กองทุน SSF คือ อะไร สิทธิลดหย่อนสิ้นสุดแล้ว ถืออยู่ต้องระวัง

SSF หรือกองทุนรวมเพื่อการออม คือกองทุนรวมที่รัฐให้สิทธิหักลดหย่อนภาษีสำหรับค่าซื้อหน่วยลงทุน ไม่เกิน 30% ของเงินได้พึงประเมินและไม่เกิน 200,000 บาทต่อปี แลกกับการที่ต้องถือหน่วยที่ซื้อแต่ละก้อนครบ 10 ปี ข้อมูลของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยระบุว่าสิทธิประโยชน์นี้ใช้กับการซื้อช่วง 5 ปี คือปี 2563 ถึง 2567

ปัจจุบันคือปี 2569 เรื่องที่คนค้นคำนี้ส่วนใหญ่ต้องการรู้จึงมีสองอย่าง คือซื้อเพิ่มได้ไหม และกองทุนที่ซื้อไว้แล้วขายได้เมื่อไรโดยไม่เสียภาษีย้อนหลัง เราเน้นเรื่องหลังเป็นหลัก เพราะเป็นจุดที่คนพลาดแล้วเสียเงินจริง

ตัวเลขของ SSF ที่เคยใช้ลดหย่อน

เรื่อง	เงื่อนไข
ช่วงที่ซื้อแล้วได้สิทธิ์	ปี 2563 ถึง 2567
ลดหย่อนได้	เท่าที่จ่ายจริง ไม่เกิน 30% ของเงินได้พึงประเมินที่ต้องเสียภาษี และไม่เกิน 200,000 บาทต่อปี
เพดานรวมกับกองทุนเกษียณอื่น	ไม่เกิน 500,000 บาทต่อปีภาษี
ระยะเวลาถือ	ไม่น้อยกว่า 10 ปีนับจากวันที่ซื้อ แยกทีละก้อน
เงินลงทุนขั้นต่ำ	ไม่กำหนดในกฎหมาย แต่ละกองทุนกำหนดเอง
ต้องซื้อทุกปีไหม	ไม่ต้อง เลือกซื้อเฉพาะปีที่อยากลดหย่อนได้ และซื้อได้หลายกองทุนหลายบริษัทจัดการ
ลำดับการขาย	หน่วยที่ซื้อก่อนถูกขายก่อน (FIFO)

เพดานแรกคิดจากจำนวนที่ต่ำกว่าระหว่าง 30% ของเงินได้กับ 200,000 บาท ถ้าเงินได้พึงประเมินทั้งปี 500,000 บาท 30% เท่ากับ 150,000 บาท เพดานของคุณจึงเป็น 150,000 บาท ไม่ใช่ 200,000 บาท เงินได้ตั้งแต่ประมาณ 667,000 บาทขึ้นไปจึงจะได้เต็ม 200,000 บาท

เงินได้พึงประเมินในที่นี้คือเงินได้ที่ต้องเสียภาษี เงินได้ที่ได้รับยกเว้นภาษีอยู่แล้วไม่ถูกนับเป็นฐาน

เพดาน 500,000 บาทรวม ทำให้ SSF เหลือน้อยกว่า 200,000 ได้

คนจำนวนมากอ่านแค่ตัวเลข 200,000 บาทแล้วซื้อเต็ม ปัญหาอยู่ที่เพดานรวมของกองทุนเกษียณทุกชนิดในปีเดียวกัน ซึ่งนับรวม RMF กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กบข. กองทุนการออมแห่งชาติ เบี้ยประกันบำนาญ และเงินสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน

ตัวอย่างสมมติ มนุษย์เงินเดือนได้เงินเดือน 100,000 บาท รวมทั้งปี 1,200,000 บาท มีโบนัสอีก 300,000 บาท เงินได้ทั้งปี 1,500,000 บาท และมีรายการเกษียณอยู่แล้วดังนี้

รายการ	จำนวนต่อปี
เงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ 5% ของเงินเดือน	60,000 บาท
ซื้อ RMF	200,000 บาท
เบี้ยประกันชีวิตแบบบำนาญ	100,000 บาท
รวมที่ใช้เพดานไปแล้ว	360,000 บาท
เหลือสำหรับ SSF	500,000 - 360,000 = 140,000 บาท

30% ของ 1,500,000 บาทคือ 450,000 บาท และเพดานของ SSF เองคือ 200,000 บาท แต่เพดานรวมทำให้ซื้อ SSF ลดหย่อนได้เพียง 140,000 บาท ถ้าอยู่ในช่วงอัตราภาษี 20% ภาษีที่ประหยัดได้สูงสุดประมาณ 28,000 บาท ตัวอย่างนี้ยกจากตำราของตลาดหลักทรัพย์ฯ เอง ซึ่งใช้ตัวเลขเดียวกันเพื่อสอนผู้แนะนำการลงทุน

ส่วนที่ซื้อเกิน 140,000 บาทในปีนั้นจะไม่ได้ลดหย่อน และเข้าข่ายซื้อเกินสิทธิ ซึ่งมีผลตอนขายตามหัวข้อถัดไป

ส่วนที่ซื้อเกินสิทธิ ขายเมื่อไรก็เสียภาษีจากกำไร

ตำราของตลาดหลักทรัพย์ฯ เตือนไว้ชัดว่าไม่ควรลงทุน SSF เกินกว่าสิทธิลดหย่อนที่ได้รับ เหตุผลคือกำไรจากการขายคืนส่วนที่เกินสิทธิต้องนำไปรวมคำนวณภาษีเงินได้ ไม่ว่าจะขายเมื่อใดก็ตาม แม้ถือเกิน 10 ปีแล้ว

ตัวอย่างสมมติ ปี 2565 คุณซื้อ SSF 200,000 บาท แต่เพดานรวมเหลือให้ลดหย่อนได้ 150,000 บาท ส่วนอีก 50,000 บาทไม่ได้ลดหย่อน เมื่อขายหลังครบ 10 ปี กำไรของ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้น แต่กำไรสัดส่วน 50,000 บาทที่เกินสิทธิต้องนำไปรวมกับเงินได้อื่นเสียภาษีตามอัตราก้าวหน้า ถ้าคุณรู้ล่วงหน้าว่าจะเกินเพดาน เงินส่วนเกินควรซื้อกองทุนรวมทั่วไปแทน

นับ 10 ปีอย่างไรให้ไม่พลาดวัน

หน่วยลงทุนแต่ละก้อนมีนาฬิกาของตัวเอง ซื้อวันไหนนับจากวันนั้น และกองทุนขายตามลำดับ FIFO คือก้อนเก่าสุดออกก่อน ถ้าสั่งขายคืนบางส่วน ระบบจะตัดหน่วยจากก้อนที่ซื้อก่อน ดังนั้นก่อนสั่งขายให้ขอรายงานรายการหน่วยลงทุนแยกตามวันที่ซื้อจากบริษัทจัดการ

ตารางนี้เทียบปีที่ซื้อกับปีที่ครบ 10 ปี (เป็น พ.ศ.) ถ้าซื้อวันที่ 20 ธันวาคม 2567 จะครบ 10 ปีในวันที่ 20 ธันวาคม 2577

ปีที่ซื้อ	ปีที่ครบ 10 ปี
2563	2573
2564	2574
2565	2575
2566	2576
2567	2577

บริษัทจัดการแต่ละแห่งกำหนดวันรับคำสั่งขายคืนและวันได้รับเงินของแต่ละกองไม่เท่ากัน บางกองรับขายเป็นรอบ จึงควรสั่งขายหลังวันครบ 10 ปีให้เผื่อวันอย่างน้อยหนึ่งวันทำการ ไม่ควรสั่งในวันที่ครบพอดีแล้วลุ้นว่าระบบจะนับวันซื้อเป็นวันไหน

ขายก่อนครบ 10 ปี เสียอะไรบ้าง

ถ้าขายก่อนครบ ถือว่าผิดเงื่อนไข ผลมีสามส่วน ตามตำราของตลาดหลักทรัพย์ฯ ซึ่งอ้างประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 369

1. คืนสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่เคยลดหย่อนไว้ เฉพาะส่วนของก้อนที่ขายออกมาก่อนครบ 10 ปี โดยยื่นแบบเพิ่มเติมของปีภาษีที่เคยลดหย่อน
2. เสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องคืน แต่ไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องเสีย เริ่มนับเมื่อพ้นกำหนดยื่นแบบ คือสิ้นเดือนมีนาคมของปีถัดจากปีที่ผิดเงื่อนไข จนถึงวันชำระ
3. กำไรจากการขายคืน (ถ้ามี) นำไปรวมกับเงินได้อื่นของปีที่ขาย แล้วเสียภาษีตามอัตราก้าวหน้า

ตัวอย่างสมมติ ปี 2565 ซื้อ SSF 100,000 บาท ตอนนั้นอยู่ช่วงอัตราภาษี 20% จึงประหยัดภาษีไปประมาณ 20,000 บาท สิงหาคม 2568 ขายทั้งก้อนได้ 110,000 บาท กำไร 10,000 บาท

รายการ	คำนวณ	จำนวน
ภาษีที่ต้องคืน	100,000 x 20%	20,000 บาท
เงินเพิ่ม ถ้าชำระเดือนกันยายน 2569 (นับเมษายนถึงกันยายน 6 เดือน)	20,000 x 1.5% x 6	1,800 บาท
ภาษีจากกำไรที่ขาย (ช่วง 20%)	10,000 x 20%	2,000 บาท
รวมที่ต้องจ่ายเพิ่ม		23,800 บาท

ถ้าชำระช้าลงอีกปี เงินเพิ่มก็สะสมต่อเดือน ตัวเลขข้างต้นมาจากสูตรในตำรา ยอดจริงขึ้นกับอัตราภาษีของปีที่ลดหย่อนและวันที่ชำระ ให้ถามเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรก่อนยื่น

ข้อยกเว้นมีเพียงกรณีทุพพลภาพหรือเสียชีวิต ซึ่งตำราระบุว่าไม่ต้องถือครบ 10 ปี และเงินที่ไถ่ถอนได้รับยกเว้นภาษีทั้งจำนวน

ครบ 10 ปีแล้ว ขายอย่างไรให้ครบถ้วน

เมื่อถือครบ ทั้งเงินต้นและกำไรจากการขายคืนได้รับยกเว้นภาษีทั้งจำนวน แต่ตำราระบุว่าผู้ลงทุนยังมีหน้าที่นำเงินค่าขายคืนไปคำนวณในเงินได้พึงประเมินในแบบแสดงรายการภาษี โดยระบุเป็นเงินได้ที่ได้รับการยกเว้นภาษี จึงควรเก็บเอกสารเหล่านี้ไว้

• หนังสือรับรองการซื้อหน่วยลงทุนของแต่ละปีที่บริษัทจัดการออกให้
• รายงานแสดงวันที่ซื้อและจำนวนหน่วยของแต่ละก้อน
• ใบยืนยันการขายคืนและยอดเงินที่ได้รับ
• สำเนาแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 ของปีที่ลดหย่อน เผื่อต้องอธิบายยอดซื้อย้อนหลัง

ถ้ากองทุนที่ถืออยู่ผลงานไม่ดีมานาน การรอครบ 10 ปีไม่ได้แปลว่าต้องถือต่อ หลังครบแล้วคุณขายออกเพื่อย้ายไปกองอื่นได้โดยไม่เสียภาษีจากกำไร แต่ควรเทียบค่าธรรมเนียมและนโยบายการลงทุนก่อน เพราะขายแล้วไม่มีสิทธิลดหย่อนใหม่ให้อีก

ระหว่างรอ 10 ปี ควรตรวจอะไรปีละครั้ง

หลายคนซื้อแล้วลืมไปเลยจนถึงวันครบกำหนด ซึ่งเสี่ยงสองอย่าง คือกองทุนที่ถืออยู่เปลี่ยนนโยบายหรือค่าธรรมเนียมโดยที่คุณไม่รู้ กับเอกสารหายจนพิสูจน์ที่มาของเงินได้ยกเว้นไม่ได้ตอนต้องยื่นภาษี

SSF เป็นกองทุนรวมที่มีสภาพคล่องต่ำ เพราะเงินที่ลดหย่อนแล้วถูกผูกไว้ ตลอดระยะเวลาให้ตรวจสิ่งเหล่านี้อย่างน้อยปีละครั้ง

1. ค่าธรรมเนียมการจัดการที่หักจาก NAV ทุกวัน เพราะมีผลสะสมตลอด 10 ปี ดูในหนังสือชี้ชวนหรือ Fact Sheet
2. นโยบายการลงทุนยังตรงกับระดับความเสี่ยงที่รับได้หรือไม่ เช่น ซื้อตอนอายุ 30 เป็นกองหุ้น พออายุ 38 อาจไม่ต้องการความผันผวนเท่าเดิม
3. ขนาดกองทุนและผลงานเทียบกับดัชนีชี้วัด ถ้าตามหลังต่อเนื่องหลายปีควรหาสาเหตุ
4. รายการหน่วยลงทุนแยกก้อน เพื่อรู้ว่าก้อนไหนครบเมื่อไร

ผลตอบแทนของ SSF ไม่มีการรับประกัน มูลค่าหน่วยลงทุนขึ้นลงตามสินทรัพย์ที่กองทุนถือ ภาษีที่ประหยัดได้ตอนซื้อไม่ได้ชดเชยการขาดทุนของกองทุนโดยอัตโนมัติ ดูหลักการความเสี่ยงเพิ่มที่ ความเสี่ยงในการลงทุน และการกระจายความเสี่ยงที่ การกระจายการลงทุน

ถ้ายังอยากลดหย่อนภาษีจากกองทุน ตอนนี้เหลือทางไหน

SSF ปิดช่วงสิทธิไปแล้ว สำหรับคนที่ยังไม่ได้ซื้อ ทางที่ยังมีเงื่อนไขของตัวเองคือ RMF ที่ต้องถือครบเงื่อนไขอายุและเวลา ดูรายละเอียดที่ ลดหย่อนภาษีกองทุน RMF และ Thai ESG ที่เพดานและเงื่อนไขต่างกัน ดูที่ Thai ESG คือ ภาพรวมของรายการลดหย่อนทั้งหมดอยู่ที่ ลดหย่อนภาษีมีอะไรบ้าง

ก่อนซื้อกองทุนใดเพื่อลดหย่อน ให้ตรวจกับกรมสรรพากร (สายด่วน 1161) ว่าปีภาษีที่จะยื่นยังมีสิทธิ์นั้นอยู่หรือไม่ เพราะมาตรการเปลี่ยนตามประกาศของรัฐ

ถ้าถือ SSF อยู่ตอนนี้ ทำตามลำดับนี้

1. ขอรายการหน่วยลงทุนแยกตามวันซื้อจากบริษัทจัดการ แล้วจดวันที่ครบ 10 ปีของแต่ละก้อนลงปฏิทิน
2. ตรวจว่าแต่ละปีที่ซื้อ ยอดที่ซื้อเกินสิทธิลดหย่อนหรือไม่ ส่วนเกินคือส่วนที่กำไรจะถูกเสียภาษี
3. ห้ามขายก่อนครบ ยกเว้นจำเป็นจริง และถ้าจำเป็น ให้คำนวณภาษีคืน เงินเพิ่ม และภาษีกำไรตามตารางข้างต้นก่อน
4. ทบทวนค่าธรรมเนียมและนโยบายปีละครั้ง
5. เก็บเอกสารซื้อและขายทุกใบ เพราะต้องแสดงที่มาของเงินได้ยกเว้นตอนยื่นภาษี