีรายได้พอผ่อนคนเดียวหรือไม่ ถ้าไม่พอมักปฏิเสธ
2. รีไฟแนนซ์ไปธนาคารใหม่ในชื่อผู้กู้คนเดียว วิธีนี้มีค่าประเมินและค่าจดจำนองใหม่ ดูวิธีคิดความคุ้มได้จากเรื่องรีไฟแนนซ์บ้าน
3. ขายบ้านแล้วนำเงินปิดหนี้ ถ้าราคาขายสูงกว่ายอดคงค้าง

ตัวอย่างสมมติ คุณกับพี่กู้ร่วม 3 ล้านบาท ค่างวดราว 18,000 บาท ต่อมาพี่ต้องการถอนชื่อ ถ้าใช้เกณฑ์ค่างวดไม่เกิน 1 ใน 3 ของรายได้ คุณต้องมีรายได้ราว 54,000 บาทต่อเดือนจึงจะผ่อนคนเดียวได้ ถ้ารายได้ยังไม่ถึง ทางที่เหลือคือหาผู้กู้ร่วมคนใหม่ หรือรอให้ยอดคงค้างลดลงก่อน

การถอนชื่อจากสัญญาเงินกู้กับการถอนชื่อจากโฉนดเป็นคนละเรื่อง ถ้าผู้กู้ร่วมมีชื่อถือกรรมสิทธิ์ร่วมในโฉนดด้วย การโอนส่วนของเขาให้อีกฝ่ายต้องทำที่สำนักงานที่ดิน และมีค่าธรรมเนียมการโอนตามอัตราของกรมที่ดิน

ตกลงอะไรกันก่อนเซ็นสัญญากู้ร่วม

สัญญาธนาคารไม่ได้บอกว่าใครในครอบครัวจ่ายเท่าไร ข้อตกลงส่วนนี้ต้องทำกันเอง ประเด็นที่ควรเขียนลงกระดาษ

ประเด็น	ตัวอย่างข้อตกลง
ใครจ่ายค่างวดเท่าไร	คนละครึ่ง หรือตามสัดส่วนรายได้
ใครถือกรรมสิทธิ์เท่าไร	ระบุสัดส่วนในโฉนดให้ตรงกับเงินที่จ่าย
เงินดาวน์มาจากใคร	บันทึกยอดที่แต่ละคนออก
ถ้ามีคนหยุดจ่าย	อีกฝ่ายจ่ายแทนแล้วเรียกคืน หรือขายบ้าน
ถ้าแยกทางหรือมีคนเสียชีวิต	ซื้อส่วนของอีกฝ่ายในราคาประเมิน หรือขายแล้วแบ่ง
ประกันชีวิตคุ้มครองสินเชื่อ	ทำในชื่อใคร คุ้มครองยอดเท่าไร

ข้อสุดท้ายสำคัญเมื่อผู้กู้ร่วมคนหนึ่งเป็นรายได้หลัก ตาม ธปท. ผู้กู้มีสิทธิ์เลือกบริษัทประกันเองได้ และธนาคารบังคับให้ซื้อประกันเป็นเงื่อนไขการอนุมัติไม่ได้ แต่ถ้าครอบครัวพึ่งรายได้ของคนหนึ่ง การมีความคุ้มครองไว้ช่วยไม่ให้อีกฝ่ายต้องแบกค่างวดทั้งหมดคนเดียว

ถ้าคุณยังไม่แน่ใจว่าจะกู้ร่วมหรือกู้เดี่ยวแบบไหนคุ้มกว่าในแง่วงเงินและภาษี ให้นำตัวเลขรายได้ ภาระหนี้ และดอกเบี้ยที่คาดว่าจะจ่ายต่อปีของทุกคน ไปให้เจ้าหน้าที่สินเชื่อของธนาคารคำนวณเทียบสองแบบ และตรวจเงื่อนไขค่าลดหย่อนกับกรมสรรพากร สายด่วน 1161

ตัวอย่างสมมติสรุป คุณกับคู่รายได้รวม 45,000 บาท กู้ร่วม 2.5 ล้านบาทหลังปิดหนี้รถ ค่างวดราว 15,000 บาท แบ่งจ่ายตามสัดส่วนรายได้ 56 ต่อ 44 คือคุณจ่ายราว 8,400 บาท คู่จ่ายราว 6,600 บาท ดอกเบี้ยปีแรกราว 148,000 บาท เกินเพดานรวม 100,000 บาท แต่ละคนจึงหักลดหย่อนได้ 50,000 บาท และระบุสัดส่วนกรรมสิทธิ์ในโฉนดให้ตรงกับสัดส่วนที่จ่าย