สินเชื่อสำหรับคนมีรายได้น้อย ทางเลือกถูกกฎหมายที่เหลืออยู่

คนรายได้น้อยกู้เงินอย่างถูกกฎหมายได้จากสามกลุ่มหลัก คือ พิโกไฟแนนซ์ที่ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลัง สินเชื่อส่วนบุคคลดิจิทัลที่อยู่ภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และแหล่งเงินกู้ของชุมชนหรือของรัฐ ทั้งหมดมีเพดานดอกเบี้ยตามกฎหมาย ต่างจากเงินกู้นอกระบบที่ไม่มีใครคุมต้นทุน เงื่อนไขที่ต้องผ่านก่อนสมัครคือ ค่างวดรวมต้องผ่อนไหวจากรายได้จริง

เวลาคนรายได้น้อยโดนธนาคารปฏิเสธ ความรู้สึกแรกมักเป็นว่าไม่มีทางไป และมักมีคนปล่อยกู้นอกระบบมารอที่หัวซอยพอดี ผมเขียนเรื่องนี้เพื่อให้เห็นว่ายังมีทางถูกกฎหมายอยู่ พร้อมวิธีคำนวณให้รู้ก่อนว่าผ่อนไหวหรือไม่ ตัวอย่างทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติที่ใช้เลขกลม

ทำไมธนาคารถึงปฏิเสธรายได้น้อย

ธนาคารพาณิชย์ประเมินสองเรื่องหลัก คือ รายได้ที่พิสูจน์ได้ และประวัติการชำระหนี้ รายได้น้อยในสายตาธนาคารมักหมายถึงรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำของผลิตภัณฑ์ หรือรายได้ที่ไม่มีเอกสารยืนยัน เช่น ขายของ รับจ้างรายวัน หรือขับรถรับส่ง

เกณฑ์ที่ผู้ให้กู้ใช้บ่อยมี 4 อย่าง

• รายได้ประจำต่อเดือน
• อายุงานหรืออายุกิจการ
• ภาระหนี้เดิมเมื่อเทียบกับรายได้
• ประวัติจากเครดิตบูโร

ถ้าตกเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่ง ธนาคารไม่อนุมัติ แต่ผู้ให้กู้กลุ่มอื่นใช้เกณฑ์ต่างออกไป และบางรายเน้นประเมินจากกระแสเงินสดจริงของคุณ ถ้าประวัติเครดิตเป็นปัญหา อ่านวิธีตรวจและปรับปรุงที่ เครดิตบูโรคืออะไร

ทางเลือกถูกกฎหมายสำหรับรายได้น้อย

พิโกไฟแนนซ์

พิโกไฟแนนซ์เป็นสินเชื่อที่ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลัง ตั้งขึ้นเพื่อเป็นทางเลือกแทนหนี้นอกระบบ ผู้ให้กู้เรียกดอกเบี้ย ค่าปรับ ค่าบริการ และค่าธรรมเนียมรวมกันได้ไม่เกิน 36% ต่อปี และรับสมุดทะเบียนรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นหลักประกันได้ จุดเด่นคือเกณฑ์รายได้ไม่เข้มเท่าธนาคาร ผู้ให้กู้มักประเมินจากอาชีพและความสามารถผ่อนจริง แต่ต้นทุนก็สูงกว่าสินเชื่อธนาคาร

สินเชื่อส่วนบุคคลดิจิทัลภายใต้กำกับ

ผู้ให้บริการในรายชื่อของ ธปท. ต้องรวมดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมไม่เกิน 25% ต่อปี สมัครผ่านแอป ใช้เวลาไม่นาน วงเงินแรกมักเล็ก และมักเพิ่มขึ้นเมื่อมีประวัติผ่อนตรงเวลา ดูกลุ่มแอปที่ถูกต้องได้ที่ แอปกู้เงินถูกกฎหมาย

แหล่งเงินทุนชุมชนและสินเชื่อรายย่อยอื่น

มีแหล่งเงินกู้ของชุมชน กลุ่มออมทรัพย์ และสินเชื่อรายย่อยของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ ซึ่งเงื่อนไขต่างกันตามพื้นที่และสมาชิก การเข้าถึงทำได้ผ่านธนาคารรัฐหรือกลุ่มในชุมชนของคุณ ภาพรวมของแหล่งเหล่านี้อยู่ใน แหล่งเงินกู้ถูกกฎหมาย และกลุ่มสินเชื่อรายย่อยดูใน นาโนไฟแนนซ์คืออะไร

ทางเลือก	เพดานรวมต่อปี	ใครเหมาะ	ข้อควรระวัง
พิโกไฟแนนซ์	36%	ผู้ประกอบอาชีพอิสระ รายได้ไม่สม่ำเสมอ	ต้นทุนสูงกว่าสินเชื่อธนาคาร
สินเชื่อดิจิทัลภายใต้กำกับ	25%	คนมีรายได้ประจำที่ไม่มีสลิปธนาคาร	ต้องเช็กชื่อกับ ธปท.
แหล่งชุมชนและรัฐ	ตามเงื่อนไขแต่ละแห่ง	สมาชิกกลุ่มหรือผู้อยู่ในพื้นที่	วงเงินจำกัด ต้องเป็นสมาชิก

ตัวอย่างค่างวด กู้ 20,000 บาท

สมมติคุณขายของออนไลน์ มีรายได้เฉลี่ย 14,000 บาทต่อเดือน อยากกู้ 20,000 บาท เป็นทุนซื้อสินค้า ผ่อน 12 เดือน เทียบสามกรณี

กรณี	ต้นทุนต่อปี	ค่างวด	ดอกเบี้ยรวม
สินเชื่อภายใต้ ธปท. สูงสุด	25%	ประมาณ 1,901 บาท	ประมาณ 2,811 บาท
พิโกไฟแนนซ์สูงสุด	36%	ประมาณ 2,009 บาท	ประมาณ 4,111 บาท
กู้นอกระบบคิด 10% ต่อเดือน	120%	จ่ายดอก 2,000 ต่อเดือน เงินต้นยังเต็ม	24,000 บาทใน 12 เดือน

ส่วนต่างระหว่างสองบรรทัดแรกคือ 108 บาทต่อเดือน หรือราว 1,300 บาทตลอดปี ซึ่งเป็นราคาของความสะดวกหรือความเสี่ยงที่ผู้ให้กู้รับ ส่วนบรรทัดที่สามต่างกันมากจนไม่ควรนำมาเทียบเป็นทางเลือก ผู้กู้นอกระบบแบบนี้จ่ายดอกเบี้ย 24,000 บาทแล้วยังเป็นหนี้เต็ม 20,000 บาท

ตัวเลขของพิโกไฟแนนซ์ที่ 36% และสินเชื่อ 25% เป็นเพดานสูงสุด ผู้ให้กู้จริงอาจเสนออัตราต่ำกว่านี้ และต้องเปิดเผยต้นทุนก่อนเซ็นสัญญา ถ้าอยากเข้าใจวิธีคิดของ flat และ effective อ่านต่อที่ สินเชื่อส่วนบุคคลดอกเบี้ยเท่าไหร่

ผ่อนไหวหรือไม่ ใช้เกณฑ์ง่าย ๆ ตรวจ

เกณฑ์ที่ใช้ได้จริงสำหรับคนรายได้น้อยคือสัดส่วนค่างวดต่อรายได้ ค่างวดหนี้ทุกก้อนรวมกัน ควรไม่เกินราว 30 ถึง 35% ของรายได้ประจำที่แน่นอน

ตัวอย่างข้างบน รายได้ 14,000 บาท 30 ถึง 35% เท่ากับ 4,200 ถึง 4,900 บาทต่อเดือน ถ้าไม่มีหนี้อื่น ค่างวด 2,009 บาทของพิโกไฟแนนซ์อยู่ในเกณฑ์ แต่ถ้ามีผ่อนมอเตอร์ไซค์อยู่แล้ว 2,500 บาท รวมเป็น 4,509 บาทซึ่งเฉียดเพดาน เหลือเงินใช้จ่ายจริงไม่ถึง 9,500 บาท ควรลดวงเงินเหลือ 10,000 บาทหรือเลื่อนออกไปก่อน

ลองทำตามขั้นตอนนี้

1. รวมรายได้เฉลี่ย 3 เดือนล่าสุด ไม่นับเดือนที่ขายดีผิดปกติ
2. รวมค่างวดหนี้ที่ผ่อนอยู่ทุกก้อน
3. คำนวณค่างวดใหม่จากวงเงินที่อยากกู้
4. เอาค่างวดรวมหารรายได้ ถ้าเกิน 35% ให้ลดวงเงินหรือเพิ่มจำนวนงวด
5. ตรวจว่าหลังจ่ายค่างวด เงินที่เหลือครอบคลุมค่าอาหาร ค่าเดินทาง และค่าที่พักหรือไม่

เอาทะเบียนรถไปค้ำ คิดให้จบก่อนเซ็น

พิโกไฟแนนซ์รับสมุดทะเบียนรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นหลักประกันได้ ทางนี้ช่วยให้คนรายได้น้อยผ่านการอนุมัติง่ายขึ้น เพราะผู้ให้กู้มีหลักประกันรองรับ แต่สำหรับหลายคน รถคันนั้นคือเครื่องมือหาเงิน เช่น ไรเดอร์ส่งอาหาร คนขับวินมอเตอร์ไซค์ หรือแม่ค้าที่ใช้รถขนของไปตลาด ถ้าผิดนัดจนเสียรถไป รายได้ที่ใช้ผ่อนหนี้ก้อนอื่นก็หายไปด้วย

ตัวอย่างสมมติ ไรเดอร์รายได้เฉลี่ยเดือนละ 15,000 บาท ใช้ทะเบียนมอเตอร์ไซค์ค้ำเงินกู้ 15,000 บาท ผ่อน 12 เดือนที่ 36% ต่อปี ค่างวดประมาณ 1,500 บาท คิดเป็นราว 10% ของรายได้ ดูเบาเมื่อเทียบเกณฑ์ 30 ถึง 35% แต่ให้ถามตัวเองต่ออีกสองข้อ ข้อแรก ถ้ารถเสียหรือคุณป่วยจนวิ่งงานไม่ได้ 2 สัปดาห์ รายได้ลดลงครึ่งหนึ่ง คุณมีเงินสำรองจ่ายค่างวดเดือนนั้นหรือไม่ ข้อสอง ถ้ามีเงินสำรองไม่ถึงหนึ่งงวด วงเงินที่ปลอดภัยกว่าคือวงเงินที่คุณใช้หนี้คืนได้แม้รายได้หายไปหนึ่งเดือน

คำถามก่อนใช้รถค้ำ	ถ้าคำตอบคือ "ไม่" ให้ทำอะไร
รถคันนี้ไม่ใช่เครื่องมือหารายได้หลักใช่ไหม	ลดวงเงิน หรือหาทางเลือกที่ไม่ต้องใช้รถค้ำ
มีเงินสำรองอย่างน้อย 1 งวดหรือไม่	กันเงินสำรองก่อนกู้ หรือกู้น้อยลง
สัญญาระบุชัดว่าคืนเล่มทะเบียนเมื่อปิดหนี้หรือไม่	ขอให้เขียนเพิ่มก่อนเซ็น
ผู้ให้กู้อยู่ในรายชื่อพิโกไฟแนนซ์ของกระทรวงการคลังหรือไม่	หยุด ไม่ส่งเล่มทะเบียนให้

อย่าส่งเล่มทะเบียนตัวจริงให้ผู้ที่ไม่มีใบอนุญาต และเก็บสำเนาสัญญากับใบรับเล่มไว้กับตัวทุกครั้ง

สิ่งที่ควรเตรียมเมื่อไม่มีสลิปเงินเดือน

รายได้น้อยจำนวนมากมาจากงานอิสระ ไม่มีสลิป ผู้ให้กู้บางรายยอมรับเอกสารทดแทน เช่น รายการเดินบัญชีย้อนหลัง 3 ถึง 6 เดือน ใบเสร็จหรือสมุดบันทึกรายรับ ใบอนุญาตประกอบกิจการ หรือหนังสือรับรองรายได้ ยิ่งเงินเข้าบัญชีสม่ำเสมอ ยิ่งมีน้ำหนัก การรวมเงินรับขายของเข้าบัญชีเดียวเป็นนิสัยที่ช่วยได้มาก

ผู้ให้กู้ที่ถูกกฎหมายไม่ควรขอเงินล่วงหน้าเพื่อ "ค่าดำเนินการอนุมัติ" ก่อนโอนเงินกู้ ถ้าถูกขอ ให้ถือว่าเป็นสัญญาณหลอกลวง

หนี้นอกระบบ ทำไมถึงไม่ควรเป็นทางออก

เงินกู้นอกระบบหลายแบบดูง่ายและเร็ว แต่มีต้นทุนสูงมาก ตามกฎหมาย ดอกเบี้ยของผู้ให้กู้ที่ไม่ใช่สถาบันการเงินเก็บได้ไม่เกิน 15% ต่อปี ซึ่งคือ 1.25% ต่อเดือน การเรียกเกินกว่านั้นผิดกฎหมาย และศูนย์ 1359 ของรัฐรับปรึกษาและช่วยแก้ปัญหาหนี้นอกระบบ รายละเอียดความเสี่ยงและวิธีรับมือ อ่านที่ หนี้นอกระบบอันตรายอย่างไร

ถ้าผ่อนไม่ไหวระหว่างทาง

เหตุการณ์ที่รายได้ลดลงกะทันหันเกิดได้กับทุกคน ถ้าเริ่มเห็นว่างวดถัดไปจะไม่ทัน ให้ติดต่อผู้ให้กู้ก่อนวันครบกำหนด ขอพักชำระ ขยายงวด หรือปรับโครงสร้างหนี้ ธปท. มีโครงการแก้หนี้ยั่งยืนที่ช่วยปรับโครงสร้างหนี้ เช่น การเปลี่ยนหนี้บัตรกดเงินสดให้เป็นสินเชื่อผ่อนระยะยาว ซึ่งเหมาะกับคนที่หนี้หลายก้อนเริ่มท่วมรายได้

หลักปฏิบัติสำคัญคือ อย่ากู้ก้อนใหม่ที่ดอกเบี้ยสูงกว่าเพื่อมาปิดก้อนเก่า เพราะวงจรนี้ทำให้ต้นทุนบวมเร็ว วางแผนออกจากหนี้ทีละก้อนตามที่อธิบายไว้ใน วิธีออกจากกองหนี้ จะเห็นทางชัดกว่า

วงเงินเล็ก แต่อย่าลืมเทียบหลายแห่ง

เงินหลักหมื่นฟังว่าน้อย จึงมีคนไม่ยอมเปรียบเทียบ ลองคำนวณดู ถ้ากู้ 20,000 บาทผ่อน 12 เดือน ส่วนต่างระหว่างอัตรา 25% กับ 36% ราว 1,300 บาทตลอดปี คือราว 9% ของรายได้หนึ่งเดือนของตัวอย่างข้างบน ซึ่งเป็นเงินค่าอาหารเกือบสัปดาห์ การถามสองถึงสามแห่งก่อนจึงคุ้มกับเวลา

ถ้าจำเป็นต้องใช้เงินเร็วจริง เช่น ค่ารักษาพยาบาลฉุกเฉิน อ่านทางเลือกเงินก้อนเล็กที่ถูกกฎหมายเพิ่มเติมที่ กู้เงินด่วน 3,000 บาท

เริ่มจากตรวจชื่อผู้ให้กู้ก่อนกรอกอะไร

ลำดับการตัดสินใจที่ปลอดภัยสำหรับคุณคือ ตรวจชื่อผู้ให้กู้กับรายชื่อของ ธปท. หรือรายชื่อพิโกไฟแนนซ์ของกระทรวงการคลัง แล้วคำนวณค่างวดจากวงเงินที่จำเป็นจริง ไม่ใช่วงเงินสูงสุดที่ได้รับอนุมัติ ถ้าค่างวดรวมเกิน 35% ของรายได้ ให้ลดวงเงินลง และถ้าเจอปัญหาจากผู้ให้กู้นอกระบบหรือโดนข่มขู่ โทรปรึกษาศูนย์แก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ 1359 ได้ทันที